Vizyonder Logo
Vizyonder Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri - Tel:0242 338 2016

Doğrudan Temin Nedir? 4734 Sayılı Kanun 22. Madde, Limitler, Onay Belgesi ve Alım Süreci

Doğrudan Temin Nedir? 4734 Sayılı Kanun 22. Madde, Limitler, Onay Belgesi ve Alım Süreci
Doğrudan temin, kamu alımlarında en çok kullanılan ve en çok hata yapılan yöntemdir: ihale usulü değildir, ilan ve teminat gerektirmez ve piyasa araştırmasıyla hızlı alım sağlar; ancak bu kolaylık, parçalara bölme, yüzde on sınırı aşımı ve belgesiz araştırma gibi hatalarla en sık kamu zararı üreten alana dönüşür. Bu rehber 22. maddenin her bendini, alım sürecinin her belgesini ve denetimde bakılan noktaları uygulamalı anlatır.

Doğrudan Temin Nedir?

Doğrudan temin nedir: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 22. maddesinde sayılan hâllerde, idarenin ihtiyacını ihale usullerine (açık ihale, belli istekliler arasında ihale, pazarlık) başvurmadan, ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın, piyasa araştırması yaparak doğrudan temin ettiği alım yöntemidir.

Kanun'un tanımına göre doğrudan temin bir ihale usulü değildir; bu nedenle ihale komisyonu kurulması, ihale dokümanı hazırlanması, ilan, yeterlik kriterleri ve ihale kararı gibi ihale sürecine özgü işlemler aranmaz. Buna karşılık kamu kaynağı kullanıldığından 5018 sayılı Kanun'un harcama kuralları, ihtiyacın gerçek olması, piyasa araştırmasının belgelenmesi, muayene ve kabul ve ödeme belgeleri düzeni aynen geçerlidir.

Doğrudan temin, kamu satın alma usulleri içinde sayıca en çok kullanılan yöntemdir; pratik, kolay ve hızlıdır ama doğru bilinen yanlışların da en yoğun olduğu alandır.

4734 22. Madde: Doğrudan Temin Hangi Hallerde Uygulanır?

Doğrudan temin hangi hallerde uygulanır sorusunun cevabı 4734 22. maddenin bentleridir; her bendin şartı farklıdır ve bent seçimi onay belgesinde gerekçelendirilir:

  • 22/a: İhtiyacın yalnızca gerçek ya da tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi (tek kaynak; tespit belgeli ve teknik gerekçeli olmalıdır)
  • 22/b: Yalnızca gerçek ya da tüzel tek kişinin ihtiyaçla ilgili özel bir hakka sahip olması (patent, telif, lisans gibi)
  • 22/c: Mevcut mal, ekipman, teknoloji ya da hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süresi üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek ya da tüzel kişiden alınması
  • 22/d: Kanun'da belirlenen ve her yıl güncellenen parasal limiti aşmayan mal ve hizmet alımları ile yapım işleri (büyükşehir belediyesi sınırları içindeki idareler için daha yüksek, diğer idareler için daha düşük limit); en yaygın kullanılan bent
  • 22/e: İdarelerin ihtiyacına uygun taşınmaz mal alımı ya da kiralanması
  • 22/f: Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan ya da acil durumlarda kullanılacak ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbi sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri
  • Diğer bentler: Milletlerarası tahkim davalarında avukatlık hizmeti, belirli kurumlara özgü alımlar ve Kanun'a sonradan eklenen özel hâller

Bendin yanlış seçilmesi (örneğin rekabet mümkünken 22/a ile tek kaynaktan alım), alımın tamamını hukuka aykırı kılar.

Doğrudan Temin Limitleri ve Yüzde On Sınırı

Doğrudan temin limitleri, 22/d bendi için Kanun'da belirlenen ve her yıl Kamu İhale Kurumu'nca yeniden değerleme oranında güncellenerek ilan edilen parasal tutarlardır; büyükşehir belediyesi sınırları içindeki idareler ile diğer idareler için iki ayrı limit vardır ve limit, katma değer vergisi hariç tutar üzerinden kontrol edilir. Limit, alımın ihale usulüyle mi yoksa doğrudan teminle mi yapılacağını belirlediğinden, yaklaşık maliyetin ya da piyasa fiyatının limitle karşılaştırılması alım öncesinde yapılır.

Yüzde on sınırı (md. 62/ı): 21/f ve 22/d kapsamında yapılan harcamaların yıllık toplamı, idarenin bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin yüzde onunu Kamu İhale Kurulu'nun uygun görüşü olmadıkça aşamaz. Bu sınır yıl boyunca izlenmeli, aşılacaksa önceden Kurul'a başvurulmalıdır; yıl sonunda fark edilen aşım Sayıştay bulgusudur.

Parçalara bölme yasağı (md. 5): eşik değer ve parasal limitlerin altında kalmak amacıyla mal ve hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez; aynı ihtiyacın aynı yıl içinde birden fazla doğrudan teminle karşılanması bu yasağın en yaygın ihlalidir.

Doğrudan Temin Onay Belgesi ve Alım Süreci

Doğrudan temin onay belgesi, harcama yetkilisinin alımın doğrudan teminle yapılmasına verdiği yazılı onaydır ve sürecin ilk belgesidir; ihtiyacın tanımı, tahmini tutar ya da yaklaşık maliyet (22/d'de limit kontrolü için), kullanılabilir ödenek ve tertip, uygulanacak 22. madde bendi ve gerekçesi, piyasa araştırmasını yapacak görevliler ile alım şartları (teslim yeri ve süresi, sözleşme yapılıp yapılmayacağı) belgede yer alır.

  • İhtiyaç raporu ve ödenek kontrolü; onay belgesi.
  • Görevlendirilen kişi ya da komisyonca piyasa fiyat araştırması.
  • Alımın yapılacak kişinin belirlenmesi ve gerekiyorsa yazılı sözleşme.
  • Teslim ve muayene-kabul; ödeme emri ve ödeme.
  • EKAP'a doğrudan temin kayıt formunun girilmesi.

22/d'de ihale komisyonu ve yaklaşık maliyet hesap cetveli zorunlu değildir; ancak limit kontrolü için tutar belirlenmesi ve araştırmanın belgelenmesi zorunludur. Alım yapılacak kişinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı EKAP üzerinden teyit edilir.

Doğrudan Temin Piyasa Fiyat Araştırması Nasıl Yapılır?

Doğrudan temin piyasa fiyat araştırması, onay belgesinde görevlendirilen kişi ya da kişilerce (Kanun tek kişiyle yapılmasına izin verir, uygulamada en az iki kişilik görevlendirme ve birden fazla firmadan teklif önerilir) ihtiyacın niteliğine uygun firmalardan fiyat teklifi alınması, kamu kurum fiyatları, internet ve katalog fiyatları gibi kaynakların incelenmesi ve sonucun piyasa fiyat araştırması tutanağına bağlanmasıdır.

Tutanakta teklif veren firmalar, teklif tutarları, karşılaştırma ve seçilen firma ile gerekçesi (en düşük fiyat ya da teknik uygunluk) yer alır; teklifler yazılı ve firma kaşeli olmalı, tarih ve süre taşımalıdır.

Tek firmadan teklif alarak yapılan araştırma (22/a, b, c hariç), sürekli aynı firmadan alım ve tekliflerin tarihsiz-imzasız olması Sayıştay'ın en sık yazdığı bulgulardır; araştırma, belgelenmediğinde yapılmamış sayılır. Eğitim, mal ve hizmet alımı için örnek dosyalar üzerinde araştırma tutanağının düzenlenmesini uygulamalı yaptırır.

Doğrudan Temin Sözleşme Eğitimi: Sözleşme ve Muayene-Kabul

Doğrudan teminde yazılı sözleşme yapılması kural olarak idarenin takdirindedir; ancak teslim süresi olan, kısmi teslimat içeren, garanti ya da bakım yükümlülüğü taşıyan, hizmet niteliğindeki ve belirli tutarın üzerindeki alımlarda yazılı sözleşme yapılması, hem uyuşmazlıkta idareyi korur hem de denetimde beklenir; 22/c kapsamındaki alımlarda sözleşme zorunludur ve toplam süresi üç yılı geçemez.

Doğrudan temin sözleşme eğitimi modülü, sözleşmenin asgari içeriğini (taraflar, konu, bedel, teslim, muayene-kabul, gecikme cezası, fesih) ve damga vergisi yükümlülüğünü işler.

Teslim alınan mal ve hizmet, ihale usulüyle yapılan alımlarda olduğu gibi muayene ve kabul işlemine tabidir: muayene ve kabul komisyonu ya da görevlisi, teslim edilenin sipariş ve şartlara uygunluğunu tutanakla tespit eder; muayene tutanağı olmadan ödeme yapılması, doğrudan teminde en yaygın ikinci bulgudur. Taşınır niteliğindeki alımlar taşınır işlem fişiyle kayda alınır.

Sayıştay Bulguları ve Sık Yapılan Hatalar

  • Aynı ihtiyacın limit altında kalmak için parçalara bölünmesi
  • Yüzde on sınırının izlenmemesi ve Kurul görüşü alınmadan aşılması
  • Rekabet mümkünken 22/a ile tek kaynaktan alım; tek kaynak tespitinin belgelenmemesi
  • Tek firmadan teklifle ya da belgesiz piyasa araştırması
  • Onay belgesi alınmadan ya da onaydan sonra düzenlenerek alım yapılması
  • Muayene-kabul tutanağı olmadan ödeme
  • Sürekli aynı firmadan alım; fiyat araştırmasının şekli kalması
  • EKAP doğrudan temin kayıt formunun girilmemesi ve yasaklılık teyidinin yapılmaması
  • 22/d'de KDV dahil tutarla limit kontrolü yapılması

Doğrudan Temin Eğitimi Kimler İçin? Doğrudan Temin Uygulaması Hakkında Eğitim ve Alım Süreci Eğitim Notları

Doğrudan temin eğitimi; satın alma ve destek hizmetleri birimleri, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, piyasa fiyat araştırması yapmakla görevlendirilen personel, muayene ve kabul görevlileri, taşınır kayıt yetkilileri, mali hizmetler ve ön mali kontrol birimleri, iç denetçiler ile belediye şirketleri ve döner sermaye işletmelerinin satın alma ekipleri için uygundur.

Doğrudan temin uygulaması hakkında eğitim, evrak üzerinde uygulamalı olarak (mal alımı ve hizmet alımı için ayrı örnek dosyalar) kamu ihale uzmanları tarafından verilir; katılımcılara alım sürecinin her adımını ve belgesini içeren doğrudan temin alım süreci eğitim notları sağlanır. Kurumsal programlarda kurumun geçmiş doğrudan temin dosyaları incelenir, yüzde on hesabı ve bölme yasağı açısından yıllık alım verisi analiz edilir ve eğitim sonunda kurum için bir doğrudan temin iş akışı ve kontrol listesi hazırlanır; amaç kamu kaynağının hızlı, ekonomik ve mevzuata uygun kullanılması ve kamu zararının önlenmesidir.

Güncel Notlar

  • Ödeme öncesi kontrol: Fatura bilgileri, teslim alınan miktar, muayene-kabul tutanağı ve sipariş/onay belgelerinin birbiriyle uyumlu olduğunu kontrol edin.
  • Teknik şartname veya ürün tanımı kullanıldıysa, teslim edilen mal ya da hizmetin bu özellikleri gerçekten karşıladığını belge üzerinden değil, fiilî kontrolle doğrulayın.
  • Dosyada tarih, imza ve yetki kontrollerini tamamlamadan ödeme emri düzenlemeyin; eksik imza veya sonradan eklenmiş belge denetimde açıklama gerektirebilir.
Son güncelleme: 25.09.2026

Sıkça Sorulan Sorular

Doğrudan temin nedir?

4734 sayılı Kanun'un 22. maddesinde sayılan hâllerde idarenin ihtiyacını ihale usullerine başvurmadan, ilan ve teminat olmaksızın piyasa araştırmasıyla doğrudan temin ettiği alım yöntemidir; ihale usulü değildir. İhale komisyonu, doküman ve ilan aranmaz; ancak 5018 harcama kuralları, belgeli piyasa araştırması ve muayene-kabul geçerlidir.

Doğrudan temin hangi hallerde uygulanır?

22/a tek kaynak, 22/b özel hak (patent, telif), 22/c mevcut sistemle uyum ve standardizasyon için ilk alım yapılan kişiden üç yılı geçmeyen sözleşmeyle, 22/d yıllık güncellenen parasal limit altındaki mal-hizmet alımları ve yapım işleri, 22/e taşınmaz alım ve kiralama, 22/f stoklanması ekonomik olmayan ilaç ve tıbbi sarf malzemeleri ile Kanun'daki diğer özel hâller. Bent seçimi gerekçelendirilir.

Doğrudan temin limitleri nedir?

22/d bendi için Kanun'da belirlenen ve her yıl Kamu İhale Kurumu'nca güncellenen parasal tutarlardır; büyükşehir sınırları içindeki idareler için daha yüksek, diğerleri için daha düşük iki limit vardır ve KDV hariç tutar üzerinden kontrol edilir. Ayrıca 21/f ve 22/d harcamalarının yıllık toplamı bütçedeki ilgili ödeneklerin yüzde onunu Kurul görüşü olmadan aşamaz.

Doğrudan temin onay belgesi nedir?

Harcama yetkilisinin alımın doğrudan teminle yapılmasına verdiği yazılı onaydır; ihtiyacın tanımı, tahmini tutar, ödenek ve tertip, uygulanacak 22. madde bendi ve gerekçesi, piyasa araştırmasını yapacak görevliler ile alım şartlarını içerir. Sürecin ilk belgesidir; onay olmadan ya da sonradan düzenlenen onayla yapılan alım usulsüzdür.

Piyasa fiyat araştırması nasıl yapılır?

Onay belgesinde görevlendirilen kişilerce firmalardan yazılı, kaşeli ve tarihli teklif alınması, kamu kurum fiyatları ve katalog fiyatlarının incelenmesi ve sonucun teklifler, karşılaştırma ve seçilen firma gerekçesiyle piyasa fiyat araştırması tutanağına bağlanmasıdır. Tek firmadan teklif ve belgesiz araştırma en sık Sayıştay bulgusudur.

Doğrudan teminde sözleşme zorunlu mu?

Kural olarak idarenin takdirindedir; 22/c alımlarında zorunludur ve süresi üç yılı geçemez. Teslim süreli, kısmi teslimatlı, garanti ve bakım yükümlülüğü taşıyan, hizmet niteliğindeki ve belirli tutarın üzerindeki alımlarda yazılı sözleşme yapılması hem idareyi korur hem denetimde beklenir; sözleşmede damga vergisi doğar.

Parçalara bölme yasağı nedir?

4734 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre eşik değer ve parasal limitlerin altında kalmak amacıyla mal ve hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez. Aynı ihtiyacın aynı yıl içinde birden fazla doğrudan teminle karşılanması bu yasağın en yaygın ihlalidir ve kamu zararı ile sorumluluk doğurur.

Doğrudan temin eğitimi kimler için uygundur?

Satın alma ve destek hizmetleri birimleri, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, piyasa araştırması görevlileri, muayene ve kabul görevlileri, taşınır kayıt yetkilileri, mali hizmetler ve ön mali kontrol birimleri, iç denetçiler ile belediye şirketleri ve döner sermaye işletmelerinin satın alma ekipleri için uygundur; evrak üzerinde uygulamalı verilir.
Bu konuda uygulamalı eğitim almak ister misiniz?
Doğrudan Temin Uygulaması Hakkında Eğitim programımız hakkında detaylı bilgi alın, teklif isteyin.
Doğrudan Temin Uygulaması Hakkında Eğitim Sayfasına Git
Kamu İhale Danışmanlık Hizmetlerimiz

Vizyonder kamu ihale danışmanlığı hizmetleri

Danışmanlık Alanlarımız PDF

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Kurumsal Eğitim Kataloğu

Vizyonder Eğitim Kurumsal Eğitim Kataloğu

Kamu İhalelerinde Danışmanlık Merkezi Yayında!

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar Danışmanlığı

Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Vizyonder - Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Vizyonder Psikoloji Akademi Eğitimleri ve Danışmanlık Hizmetleri Başladı!

Vizyonder Psikoloji Akademi

Elektronik İhale Eğitimi

Elektronik İhale Eğitim Semineri - e-ihale eğitimi - vizyonder

Eğitim Seminerlerimize Kayıt Olun!

Vizyonder Eğitim Seminerlerine Kayıt Olun!

Sürdürülebilirlik Raporu Hazırlama
Tüm Sorularınız İçin
0(212) 232 2016
Eğitimlerimizden özellikle yeni çalışanların yararlanabilmesi için
"Uygulamalı Eğitim" verilmektedir. Bu eğitimde katılımcılar, baştan sona canlandırmalı olarak yaşayarak öğrenmektedirler.
Bu Sayfayı Paylaş
Hoşgeldiniz. Yardıma ihtiyacınız olursa buraya tıklayarak Whatsapp üzerinden bilgi alabilirsiniz.