Kapat
Danıştay 13. Daire Kararları Işığında Süre Geçtikten Sonra Yapılan Başvuruların Hukuki Geçersizliği
T: 23.11.2016 – E: 2016/3697 – K: 2016/3843
T: 22.06.2022 – E: 2022/2403 – K: 2022/2816
Kamu ihalelerinde düzen ve güven esasına dayalı bir sistem kurmak amacıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, hak arama yollarını kesin sürelerle sınırlandırmış ve bu süreler geçtikten sonra yapılan başvuruların esasına girilmeden reddedileceğini açıkça hükme bağlamıştır. Danıştay 13. Daire tarafından verilen iki farklı tarihteki karar, bu sürelere riayet edilmesinin ne kadar hayati olduğunu vurgulamakta ve süre geçirildikten sonra yapılan itirazların neden dinlenemeyeceğini açıklamaktadır.
Her iki kararda da ortak hukuki mesele, ihale dokümanına karşı yapılan başvuruların, 4734 sayılı Kanun’un belirlediği sürelere uygun olup olmadığına ilişkindir. Uyuşmazlıklarda, idareye ya da Kamu İhale Kurumu’na yapılan şikayet/itirazen şikayet başvurularının, süresi geçirildikten sonra yapıldığı görülmüş; buna rağmen başvurucular, iddia ettikleri hukuka aykırılıkların Kurul tarafından esas yönünden incelenmesini talep etmiştir.
Ancak bu talepler, hem Kanun hem de yerleşik yargı içtihatları çerçevesinde “süre yönünden” mümkün görülmemiştir.
Danıştay 13. Daire, her iki kararında da şu ilkelere yer vermektedir:
İhale dokümanına ilişkin itirazlar, açıkça belirlenmiş süreler içinde yapılmalıdır:
4734 sayılı Kanun’un 54 ve 55. maddeleri, ihale dokümanına yönelik şikayetlerin ilan veya dokümanın satın alındığı tarihten itibaren belirli bir süre içinde yapılması gerektiğini öngörmektedir.
Süre geçirildikten sonra başvuru yapılamaz:
Kanunen belirlenmiş bu süreler geçirildiğinde, başvurunun hukuka uygunluğu incelenmeksizin usulden reddi gerekir. Bu kural, hem idare hem de Kurul açısından bağlayıcıdır.
İtirazın haklılığı süresinde yapılmadıkça dikkate alınmaz:
Başvuruda ileri sürülen hususlar ne kadar ciddi olursa olsun, süresinde yapılmamışsa bu iddialar hukuken sonuç doğurmaz. Bu, kamu ihale sisteminin öngörülebilirliği açısından kritik bir ilkedir.
Bu kararlar, kamu ihale sürecine katılan tüm taraflar için önemli bir uyarı niteliğindedir. Özellikle danışmanlar, yükleniciler ve aday firmaların aşağıdaki hususlara dikkat etmesi gerekmektedir:
İtiraz süreleri, herhangi bir takdir yetkisine bırakılmamıştır. Gecikme, hak kaybı doğurur.
Kamu İhale Kurumu'nun esasa girme yetkisi süresinde yapılan başvurularla sınırlıdır.
Kurul'un re’sen inceleme yetkisi bulunmadığı için süresi geçen başvurularda hiçbir işlem tesis edilemez.
Uygulamada sıklıkla karşılaşılan “fark edildiğinde başvurma” yaklaşımı geçersizdir.
Bu kararlar, “ihale sürecinde dikkatli olmanın” hukuki bir zorunluluk olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur.
Danıştay 13. Daire’nin 23.11.2016 ve 22.06.2022 tarihli kararları, kamu ihale sisteminin süre odaklı doğasını ve bu sürelerin mutlak niteliğini bir kez daha teyit etmektedir. Her ne kadar hukuka aykırılıklar itirazlara konu edilebilse de, bu başvurular belirlenen süreler içinde yapılmadıkça yargı ve idari makamlar nezdinde sonuç doğurmaz. İhale sistemine güvenin tesisi ve başvuru yollarının suistimal edilmemesi adına bu tür içtihatlar, uygulayıcıların rehberi olmaya devam edecektir.
