Belediye ve bağlı idarelerin 2026 yılı program ve bütçelerinin ilk kez Performans Esaslı Program Bütçe sistemine göre hazırlanmasının ardından ikinci uygulama dönemine giriliyor. 2027 hazırlığında mesele yalnızca yeni bütçe cetvellerini doldurmak değil; stratejik plan, performans programı, faaliyet, gösterge, kaynak ihtiyacı ve faaliyet raporu arasındaki yönetim zincirini daha sağlam kurmak.
Özet
- Belediye ve bağlı idarelerin 2026 yılı program ve bütçeleri ilk kez Performans Esaslı Program Bütçe sistemine göre hazırlandı.
- 2027–2029 Dönemi Mahallî İdareler Bütçe Hazırlama Rehberi 22 Mayıs 2026 tarihinde yayımlandı ve 2027 hazırlıkları sahada başladı.
- 2027 döneminde asıl ihtiyaç, ilk yıl uygulamasında ortaya çıkan sorunları tespit ederek stratejik plan–performans programı–bütçe bağını güçlendirmek.
- Gösterge kalitesi, faaliyetlerin maliyetlendirilmesi, harcama birimlerinin katılımı ve izleme-veri altyapısı hazırlığın kritik alanlarını oluşturuyor.
- Vizyonder’in 21 Eylül 2026 tarihli Performans Esaslı Bütçeleme ve Stratejik Uyum Eğitimi, 2027 hazırlık sürecini güncel rehber, stratejik uyum ve uygulamalı belediye örnekleri üzerinden ele almaktadır.
2027 yılı neden yalnızca yeni bir bütçe yılı değil
Performans Esaslı Program Bütçe yaklaşımı, belediyelerde bütçenin yalnızca ekonomik sınıflandırma ve harcama kalemlerinden oluşan bir mali belge olarak görülmesini aşan bir yapı kuruyor. Sistem; stratejik hedeflerin yıllık faaliyetlere dönüştürülmesini, faaliyetlerin ölçülebilir göstergelerle takip edilmesini ve kaynak tahsisinin bu yapı içinde gerekçelendirilmesini gerektiriyor.
2026 yılı birçok mahallî idare açısından yeni sistemin ilk uygulama yılı oldu. Bu nedenle 2027 hazırlığında soru artık yalnızca “yeni sisteme nasıl geçeceğiz” değil, “ilk yıl kurduğumuz yapı gerçekten çalışıyor mu” olmalıdır.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü, 2027–2029 Dönemi Mahallî İdareler Bütçe Hazırlama Rehberini 22 Mayıs 2026 tarihinde yayımladı. Türkiye Belediyeler Birliği de performans programı kaynakları arasında 2027 Yılı Performans Programı Hazırlama Rehberine yer veriyor. Bu gelişmeler, 2027 hazırlığının artık gelecek döneme ait soyut bir gündem olmadığını gösteriyor.
2027–2029 rehberinde yalnız ana metni değil güncel ekleri de kontrol edin
2027 hazırlığında rehberin yalnızca ana PDF metnini okumak yeterli değildir. Bakanlığın mahallî idare bütçe rehberi yapısında program yapısı, kurumsal ve ekonomik sınıflandırmalar, bütçe hazırlık formları, faaliyet gerekçesi, faaliyet–fonksiyon eşleştirmesi ve program–birim eşleştirmesi gibi çalışma dosyaları ana rehberden ayrı olarak güncellenebilmektedir.
Rehber ve formlar
Ana rehberin yanında bütçe hazırlık formlarının ve gerekçe dokümanlarının güncel sürümünü kontrol edin.
Sınıflandırmalar
Program, kurumsal, finansman ve ekonomik sınıflandırmalarda kullanılan güncel kod ve açıklamaları esas alın.
Eşleştirmeler
Faaliyet–fonksiyon ve program–birim eşleştirmelerinin kurumun mevcut yapısıyla uyumunu yeniden gözden geçirin.
Sürüm kontrolü
Hazırlık boyunca kullanılan dosyaların yayımlanma ve güncelleme tarihlerini takip ederek eski sürümle işlem yapılmasını önleyin.
2027 hazırlıkları belediyelerde fiilen başladı
Güncel saha uygulamaları, belediyelerin 2027 bütçe ve performans programı hazırlığını eğitim ve kurum içi kapasite geliştirme gündemine aldığını gösteriyor.
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi
30 Haziran 2026 tarihinde harcama birimlerindeki bütçe sorumluları ve ilçe belediyesi personeline yönelik Performans Esaslı Program Bütçe Hazırlama Süreci eğitimi gerçekleştirildi. Eğitimde 2027–2029 Bütçe Hazırlama Rehberi ve harcama birimlerinin hazırlayacağı bütçe cetvelleri uygulamalı örneklerle ele alındı.
Resmî belediye kaynağını inceleyin ↗Akdeniz Belediyeler Birliği
Birliğin güncel program bütçe eğitiminde 2027–2029 rehberindeki değişiklikler, ilk yıl uygulama deneyimleri, performans programı ve bütçenin hazırlanması, ödenek işlemleri, muhasebe süreçleri, stratejik plan, izleme-değerlendirme ve iç kontrol birlikte ele alındı.
Birlik eğitim içeriğini inceleyin ↗Bu örneklerin ortak mesajı açıktır: 2027 hazırlık ihtiyacı yalnızca Mali Hizmetler personeline yeni kodların anlatılması değildir. Kurumun performans programını hazırlayan, faaliyet verisini üreten, bütçe teklifini oluşturan ve yıl içinde gerçekleşmeleri takip eden birimlerinin aynı yönetim mantığında buluşması gerekir.
Program bütçe yalnızca bütçe kodlarının değişmesi değildir
Performans Esaslı Program Bütçenin uygulamadaki değerini belirleyen unsur, kullanılan cetvel sayısı değil; kamu kaynağı ile hedeflenen hizmet sonucu arasındaki ilişkinin görünür hale gelmesidir.
Bu zincirin herhangi bir noktasında ilişki koparsa sistem kâğıt üzerinde tamamlanmış görünse dahi yönetim açısından sınırlı değer üretir. Stratejik planda yer alan bir hedefin performans programında anlamlı karşılığı yoksa, performans göstergesi ölçülemiyorsa veya faaliyet için ayrılan kaynağın hangi sonuçla ilişkili olduğu görülemiyorsa program bütçenin temel mantığı zayıflar.
Stratejik planlama altyapısını ayrıca güçlendirmek isteyen kurumlar, Performan Esaslı Bütçeleme ve Raporlama Eğitimi içeriğini de inceleyebilir.
2027 hazırlığında belediyelerin yalnızca “bütçe doğru mu” sorusunu değil, “bütçe hangi stratejik sonuca hizmet ediyor ve bu sonuç nasıl ölçülecek” sorusunu da kurumsal düzeyde cevaplaması gerekir.
2027 hazırlığında ilk kritik alan performans göstergeleridir
Performans programının kalitesini belirleyen temel unsurlardan biri göstergelerin gerçekten ölçülebilir ve izlenebilir olmasıdır. Kurumsal olarak olumlu görünen her ifade performans göstergesi değildir.
| İfade | Sorun | Daha ölçülebilir yaklaşım |
|---|---|---|
| Vatandaş memnuniyetinin artırılması | Yön gösterir ancak tek başına ölçüm yöntemi içermez. | Belediye hizmetlerinden memnun olduğunu belirten vatandaşların oranı |
| Yeşil alanların geliştirilmesi | Faaliyetin kapsamı ve gerçekleşme ölçüsü belirsizdir. | Yapımı veya iyileştirilmesi tamamlanan yeşil alan miktarı |
| Kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi | Sonuç ve veri kaynağı açık değildir. | Belirlenen yetkinlik programlarını tamamlayan personelin hedef gruba oranı |
Gösterge ölçülebilir olsa bile veri altyapısı yoksa yıl sonunda aynı sorun yeniden ortaya çıkar. Bu nedenle her gösterge belirlenirken hedefle ilişkisi, veriyi üretecek birim, veri kaynağı, ölçüm sıklığı ve doğrulama yöntemi birlikte belirlenmelidir.
Hedef bağlantısı
Gösterge hangi stratejik veya alt program hedefinin gerçekleşmesini ölçüyor?
Veri sorumlusu
Veriyi hangi harcama birimi veya görevli üretecek ve kim doğrulayacak?
Ölçüm sıklığı
Veri aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık hangi periyotla izlenecek?
Raporlama izi
Yıl sonundaki faaliyet raporunda gerçekleşme hangi kayıtla gösterilecek?
Faaliyet ile bütçe arasında gerçek bir bağ kurulmalı
Program bütçe yaklaşımında bir faaliyetin yalnızca adının yazılması yeterli değildir. Faaliyetin hangi alt program hedefini desteklediği, hangi birim tarafından yürütüleceği, hangi maliyetlerden oluşacağı ve hangi performans sonucuna katkı sunacağı birlikte değerlendirilmeli.
Geçen yıl ne kadar harcadık ve bu tutarı yeni yılda ne kadar artırmalıyız?
Program bütçe sorusu2027 yılında hangi hizmet sonucuna ulaşmak istiyoruz, bu sonucu hangi faaliyet üretecek ve bunun için ne kadar kaynağa ihtiyacımız var?
Geçmiş yıl ödeneklerini yalnızca belirli oranlarla güncellemek, faaliyet ve sonuç odaklı bir bütçe yaklaşımını tek başına karşılamaz. Kaynak ihtiyacının faaliyet, hedef ve beklenen sonuç üzerinden gerekçelendirilmesi gerekir.
e-Bütçe uygulaması hazırlığın son adımı değil bir kontrol noktasıdır
Program bütçe sürecinde e-Bütçe ekranlarına veri girişi, kurum içindeki hazırlığın yerine geçen ayrı bir işlem olarak görülmemelidir. Faaliyet, gösterge, sınıflandırma ve bütçe verileri kurum içinde tutarlı kurulmadıysa elektronik sisteme aktarım bu uyumsuzluğu çözmez; çoğu zaman görünür hale getirir.
Veri tutarlılığı
Birimlerde hazırlanan faaliyet ve bütçe bilgilerinin aynı tanım ve kod yapısıyla ilerlemesi gerekir.
Kontrol sırası
Elektronik girişten önce faaliyet, gösterge, bütçe ve gerekçe bilgilerinin kurum içinde çapraz kontrol edilmesi yararlıdır.
Uygulama eğitimi
Vizyonder programında e-Bütçe uyumu, bütçe entegrasyonu ve uygulama örnekleri eğitim içeriğinin parçası olarak ele alınmaktadır.
Harcama birimleri sürecin dışında kalamaz
Performans programı ve bütçe çalışmalarının koordinasyonu Mali Hizmetler veya ilgili strateji birimlerince yürütülse de hizmete ilişkin gerçek performans bilgisi, hizmeti üreten harcama birimlerinde oluşur. Bu nedenle yeni sistemin kurumsallaşması birkaç uzmanın teknik bilgisine değil, birimler arası ortak uygulama diline bağlıdır.
Üst yönetim
Öncelikleri netleştirir, süreci sahiplenir ve birimler arası koordinasyonu güçlendirir.
Mali Hizmetler ve Strateji
Takvimi, rehber çerçevesini, veri konsolidasyonunu ve stratejik-bütçesel uyumu yönetir.
Harcama birimleri
Faaliyetleri, göstergeleri, kaynak ihtiyacını ve gerçekleşme verisini üretir.
Fen İşleri, Park ve Bahçeler, Çevre Koruma, Kültür ve Sosyal İşler gibi hizmet birimlerinin kendi faaliyet ve göstergelerini doğru tanımlayabilmesi; performans programının merkezde hazırlanmış bir form olmaktan çıkıp kurumun gerçek faaliyet yapısını yansıtan bir yönetim belgesi haline gelmesini sağlar.
2027 yılında belediyelerin gözden geçirmesi gereken 8 alan
İlk uygulama yılından sonra hazırlık çalışmasının yalnızca yeni cetveller üzerinden yürütülmesi yerine aşağıdaki sekiz alanın birlikte değerlendirilmesi daha sağlıklı bir kurumsal kontrol sağlar.
Stratejik uyum
Program ve alt program hedefleri stratejik plandaki amaç ve hedeflerle gerçekten örtüşüyor mu?
Gösterge kalitesi
Göstergeler ölçülebilir, izlenebilir ve güvenilir veri kaynaklarına sahip mi?
Faaliyet tanımları
Faaliyetler kurumun gerçek hizmetlerini ve sorumlu birimlerini doğru yansıtıyor mu?
Maliyetlendirme
Kaynak ihtiyacı gerçekçi, gerekçeli ve faaliyet sonuçlarıyla ilişkilendirilmiş mi?
Bütçe entegrasyonu
Performans programındaki faaliyetler ile bütçe teklifleri ve ödenekleri arasında tutarlılık var mı?
Birim koordinasyonu
Harcama birimlerinin görev, veri ve zamanlama sorumlulukları açık biçimde belirlenmiş mi?
İzleme sistemi
Gerçekleşmeler yalnızca yıl sonunda değil, yıl içinde tanımlı periyotlarla izleniyor mu?
Faaliyet raporu izi
Bugün belirlenen hedef ve göstergeler yıl sonunda güvenilir biçimde raporlanabilecek mi?
Belediyeler için 2027 hazırlık kontrol listesi
Aşağıdaki on soruyu Mali Hizmetler, Strateji Geliştirme ve ilgili harcama birimleriyle birlikte değerlendirmek, kurumun hazırlık düzeyi hakkında hızlı bir ön değerlendirme sağlar.
Bu puanlama mevzuata uygunluk denetimi değildir; kurum içi hazırlık düzeyini hızlı biçimde tartışmak için kullanılan bir öz değerlendirme aracıdır.
Kontrol listesinin toplantılarda ve birim değerlendirmelerinde kullanılabilecek PDF sürümünü ücretsiz talep edebilirsiniz.
2027 hazırlığını son aylara bırakmamak neden önemli
Performans programı bütçeden sonra hazırlanacak tamamlayıcı bir belge değildir. Harcama birimlerinin faaliyet teklifleri, performans göstergeleri ve kaynak ihtiyaçları bütçe hazırlık süreciyle eş zamanlı ilerlemelidir. Sürecin son aşamaya sıkıştırılması, birimlerden veri toplanmasını zorlaştırır ve stratejik plan ile bütçe arasındaki ilişkiyi zayıflatabilir.
Performans programı hazırlanırken faaliyet raporu da düşünülmeli
Stratejik yönetim döngüsü bütçenin kabul edilmesiyle sona ermez. Performans programında belirlenen hedef ve göstergeler yıl boyunca izlenir; yıl sonunda faaliyet raporunda planlanan ve gerçekleşen sonuçlar karşılaştırılır. Bu nedenle 2027 performans programı hazırlanırken şu soru her gösterge için sorulmalıdır:
Bu sorunun hazırlık aşamasında cevaplanması, faaliyet raporu döneminde ortaya çıkabilecek veri eksikliği, birimler arası farklı ölçüm yöntemi ve doğrulama sorunlarını azaltır.
Yıl sonu raporlama tarafını ayrıca geliştirmek isteyen kurumlar, Faaliyet Raporu Hazırlama Eğitimi içeriğinden yararlanabilir.
2027 hazırlığında eğitim nasıl kurgulanmalı
Program bütçe eğitimlerinin yalnızca mevzuat hükümlerini ve bütçe kodlarını aktaran teorik sunumlarla sınırlı kalması, kurumların uygulamada yaşadığı sorunları çözmek için yeterli olmayabilir. Etkili bir program; güncel rehberi, stratejik uyumu, bütçe uygulamasını ve belediye örnekleri üzerinden atölye çalışmasını birlikte ele almalıdır.
Güncel rehber ve sistem
2027–2029 Bütçe Hazırlama Rehberi, ilk yıl uygulama deneyimleri ve güncel program bütçe yaklaşımı.
Stratejik uyum
Stratejik plan, alt program hedefi, faaliyet ve performans göstergeleri arasındaki ilişkinin kurulması.
Bütçe uygulaması
Faaliyetlerin maliyetlendirilmesi, kaynak ihtiyacının belirlenmesi, bütçe cetvelleri ve sistem uygulamaları.
Uygulamalı atölye
Gösterge oluşturma, faaliyet tanımlama, maliyetlendirme ve bütçe eşleştirme örneklerinin birlikte çalışılması.
Performans Esaslı Bütçeleme ve Stratejik Uyum Eğitimi
2027 hazırlık döneminde görev alan belediye personelinin güncel program bütçe yaklaşımını, stratejik plan–performans programı–bütçe ilişkisini ve uygulamada karşılaşılan sorunları bütüncül biçimde değerlendirebilmesi için Vizyonder’in uzmanlık programını inceleyebilirsiniz.
2027 bütçesi hazırlanırken yalnızca bir belge değil yönetim sistemi kuruluyor
Performans Esaslı Program Bütçenin gerçek başarısı, tek tek cetvellerin eksiksiz doldurulmasıyla sınırlı değildir. Başarı; stratejik hedefin, faaliyetin, göstergenin, kaynağın, gerçekleşmenin ve yıl sonu raporlamasının birbirine bağlanabilmesidir.
2026 yılında başlayan ilk uygulama deneyiminin 2027 yılında daha güçlü bir kurumsal yapıya dönüşebilmesi için belediyelerin harcama birimlerini sürece aktif biçimde dahil etmesi, gösterge ve veri altyapısını hazırlık aşamasında kurması, kaynak tahsisini faaliyet sonuçlarıyla ilişkilendirmesi ve hazırlık çalışmalarını son döneme bırakmaması önem taşır.
21 Eylül 2026 Performans Esaslı Bütçeleme ve Stratejik Uyum Eğitimi, belediyelerin bu hazırlık dönemini güncel rehber, uygulama örnekleri ve stratejik yönetim bütünlüğü üzerinden değerlendirmelerine destek olmak amacıyla planlanmıştır.
Sık sorulan sorular
2027–2029 Mahallî İdareler Bütçe Hazırlama Rehberi yayımlandı mı?
Evet. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü rehberin 22 Mayıs 2026 tarihinde yayımlandığını duyurdu.
Performans programı ile bütçe birbirinden ayrı hazırlanabilir mi?
Hazırlık süreçlerinin kurumsal görev dağılımı farklılaşabilse de performans programındaki hedef, faaliyet ve kaynak ihtiyacı ile bütçe teklifleri arasında tutarlılık kurulması gerekir. Program bütçe yaklaşımının temel değeri bu ilişkinin görünür hale gelmesidir.
Harcama birimlerinin program bütçe eğitimine katılması neden önemli?
Faaliyet, gösterge ve gerçekleşme verisinin önemli bölümü hizmeti yürüten harcama birimlerinde üretilir. Bu nedenle yalnızca koordinasyon birimlerinin değil, ilgili harcama birimi personelinin de ortak uygulama mantığını bilmesi kurum içi veri ve bütçe uyumunu güçlendirir.
2027 hazırlığında faaliyet raporu neden şimdiden düşünülmeli?
Performans programında belirlenen hedef ve göstergelerin gerçekleşmeleri yıl sonunda faaliyet raporuna yansır. Veri kaynağı ve sorumlusu hazırlık aşamasında belirlenmezse yıl sonu raporlamasında ölçüm ve doğrulama sorunları ortaya çıkabilir.
Temel kaynaklar
- Türkiye Belediyeler Birliği — 2026 yılı performans programı duyurusu; mahallî idarelerde Performans Esaslı Program Bütçenin ilk uygulama yılına ilişkin açıklama, 28 Ocak 2026.
- T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü — 2027–2029 Dönemi Mahallî İdareler Bütçe Hazırlama Rehberi duyurusu, 22 Mayıs 2026.
- Türkiye Belediyeler Birliği — Performans Programı kaynakları ve 2027 Yılı Performans Programı Hazırlama Rehberi.
- Kocaeli Büyükşehir Belediyesi — Performans Esaslı Program Bütçe Hazırlama Süreci eğitimi ve 2027–2029 rehberi uygulaması, 30 Haziran 2026.
- Akdeniz Belediyeler Birliği — Performans Esaslı Program Bütçe eğitimi; ilk yıl uygulama deneyimleri, 2027–2029 rehberi, ödenek, muhasebe, stratejik plan ve izleme-değerlendirme başlıkları.
- T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü — Mahallî idare bütçe rehberi sayfa yapısı; program yapısı, sınıflandırmalar, formlar ve eşleştirme dosyalarının ayrı güncellenebildiğini gösteren resmî 2026–2028 rehber sayfası.
- Vizyonder Eğitim ve Danışmanlık — Performans Esaslı Bütçeleme ve Stratejik Uyum Eğitimi. Eğitim sayfasını aç →
