Vizyonder Logo
Vizyonder Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri - Tel:0242 338 2016

Belediye Şirketleri Eğitimi: Kuruluş, Faaliyet, İhale, Personel ve Denetim

Belediye Şirketleri Eğitimi: Kuruluş, Faaliyet, İhale, Personel ve Denetim
Belediye şirketleri, belediyelerin 5393 sayılı Kanun'un 70. maddesine dayanarak kurduğu ya da ortak olduğu, Türk Ticaret Kanunu'na tabi sermaye şirketleridir; kamu kaynağıyla kurulur ama ticari hukukla yönetilir. Bu ikili yapı, ihale, personel, vergi ve denetim konularında hem kamu hem özel hukuk kurallarını bilmeyi gerektirir; belediye şirketleri eğitimi bu kesişimi uygulamalı olarak öğretir.

Belediye Şirketleri Nedir, Neden Kurulur?

Belediye şirketleri, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 70. maddesine göre belediyenin kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında kurabildiği ya da ortak olabildiği sermaye şirketleridir (anonim ya da limited). Sermayesinin çoğunluğu belediyeye ait olan bu şirketler, Türk Ticaret Kanunu'na tabi tüzel kişiliklerdir; belediyenin bir birimi değildir.

Kuruluş gerekçesi genellikle hizmetlerin ticari esneklikle yürütülmesi (ulaşım, temizlik, park-bahçe, sosyal tesis işletmeciliği, personel istihdamı) ve belediye bütçesi dışında gelir üretilmesidir.

Ancak esneklik, kamu kaynağı kullanımının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz: şirket hem ticaret hukukuna hem kamu ihale, denetim ve personel mevzuatının şirketlere uzanan hükümlerine tabidir.

Belediye Şirketi Nasıl Kurulur?

Belediye şirketi nasıl kurulur: (1) belediye meclisinin şirket kurulmasına ya da ortak olunmasına ilişkin kararı; (2) 4046 sayılı Kanun'un 26. maddesi gereği Cumhurbaşkanı izni (önceki dönemde Bakanlar Kurulu izni); (3) Türk Ticaret Kanunu'na göre ana sözleşmenin hazırlanması, tescil ve ilan. Şirketin faaliyet alanı belediyenin görev alanıyla sınırlıdır; belediyenin yapamayacağı bir faaliyet şirket üzerinden de yapılamaz.

Sermaye artırımı meclis kararına ve mevzuatta öngörülen izin sürecine bağlıdır; belediyenin şirkete kaynak aktarımı (sermaye, borç, kefalet) sınırlıdır ve her aktarım belgelenip gerekçelendirilmelidir.

Zarar eden şirkete sürekli sermaye aktarımı, Sayıştay bulgularının başında gelir.

Belediye Şirketlerinde İhale ve Doğrudan Hizmet Alımı

Belediye şirketlerinde ihale iki yönlüdür. Şirketin kendi alımları, kamu payı yüzde ellinin üzerinde olduğu için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na tabidir; şirket, belediye gibi ihale yapar, EKAP kullanır ve doğrudan temin limitlerine uyar.

Belediyenin şirketten alımı ise özel düzenlemeye tabidir: 375 sayılı KHK'nın ek 20. maddesi ve ilgili mevzuat, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin belediye şirketlerinden doğrudan hizmet alımı yoluyla temin edilmesini öngörür.

Bu doğrudan alım, şirketin belediyeye sunduğu diğer mal ve hizmetler için geçerli değildir; belediyenin şirketten ihalesiz mal alması ya da yapım işi yaptırması ihale mevzuatına aykırıdır. Alt yüklenicilik uygulamalarında şirketin işi başkasına devretmesi de sözleşme ve mevzuat sınırları içinde kalmalıdır.

Belediye Şirketlerinde Personel

Belediye şirketlerinde personel düzeni 2017 sonunda 696 sayılı KHK ile köklü biçimde değişti: belediyelerin taşeron işçileri belediye şirketlerine geçirildi ve personel çalıştırılmasına dayalı hizmetler şirketler üzerinden yürütülmeye başlandı.

Şirket personeli 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi işçidir; toplu iş sözleşmesi, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai ve yıllık izin kuralları uygulanır. Yeni işçi alımı ilan, kura ve sınav düzeniyle yapılır.

Şirkete alınan işçinin belediyede memur işi görmesi ya da belediyenin norm kadrosunu şirket personeliyle aşması denetim bulgusudur. Ücret ve sosyal haklar, belediye bütçesiyle şirket gelirleri arasındaki dengeyi doğrudan etkilediği için personel planlaması mali planlamayla birlikte yapılmalıdır.

Belediye Şirketlerinde Vergi ve Sigorta Uygulamaları

Belediye şirketlerinde vergi yükümlülüğü tamdır: şirket kurumlar vergisi mükellefidir, sunduğu mal ve hizmetlerde KDV hesaplar, düzenlediği sözleşmelerde damga vergisi öder, çalışanlarının ücretlerinden gelir vergisi stopajı yapar.

Belediyenin vergi muafiyetleri şirkete geçmez; kamu kurumu sanılarak vergi yükümlülüklerinin ihmal edilmesi, ceza ve gecikme faiziyle geri döner.

Sosyal güvenlik yönünden şirket 4/a kapsamında işverendir; kamu idaresi olmadığı için istihdam teşviklerinden yararlanabilir ancak her teşvikin şartları ayrı değerlendirilmelidir. Belediye ile şirket arasındaki hizmet alımlarında KDV ve damga vergisi uygulaması, en sık hata yapılan konudur.

Belediye Şirketlerinin Sayıştay Denetimi

Belediye şirketlerinin Sayıştay denetimi, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 4. maddesine dayanır: kamu payı yüzde elliden fazla olan şirketler Sayıştay denetimine tabidir. Denetim; şirketin mali tablolarının doğruluğunu, kaynakların mevzuata uygun kullanılıp kullanılmadığını ve belediye ile şirket arasındaki kaynak aktarımlarını kapsar.

Sayıştay'ın yanı sıra şirket, Türk Ticaret Kanunu gereği bağımsız denetime (şartları sağlıyorsa) ve genel kurul denetimine, belediye meclisinin denetim komisyonu ile iç denetime de tabidir.

Sık bulgular: sermaye aktarımlarının gerekçesizliği, ihale mevzuatına aykırı alımlar, personel giderlerinin şirket gelirini aşması, belediyeden alacakların tahsil edilmemesi ve kâr dağıtımı-zarar kapatma düzensizlikleri.

Gelir Kaynakları, İstisna ve Muafiyetler

Belediye şirketlerinin gelirleri; belediyeye sunulan hizmetlerin bedeli, üçüncü kişilere satış ve işletme gelirleri (otopark, sosyal tesis, ulaşım), kira ve reklam gelirleridir.

Belediyeden alınan hizmet bedelinin piyasa koşullarında ve sözleşmeye dayalı belirlenmesi gerekir; bedelsiz ya da maliyetin altında hizmet, belediye lehine kaynak aktarımı görünse de şirketi zarara sokar ve Sayıştay sorgusuna konu olur.

Şirketler, belediyelere tanınan vergi ve harç muafiyetlerinden kural olarak yararlanamaz; mevzuatın açıkça şirketlere tanıdığı istisnalar (örneğin belirli hizmetlerde KDV istisnası) ayrıca incelenmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

  • Görev alanı dışında faaliyet; ana sözleşmede sınırsız faaliyet konusu
  • Zarar eden şirkete gerekçesiz ve sürekli sermaye aktarımı
  • Belediyenin şirketten ihalesiz mal alması ya da yapım işi yaptırması
  • Şirket personelinin belediyede memur işi görmesi
  • Belediye ile şirket arasındaki işlemlerde KDV ve damga vergisinin ihmali
  • Belediyeden alacakların tahsil edilmemesi; şirketin belediye borcuyla batması
  • Genel kurul, bağımsız denetim ve TTK yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi

Belediye Şirketleri Genel Eğitimi Kimler İçin? Belediye Eğitimi Programı İçindeki Yeri

Belediye şirketleri genel eğitimi; belediye şirketlerinin yönetim kurulu üyeleri, genel müdür ve müdürleri, şirket muhasebe, satın alma ve insan kaynakları personeli, belediyelerin mali hizmetler, hukuk ve iç denetim birimleri, şirketten sorumlu belediye başkan yardımcıları ile meclis denetim komisyonu üyeleri için uygundur.

Belediye eğitimi programları içinde bu modül, belediye mevzuatı ile ticaret hukukunun kesiştiği tek başlık olduğundan ayrı bir gün olarak planlanmalı; kurumsal programlarda şirketin ana sözleşmesi, son mali tabloları ve belediye ile yaptığı sözleşmeler üzerinden çalışılmalıdır.

Güncel Notlar

Uygulamada en sık karşılaşılan aksaklık, belediye tüzel kişiliği ile şirket tüzel kişiliğinin operasyonel süreçlerde birbirine karıştırılmasıdır. Şirket yönetim kurulu kararları alınırken ve belediye birimleriyle protokoller düzenlenirken şu hususlara dikkat edilmelidir:

  • Belediyeden şirkete veya şirketten belediyeye yapılan her türlü kaynak, taşınır veya personel tahsisinin mutlaka yazılı ve gerekçeli bir protokole bağlanması, emsal bedellerin gözetilmesi gerekir.
  • Şirket bünyesindeki çalışanların belediye ana hizmet birimlerinde yetkisiz imza kullanmasının veya hiyerarşik amir konumuna getirilmesinin önüne geçilmelidir.
  • Ana sözleşmede yer almayan faaliyet alanlarına ilişkin gelir-gider süreçleri başlatılmadan önce mutlaka esas sözleşme tadil süreçleri tamamlanmalıdır.
Son güncelleme: 12.10.2026

Sıkça Sorulan Sorular

Belediye şirketi nasıl kurulur?

Belediye meclisinin şirket kurulması ya da ortak olunması kararı, 4046 sayılı Kanun'un 26. maddesi gereği Cumhurbaşkanı izni ve Türk Ticaret Kanunu'na göre ana sözleşme, tescil ve ilan ile. Faaliyet alanı belediyenin görev alanıyla sınırlıdır.

Belediye şirketleri ihale kanununa tabi mi?

Evet; kamu payı yüzde ellinin üzerinde olduğu için şirketin kendi alımları 4734 sayılı Kanun'a tabidir. Belediyenin şirketten alımı ise yalnızca personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerde doğrudan hizmet alımı olarak yapılabilir; diğer mal, hizmet ve yapım işleri ihale mevzuatına tabidir.

Belediye şirketlerinde personel hangi mevzuata tabidir?

4857 sayılı İş Kanunu'na tabi işçidir; toplu iş sözleşmesi, kıdem-ihbar tazminatı, fazla mesai ve yıllık izin kuralları uygulanır. 696 sayılı KHK ile taşeron işçiler şirketlere geçirilmiştir; yeni alımlar ilan, kura ve sınavla yapılır, şirket personeli belediyede memur işi göremez.

Belediye şirketleri vergi öder mi?

Evet, tam mükelleftir: kurumlar vergisi, KDV, damga vergisi ve ücretlerde gelir vergisi stopajı. Belediyenin vergi muafiyetleri şirkete geçmez; kamu kurumu sanılarak ihmal edilen yükümlülükler ceza ve faizle geri döner. Şirket, kamu idaresi olmadığı için SGK teşviklerinden şartlarına göre yararlanabilir.

Belediye şirketlerini Sayıştay denetler mi?

Evet; 6085 sayılı Kanun'un 4. maddesine göre kamu payı yüzde elliden fazla olan şirketler Sayıştay denetimine tabidir. Ayrıca TTK gereği genel kurul ve şartları varsa bağımsız denetim, belediye meclisi denetim komisyonu ve iç denetim de uygulanır.

Belediye şirkete sermaye aktarabilir mi?

Meclis kararı ve mevzuatta öngörülen izin süreciyle sermaye artırımı yapılabilir; ancak zarar eden şirkete gerekçesiz ve sürekli sermaye aktarımı Sayıştay bulgularının başında gelir. Her aktarım belgelenip gerekçelendirilmelidir.

Belediye şirketinin gelirleri nelerdir?

Belediyeye sunulan hizmetlerin bedeli, üçüncü kişilere satış ve işletme gelirleri (otopark, sosyal tesis, ulaşım), kira ve reklam gelirleri. Belediyeden alınan hizmet bedeli piyasa koşullarında ve sözleşmeye dayalı belirlenmelidir.

Belediye şirketleri eğitimi kimler için uygundur?

Şirket yönetim kurulu üyeleri, genel müdür ve müdürler, şirket muhasebe, satın alma ve insan kaynakları personeli, belediyelerin mali hizmetler, hukuk ve iç denetim birimleri, şirketten sorumlu başkan yardımcıları ve meclis denetim komisyonu üyeleri için uygundur.
Bu konuda uygulamalı eğitim almak ister misiniz?
Belediye Şirketleri Genel Eğitimi programımız hakkında detaylı bilgi alın, teklif isteyin.
Belediye Şirketleri Genel Eğitimi Sayfasına Git
Kamu İhale Danışmanlık Hizmetlerimiz

Vizyonder kamu ihale danışmanlığı hizmetleri

Danışmanlık Alanlarımız PDF

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Kurumsal Eğitim Kataloğu

Vizyonder Eğitim Kurumsal Eğitim Kataloğu

Kamu İhalelerinde Danışmanlık Merkezi Yayında!

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar Danışmanlığı

Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Vizyonder - Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Vizyonder Psikoloji Akademi Eğitimleri ve Danışmanlık Hizmetleri Başladı!

Vizyonder Psikoloji Akademi

Elektronik İhale Eğitimi

Elektronik İhale Eğitim Semineri - e-ihale eğitimi - vizyonder

Eğitim Seminerlerimize Kayıt Olun!

Vizyonder Eğitim Seminerlerine Kayıt Olun!

Sürdürülebilirlik Raporu Hazırlama
Tüm Sorularınız İçin
0(212) 232 2016
Eğitimlerimizden özellikle yeni çalışanların yararlanabilmesi için
"Uygulamalı Eğitim" verilmektedir. Bu eğitimde katılımcılar, baştan sona canlandırmalı olarak yaşayarak öğrenmektedirler.
Bu Sayfayı Paylaş
Hoşgeldiniz. Yardıma ihtiyacınız olursa buraya tıklayarak Whatsapp üzerinden bilgi alabilirsiniz.