Belediye Şirketlerinin Denetimi, Belediye Şirketlerinin Yönetimi ve Kurumsal Yönetim, Belediye Şirketlerinde Sayıştay Denetimi, Belediye Şirketleri Bağımsız Denetim, Meclis ve Denetim Komisyonu Denetimi, İçişleri Bakanlığı Denetimi, İç Denetim ve İç Kontr

Belediye şirketleri uzun süre denetim boşluğunda kaldı: Türk Ticaret Kanunu'na tabi olduğu için kamu denetiminden, sermayesi kamuya ait olduğu için de piyasa disiplininden uzak kalan şirketler 2013'ten bu yana Sayıştay denetimine, belirli ölçekleri aşanlar bağımsız denetime, tamamı belediye meclisi ve denetim komisyonu ile İçişleri Bakanlığı denetimine tabidir ve ihaleleri 4734'e, muhasebesi vergi ve ticaret mevzuatına göre denetlenir. Belediye şirketlerinin denetimi, bu çok katmanlı denetim rejiminin her halkasında şirketin ve belediyenin sorumluluklarını bilmeyi gerektirir; bu rehber, belediye şirketlerinin yönetilmesini, Sayıştay denetiminin kapsam ve bulgularını, bağımsız denetim ve iç denetimi, meclis ve Bakanlık denetimini, belediye şirketlerinin muhasebesini ve belediye şirketlerinin ihalelerini uygulama ve denetim raporları ışığında anlatır.

Belediye Şirketlerinin Denetim ve Yönetimi Eğitimi satış sayfasına git

Belediye Şirketlerinin Denetimi Nedir? Çok Katmanlı Denetim Rejimi, Hukuki Dayanak ve Belediye Şirketlerinin Yönetilmesi (Organlar, Kurumsal Yönetim, Belediye ile İlişki)

Belediye şirketlerinin denetimi, sermayeleri kamuya ait olan Türk Ticaret Kanunu'na tabi anonim ve limited şirketlerin, özel şirketlerden farklı olarak Sayıştay, belediye meclisi ve denetim komisyonu, İçişleri Bakanlığı, bağımsız denetçi, iç denetim ve vergi idaresi tarafından çok katmanlı biçimde denetlenmesidir.

Hukuki dayanak: 6085 sayılı Sayıştay Kanunu md. 4 (belediyelerin sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin Sayıştay denetimine tabi olması; 2013 değişikliği), TTK md. 397-406 (bağımsız denetim), 5393 sayılı Belediye Kanunu md. 18, 25, 26 ve 55 (meclisin denetim yetkisi, denetim komisyonunun şirketleri inceleme yetkisi), 5216 md. 26 (büyükşehir şirketleri), İçişleri Bakanlığı'nın vesayet denetimi, 4734 md. 2/d (KİK denetimi), VUK ve Kurumlar Vergisi Kanunu (vergi incelemesi), 5510 sayılı Kanun (SGK denetimi) ve 4857 sayılı İş Kanunu (iş müfettişleri).

Belediye şirketlerinin yönetilmesi: şirket organları (anonim şirkette genel kurul ve yönetim kurulu; limited şirkette ortaklar genel kurulu ve müdürler), belediyenin genel kuruldaki temsili (belediye başkanı ya da yetkilendirilen temsilci; 5393 md. 38), yönetim kurulunun devredilemez görevleri (TTK md. 375), stratejik yönetim (belediyenin stratejik planıyla uyumlu şirket hedefleri, yıllık iş planı ve bütçe) ve mali yönetim (nakit ve borç yönetimi, kamu haznedarlığı, maliyet esaslı fiyatlama).

Kurumsal yönetim ilkeleri: şeffaflık (faaliyet raporu ve mali tabloların meclise ve kamuoyuna sunulması), hesap verebilirlik (genel kurul, ibra ve denetim), adillik ve sorumluluk (mevzuata uyum ve kamu yararı). Belediye ile şirket ilişkisi yazılı sözleşmelere (hizmet alımı, kira, işletme hakkı devri, sermaye aktarımı) dayanmalı ve tüzel kişiliklerin karıştırılmaması (belediye personelinin şirkette, şirket personelinin belediyede çalıştırılmaması) gerekir — bu, denetimlerin odak noktalarını oluşturur.

Şirketlerin yönetim organları, genel kurulu ve sorumlulukları için belediye şirketi yönetim kurulu rehberi, kuruluş, personel ve vergi için belediye şirketleri rehberi, belediye ile şirket arasındaki kaynak ilişkisi için belediye ile belediye şirketi arasındaki ilişki rehberi ayrıca hazırlanmıştır.

Belediye Şirketlerinde Sayıştay Denetimi Nasıl Yapılır? Kapsam, Düzenlilik ve Performans Denetimi, Denetim Süreci, Raporlar, Sayıştay Bulguları ve Belediye ile Şirketin Sorumluluğu

Belediye şirketlerinde Sayıştay denetimi nasıl yapılır: 6085 sayılı Kanun md. 4'e göre Sayıştay, sermayesinin yarısından fazlası mahalli idarelere ait şirketleri denetler; belediye şirketleri 2013'ten bu yana Sayıştay'ın düzenlilik denetimi (mali tabloların doğruluğu ve mevzuata uygunluk) ve performans denetimi (hedef ve göstergelerle faaliyet sonuçlarının ölçülmesi) kapsamındadır.

Denetim süreci: denetim planı, bilgi ve belge isteme, yerinde denetim, sorgu (kamu zararı tespitlerinde sorumlulardan yazılı savunma istenmesi), denetim raporu taslağı ve şirketin cevabı, raporun kesinleşmesi ve TBMM'ye sunulması; kamu zararı tespitlerinde Sayıştay dairelerinde yargılama (tazmin hükmü, temyiz) ile sonuçlanır.

Sayıştay bulguları (en sık rastlananlar):

Belediye ile şirket arasında yazılı sözleşme olmadan hizmet ve kaynak aktarımı; belediye personelinin şirkette, şirket personelinin belediyede çalıştırılması.
Şirketten alınan hizmetlerin 4734 ve yönetmelik dışında doğrudan temin edilmesi; yüzde dört kâr ve maliyet kurallarına aykırılık; hakedişlerde kesintilerin (stopaj, damga, KDV tevkifatı) yapılmaması.
Belediye taşınmazlarının şirkete bedelsiz kullandırılması; sermaye artırımlarının zarar kapatma amacıyla sürekli yapılması.
Şirket kârının belediyeye aktarılmaması; huzur hakkı ve yönetici ücretlerinin kamu görevlisi sınırlarını aşması; Taşıt Kanunu'na aykırı araç edinimi.
Şirket ihalelerinde 4734'e uyulmaması; genel kurulun yapılmaması ve mali tabloların onaylanmaması; bağımsız denetim yaptırılmaması.

Belediye ve şirketin sorumluluğu: Sayıştay yargılamasında sorumluluk kamu zararına yol açan işlemi yapan, onaylayan ve kontrol edenlere (şirket yönetim kurulu, genel müdür; belediye tarafında harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi, üst yönetici) yüklenir; tazmin hükümleri 6183'e göre tahsil edilir ve ceza hukuku yönünden suç duyurusu yapılabilir. Şirketlerin Sayıştay denetimine hazırlığı (belge düzeni, sözleşmeler, karar defterleri, önceki bulguların kapatılması) sürekli bir yönetim işlevidir.

Sayıştay denetim ve yargılama süreci için Sayıştay denetimine hazırlık rehberi, Sayıştay düzenlilik denetimi rehberi ve Sayıştay ilamı ve yargılaması rehberi, kamu zararı için kamu zararı nedir rehberi tamamlayıcıdır.

Belediye Şirketleri Bağımsız Denetim, Belediye Meclisi ve Denetim Komisyonu Denetimi, İçişleri Bakanlığı Denetimi, İç Denetim ve İç Kontrol, Vergi ve SGK Denetimi

Belediye şirketleri bağımsız denetim: TTK md. 397'ye göre bağımsız denetime tabi şirketler Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Cumhurbaşkanı Kararı'ndaki ölçütlere (aktif toplamı, net satış hasılatı ve çalışan sayısı eşiklerinden en az ikisini aşma) göre belirlenir; 696 KHK ile personel yükü artan belediye şirketlerinin çoğu bu eşikleri aştığından bağımsız denetime tabidir.

Bağımsız denetçi genel kurulca her faaliyet dönemi için seçilir (md. 399) ve finansal tabloların (TFRS ya da BOBİ FRS'ye göre hazırlanmış) denetimi yapılır; bağımsız denetime tabi olduğu hâlde denetim yaptırmayan şirketin finansal tabloları ve faaliyet raporu düzenlenmemiş sayılır (md. 397/2) ve genel kurul kararları geçersizlik riski taşır. Bağımsız denetim Sayıştay denetiminin yerine geçmez, ancak Sayıştay bağımsız denetim raporlarından yararlanır.

Belediye meclisi ve denetim komisyonu denetimi: 5393 md. 25'e göre belediye meclisi her Ocak ayı toplantısında denetim komisyonu oluşturur ve komisyon belediye ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerin hesap iş ve işlemlerini inceleme yetkisine sahiptir (belge isteme, uzman görevlendirme, denetim raporunun Nisan meclisine sunulması). Meclis md. 26'ya göre bilgi edinme ve denetim yetkisini faaliyet raporu değerlendirme, soru ve gensoru yollarıyla kullanır; şirketlerin faaliyet raporları ve mali tabloları meclise sunulur.

İçişleri Bakanlığı denetimi: 5393 md. 55'e göre Mülkiye Teftiş Kurulu ve Mahalli İdareler Kontrolörleri belediyelerin ve şirketlerle olan ilişkilerinin idari denetimini yapar, şirketlerin kuruluş izni sürecinde aracı olur ve 4483 kapsamında ön inceleme yapar. Ticaret Bakanlığı TTK kapsamında (genel kurul temsilcisi, idari para cezaları, fesih davası) ve Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği kapsamında da denetim yetkisine sahiptir.

İç denetim ve iç kontrol: belediye şirketleri 5018 kapsamında olmadığından kamu iç denetim sistemi doğrudan uygulanmaz, ancak belediyenin iç denetçileri belediye-şirket işlemlerini denetleyebilir; şirketler TTK md. 375 ve 378'e göre iç kontrol ve risk yönetimi sistemi kurmak, görevler ayrılığı ve yetkilendirme prosedürlerini yazılı hâle getirmekle yükümlüdür.

Vergi ve SGK denetimi: belediye şirketleri kurumlar vergisi, KDV, stopaj ve damga vergisi mükellefi olarak vergi incelemesine (VUK md. 134 ve devamı), SGK denetimine (5510) ve iş müfettişlerinin denetimine tabidir; kamu şirketi olmaları bu denetimlerde muafiyet sağlamaz.

İç denetim ve iç kontrol sistemi için iç denetim eğitimi rehberi ve kamuda denetim türleri rehberi, meclisin denetim yolları için belediye meclisinin denetim yolları rehberi ve belediye denetim komisyonu rehberi ayrıca hazırlanmıştır.

Belediye Şirketlerinin Muhasebesi: Tek Düzen Hesap Planı, TTK ve VUK Defter Düzeni, Finansal Tablolar, TFRS ve BOBİ FRS, Vergi Yükümlülükleri, Belediyeden Alınan Hakedişlerin Kaydı, Kâr Dağıtımı ve Belediye Muhasebesiyle İlişki

Belediye şirketlerinin muhasebesi, belediyenin tahakkuk esaslı devlet muhasebesinden tamamen farklı olarak TTK md. 64-88 ve VUK'a göre tutulan ticari işletme muhasebesidir.

Defter düzeni: yevmiye, defteri kebir, envanter defteri, pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı defteri (e-defter zorunluluğu belirli ölçekler için). Tek düzen hesap planı: dönen ve duran varlıklar, kısa-uzun vadeli yabancı kaynaklar, öz kaynaklar ve gelir tablosu hesapları. Finansal tablolar: bilanço, gelir tablosu, nakit akış ve öz kaynak değişim tabloları — bağımsız denetime tabi şirketlerde TFRS ya da BOBİ FRS'ye göre, diğerlerinde VUK ve MSUGT'ye göre hazırlanır.

Vergi yükümlülükleri: kurumlar vergisi ve geçici vergi beyannameleri, KDV beyannamesi (belediyeye yapılan hizmetlerde KDV tevkifatı), muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, damga vergisi, e-fatura ve e-arşiv, Ba-Bs bildirimleri ve belediyeyle ilişkili işlemler için transfer fiyatlandırması raporu.

Belediyeden alınan hakedişlerin kaydı: hizmet alımı sözleşmesine dayalı hakediş ve faturanın gelir kaydı, KDV tevkifatı-stopaj-damga vergisi kesintilerinin muhasebeleştirilmesi ve belediyeden alacakların takibi.

Kâr dağıtımı ve yedek akçeler (TTK md. 519-523): kanuni yedek akçe ayrılması, belediyeye ödenen kâr payının belediye bütçesinde gelir kaydı ve kâr payı stopajı. Sermaye hesapları: belediyenin sermaye artırımlarının şirkette sermaye ve belediyede mali duran varlık olarak kaydı. TTK md. 376 sermaye kaybı ve borca batıklık hesaplamaları da izlenmelidir.

Belediye muhasebesiyle ilişki: belediye-şirket işlemlerinin iki tarafta tutarlı kaydedilmesi (belediyede 630 giderler ya da 241 mali duran varlıklar; şirkette gelir ya da sermaye), dönem sonu mutabakatları ve belediye faaliyet raporunda şirketlere ilişkin bilgi (iştirak payları, kâr payı gelirleri) sunulması.

En sık muhasebe hataları: belediye hakedişlerinin geç ya da eksik faturalanması, tevkifat ve stopajın yanlış uygulanması, sermaye artırımının yanlış hesapta izlenmesi, kâr dağıtımının vergisel sonuçlarının hesaplanmaması ve e-defter-e-fatura yükümlülüklerinin aksatılması.

Devlet muhasebesi ile ticari muhasebe farkı için devlet muhasebesi uygulamaları rehberi, mahalli idare muhasebesi için mahalli idareler bütçe ve muhasebe yönetmeliği rehberi, enflasyon düzeltmesi için enflasyon muhasebesi rehberi, dönem sonu işlemleri için dönem sonu muhasebe işlemleri rehberi tamamlayıcıdır.

Belediye Şirketlerinin İhaleleri: 4734 Kapsamı, İhale Usulleri, Doğrudan Temin, 3/g İstisnası, Belediyeden Hizmet Alımı ve Şirketin Kendi Alımları, Sözleşme ve Hakediş Denetimi

Belediye şirketlerinin ihaleleri iki yönlüdür: şirketin belediyeye hizmet sunması ve şirketin kendi ihtiyaçları için mal-hizmet-yapım işi alması.

4734 kapsamı: md. 2/d'ye göre belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu her çeşit şirket Kanun kapsamındadır; belediye şirketleri kendi alımlarında 4734'e (açık ihale, belli istekliler arasında ihale, pazarlık, doğrudan temin) ve sözleşmelerinde 4735'e tabidir. Doğrudan temin (md. 22/a-e) ve 3/g istisnası (ana faaliyete yönelik, limit altındaki alımlarda KİK onaylı esas ve usullerle) belediye şirketlerinin en çok kullandığı ve en çok hata yaptığı alanlardır.

Belediyeden hizmet alımı (şirketin yüklenici olması): 696 sayılı KHK'ya göre belediyeler personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri (temizlik, güvenlik, park bahçe) 4734 md. 22'ye eklenen hükümle sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketlerden ihalesiz alır; sözleşme bedeli işçilik maliyeti, yüzde dört sözleşme ve genel giderlerden oluşur, hakedişler aylık düzenlenir ve KDV tevkifatı, damga vergisi ve stopaj kesintileri uygulanır.

Personel dışındaki mal ve hizmet alımlarının şirketten doğrudan temini yalnızca 4734'teki genel doğrudan temin halleri ve limitleri içinde mümkündür — şirketin araya konularak ihale mevzuatının dolanılması hukuka aykırıdır ve Sayıştay bulgusudur. Belediye ile şirket arasındaki kira ve işletme hakkı devri 5216 md. 26 ve 5393 md. 18 kapsamında meclis kararı, süre ve bedelle düzenlenir.

Şirketin kendi alımları: kullanılan malzeme, araç, yakıt ve ekipman alımları, işlettiği tesislerin mal ve hizmet alımları, yapım işleri ve danışmanlık alımlarında 4734 usulleri, EKAP kaydı, ihale komisyonu ve muayene kabul komisyonlarının kurulması, yasaklılık sorgulaması ve şikâyetin KİK'te görülmesi uygulanır; Sayıştay şirket ihalelerini ihale mevzuatına uygunluk yönünden denetler.

Sözleşme ve hakediş denetimi: şirketin belediyeyle sözleşmelerinde hakedişlerin sözleşme ve fiili duruma uygunluğu, kesintilerin doğruluğu ve personel ücretlerinin ödendiğinin kontrolü (İş Kanunu md. 36) denetim konusudur; şirketin kendi sözleşmelerinde 4735 hükümleri (teminat, fiyat farkı, ceza, fesih) de denetlenir.

Şirket ihalelerinin ayrıntısı için belediye şirketlerinde ihale süreçleri rehberi, doğrudan temin için doğrudan temin nedir rehberi, şirketlerden hizmet alımı için belediye ile belediye şirketi arasındaki ilişki rehberi, işçi hakları için belediye şirketleri taşeron işçileri rehberi ayrıca hazırlanmıştır.

Sık Yapılan Hatalar

Belediye şirketinin Sayıştay denetimine tabi olmadığını sanmak; belge ve bilgi isteme yazılarına cevap vermemek
Bağımsız denetim eşiklerini aştığı hâlde denetçi seçmemek; finansal tabloları ve faaliyet raporunu denetimsiz onaylatmak
Faaliyet raporu ve mali tabloları belediye meclisine sunmamak; denetim komisyonunun belge taleplerini karşılamamak
Belediye ile şirket arasında yazılı sözleşme olmadan hizmet, kira ve kaynak aktarımı yapmak
Belediye personelini şirkette, şirket personelini belediyede çalıştırmak
Personel dışı mal ve hizmetleri şirket üzerinden ihalesiz temin ederek 4734'ü dolanmak
3/g istisnasını KİK onaylı esas ve usuller olmadan ya da limit üstünde uygulamak
Zarar kapatmak için sürekli sermaye aktarmak; kâr dağıtım kararı almayıp belediyeye kâr payı ödememek
Huzur hakkı, yönetici ücreti, taşıt ve temsil harcamalarında kamu sınırlarını aşmak
Hakedişlerde KDV tevkifatı, stopaj ve damga vergisini yanlış uygulamak; belediyeyle mutabakat yapmamak
E-defter, e-fatura, geçici vergi ve enflasyon düzeltmesi yükümlülüklerini aksatmak
İç kontrol ve görevler ayrılığı kurmamak; önceki Sayıştay bulgularını kapatmamak

Belediye Şirketlerinin Denetim ve Yönetimi Eğitimi Kimler İçin? Belediye Şirketleri Eğitimi, Kamu Eğitim ve Belediye Eğitimi Programları

Belediye şirketlerinin denetim ve yönetimi eğitimi aşağıdaki gruplar için uygundur:

Belediye şirketlerinin yönetim kurulu başkan ve üyeleri, genel müdürleri, müdürleri ve denetçileri, şirketlerin mali işler, muhasebe, satın alma, insan kaynakları ve hukuk birimleri.
Belediye başkan yardımcıları, genel sekreterler, iştirakler ve kaynak geliştirme daire başkanlıkları, mali hizmetler müdürlükleri, hukuk müşavirlikleri, iç denetçiler ve teftiş kurulları.
Belediye meclis üyeleri ve denetim komisyonu üyeleri, büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşlarının şirketleri, il özel idaresi ve mahalli idare birliği şirketleri.
Belediye şirketlerine hizmet veren mali müşavirler, bağımsız denetçiler ve avukatlar.

Eğitim içeriği belediye şirketlerinin yönetilmesi, Sayıştay denetimi (kapsam, süreç, bulgular, sorumluluk), bağımsız denetim, meclis ve denetim komisyonu denetimi, İçişleri Bakanlığı denetimi, iç denetim ve iç kontrol, vergi ve SGK denetimi, belediye şirketlerinin muhasebesi (defter düzeni, finansal tablolar, vergi yükümlülükleri, kâr dağıtımı) ve belediye şirketlerinin ihaleleri (4734 kapsamı, doğrudan temin, 3/g istisnası) bölümlerinden oluşur.

Program Sayıştay denetim raporları, KİK ve Danıştay kararları, örnek genel kurul ve yönetim kurulu kararları, mali tablo ve hakediş uygulamalarıyla yürütülür ve süre bir ya da iki gün olarak planlanır. Program belediye şirketleri eğitimi dizisinde şirketlerin yönetim süreçleri, ihale süreçleri, personel ve işçi hakları ile belediye ve şirket ilişkisi programlarının denetim ve muhasebe modülüdür, kamu eğitim ve belediye eğitimi programları arasında tüm mahalli idarelere ve şirketlerine açıktır ve katılımcılara e-Devlet üzerinden doğrulanabilen katılım belgesi verilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Belediye şirketlerinin denetimi kimler tarafından ve nasıl yapılır?

Belediye şirketleri sermayeleri kamuya ait olduğundan çok katmanlı denetime tabidir: 6085 sayılı Kanun md. 4'e göre Sayıştay düzenlilik (mali ve uygunluk) ve performans denetimi yapar ve kamu zararında yargılama yürütür, TTK md. 397 ve Cumhurbaşkanı Kararı ölçütlerini aşan şirketler bağımsız denetime tabidir, belediye meclisi faaliyet raporu, denetim komisyonu, soru, genel görüşme ve gensoru yollarıyla ve 5393 md. 25'e göre denetim komisyonu şirket hesap ve işlemlerini inceleyerek denetler, İçişleri Bakanlığı mülkiye müfettişleri ve kontrolörleri belediye ile şirket ilişkilerini idari yönden denetler, Ticaret Bakanlığı TTK yükümlülüklerini, Gelir İdaresi ve SGK vergi ve prim yükümlülüklerini, iş müfettişleri iş mevzuatını denetler ve şirketler kendi iç kontrol ve iç denetim sistemlerini kurmakla yükümlüdür; ihaleleri de 4734 kapsamında KİK ve Sayıştay denetimindedir.

Belediye şirketlerinde Sayıştay denetimi neleri kapsar ve en sık bulgular nelerdir?

Sayıştay, belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerin muhasebe kayıtları, mali tabloları, genel kurul ve yönetim kurulu kararları, sözleşmeleri, ihale dosyaları, personel ve bordro kayıtları, taşınır ve taşıt kayıtları, banka hesapları ve belediyeyle yaptığı işlemleri düzenlilik ve performans denetimiyle inceler, sorgu ve savunma sonrası denetim raporu düzenler ve kamu zararında yargılamayla tazmin hükmü verir. En sık bulgular belediye ile şirket arasında yazılı sözleşme olmadan kaynak aktarımı, personelin karşılıklı çalıştırılması, şirket üzerinden ihalesiz alım, hakediş ve kesinti hataları, bedelsiz taşınmaz kullanımı ve usulsüz işletme devri, zarar kapatma amaçlı sermaye aktarımı, kâr payı ödenmemesi, huzur hakkı ve yönetici ücreti aşımları, Taşıt Kanunu ve Kamu Haznedarlığı aykırılıkları, 4734'e aykırı ihaleler, genel kurul ve bağımsız denetim eksiklikleri, muhasebe ve vergi hataları ile iç kontrol yetersizliğidir.

Belediye şirketleri bağımsız denetime tabi midir?

TTK md. 397'ye göre Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Cumhurbaşkanı Kararı'ndaki aktif toplamı, net satış hasılatı ve çalışan sayısı eşiklerinden en az ikisini art arda iki hesap döneminde aşan şirketler bağımsız denetime tabidir ve sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait şirketler için kararda ayrıca düzenleme bulunur; 696 sayılı KHK ile personel yükü artan belediye şirketlerinin çoğu çalışan sayısı ve hasılat eşiğini aştığından bağımsız denetime tabidir. Denetçi her faaliyet dönemi için genel kurulca seçilir, KGK yetkili denetim kuruluşu Türkiye Denetim Standartları'na göre TFRS ya da BOBİ FRS finansal tablolarını denetler ve görüşünü genel kurula sunar; denetime tabi olduğu hâlde denetim yaptırmayan şirketin finansal tabloları ve faaliyet raporu düzenlenmemiş sayılır ve bağımsız denetim Sayıştay denetiminin yerine geçmez.

Belediye meclisi ve denetim komisyonu belediye şirketlerini nasıl denetler?

5393 md. 25'e göre meclisin Ocak ayında kendi üyeleri arasından oluşturduğu denetim komisyonu belediye ve bağlı kuruluşları ile belediyenin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerin hesap, iş ve işlemlerini inceleme yetkisine sahiptir, şirketlerden belge ister, uzman görevlendirebilir ve raporunu Nisan meclisine sunar; md. 26'ya göre meclis bilgi edinme ve denetim yetkisini faaliyet raporunu değerlendirme, soru, genel görüşme ve gensoru yollarıyla kullanır, şirketlerin faaliyet raporları, mali tabloları ve genel kurul kararları meclise sunulur ve meclis şirket kurma, ortak olma, sermaye artırımı, ortaklıktan ayrılma ve şirketlere taşınmaz tahsis ve kiralama kararlarıyla şirketleri yönlendirir; meclis üyeleri şirket yönetim kurullarında görev alarak doğrudan bilgi sahibi olur ve İçişleri Bakanlığı da belediye ile şirket ilişkilerini idari yönden denetler.

Belediye şirketlerinin muhasebesi nasıl tutulur?

Belediyenin tahakkuk esaslı devlet muhasebesinden farklı olarak TTK ve VUK'a göre ticari işletme muhasebesi tutulur: yevmiye, kebir, envanter, pay, karar ve genel kurul defterleri (gerekiyorsa e-defter), tek düzen hesap planı, bilanço, gelir tablosu, nakit akış ve öz kaynak değişim tabloları (bağımsız denetime tabi şirketlerde TFRS ya da BOBİ FRS), dönem sonu envanter, değerleme, amortisman, karşılık ve şartları oluştuğunda enflasyon düzeltmesi, kurumlar ve geçici vergi, KDV ve belediyeye yapılan hizmetlerde tevkifat, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, damga vergisi, e-fatura ve Ba-Bs bildirimleri, belediyeyle ilişkili işlemlerde transfer fiyatlandırması belgelendirmesi, belediyeden alınan hakedişlerin gelir ve kesinti kayıtları, işçilik ve yüzde dört kâr esaslı maliyet muhasebesi, kanuni yedek akçe ve kâr dağıtımı, sermaye artırımlarının kaydı, TTK md. 376 hesaplamaları ile belediye muhasebesiyle dönem sonu mutabakatları muhasebenin unsurlarıdır.

Belediye şirketlerinin ihaleleri hangi mevzuata tabidir?

4734 md. 2/d'ye göre belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketler Kanun kapsamında olduğundan şirketler kendi mal, hizmet ve yapım alımlarında 4734'ün usullerine (açık ihale, belli istekliler, pazarlık, doğrudan temin, EKAP, yeterlik, ilan, teminat, şikâyet ve yasaklama) ve sözleşmelerinde 4735'e tabidir; 3/g istisnası ticari ve sınai faaliyetleri çerçevesinde ana faaliyetlerine yönelik, Hazine garantisi ve bütçe transferi olmayan ve yıllık limiti aşmayan alımlarda KİK onaylı istisna esas ve usulleriyle uygulanır. Belediyelerin şirketlerden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı 696 KHK ve ilgili yönetmeliğe göre doğrudan teminle, işçilik maliyeti artı yüzde dört sözleşme ve genel gider esasıyla yapılır; personel dışı mal ve hizmetlerin şirket üzerinden ihalesiz alınması ihale mevzuatının dolanılması sayılır ve belediye ile şirket arasındaki kira ve işletme devirleri 5216 md. 26, 5393 md. 18 ve 2886 kurallarına tabidir.

Belediye şirketlerinde kurumsal yönetim ve iç kontrol nasıl kurulur?

Şirket organlarının (genel kurul, yönetim kurulu, denetçi, genel müdür) görev ve yetkilerinin TTK md. 375 ve 408'e göre ayrılması, iç yönergeyle yetki devri, belediyenin stratejik planıyla uyumlu yıllık iş planı, bütçe ve performans göstergeleri, nakit ve borç yönetimi ile kamu haznedarlığına uyum, maliyet esaslı fiyatlama, görevler ayrılığı, yetkilendirme, satın alma, ödeme, bordro, taşınır, taşıt ve bilgi sistemleri kontrollerinin yazılı prosedürlere bağlanması, TTK md. 378 kapsamında riskin erken saptanması komitesi ya da iç denetim birimi kurulması, şeffaflık (faaliyet raporu ve mali tabloların meclise ve kamuoyuna sunulması), hesap verebilirlik (genel kurul, ibra, bağımsız denetim ve Sayıştay), adillik ve sorumluluk ilkeleri ile belediye ile şirket arasındaki tüm ilişkilerin yazılı sözleşmeye bağlanması ve tüzel kişiliklerin karıştırılmaması kurumsal yönetimin temelidir; önceki denetim bulgularının kapatılması ve Sayıştay denetimine sürekli hazırlık yönetim işlevidir.

Belediye şirketlerinin denetim ve yönetimi eğitimi kimler için uygundur?

Belediye şirketlerinin yönetim kurulu başkan ve üyeleri, genel müdürleri, müdürleri ve denetçileri, şirketlerin mali işler, muhasebe, satın alma, insan kaynakları ve hukuk birimleri, belediye başkan yardımcıları, genel sekreterler, iştirakler ve kaynak geliştirme daireleri, mali hizmetler müdürlükleri, hukuk müşavirlikleri, iç denetçiler ve teftiş kurulları, meclis ve denetim komisyonu üyeleri, büyükşehir ve bağlı kuruluş şirketleri, il özel idaresi ve birlik şirketleri ile şirketlere hizmet veren mali müşavir, bağımsız denetçi ve avukatlar için uygundur. Bir ya da iki günlük program belediye şirketlerinin yönetilmesi, Sayıştay denetimi ve bulguları, bağımsız denetim, meclis, Bakanlık, iç denetim, vergi ve SGK denetimi, belediye şirketlerinin muhasebesi ve belediye şirketlerinin ihaleleri konularını Sayıştay raporları, KİK ve yargı kararları ve örnek uygulamalarla işler.

Bu konuda uygulamalı eğitim almak ister misiniz?

Belediye Şirketlerinin Denetim ve Yönetimi Eğitimi programımız hakkında detaylı bilgi alın, teklif isteyin.

Belediye Şirketlerinin Denetim ve Yönetimi Eğitimi Sayfasına Git

İlgili Eğitimler:

EĞİTİM KATEGORİLERİ

Kamu İhale Danışmanlık Hizmetlerimiz

Danışmanlık Alanlarımız PDF

Kurumsal Eğitim Kataloğu

Kamu İhalelerinde Danışmanlık Merkezi Yayında!

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar

Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Vizyonder Psikoloji Akademi Eğitimleri ve Danışmanlık Hizmetleri Başladı!

Elektronik İhale Eğitimi

Eğitim Seminerlerimize Kayıt Olun!

Sürdürülebilirlik Raporu Hazırlama

Sürdürülebilirlik Eğitimi

0(212) 232 2016

Eğitimlerimizden özellikle yeni çalışanların yararlanabilmesi için
"Uygulamalı Eğitim" verilmektedir. Bu eğitimde katılımcılar, baştan sona canlandırmalı olarak yaşayarak öğrenmektedirler.

Eğitim Talebi Gönderin

Kurumsal Hizmetiçi Eğitimler
Tanıtım Dosyasını İndir