Kapat
 
 
 
Vizyonder Eğitim Semineri
Konaklama
Ultra Her Şey Dahil
Xanadu Resort Hotel Kamu İhale ve Evsel Katı Atık Tarife Eğitim Semineri
27-30 Kasım'da Xanadu'da Üç Program Bir Arada
 
Kamu İhale ve E-İhale Eğitimi ile Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Semineri, Xanadu Resort Hotel'de Ultra Her Şey Dahil konseptte, uygulamalı içerikle bir arada.
Semineri İncele
Vizyonder Logo
Vizyonder Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri - Tel:0242 338 2016

İmar Mevzuatı: 3194 Sayılı İmar Kanunu ve Temel Mevzuat Çerçevesi, İmar Planlarının Hazırlanması ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, Arazi ve Arsa Düzenlemesi (18. Madde), İfraz ve Tevhit, Planlı ve Plansız Alanlar İmar Yönetmelikleri, Yapı Ruhsatı ve

İmar Mevzuatı: 3194 Sayılı İmar Kanunu ve Temel Mevzuat Çerçevesi, İmar Planlarının Hazırlanması ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, Arazi ve Arsa Düzenlemesi (18. Madde), İfraz ve Tevhit, Planlı ve Plansız Alanlar İmar Yönetmelikleri, Yapı Ruhsatı ve
İmar, belediyelerde en çok dava, en çok Sayıştay sorgusu ve en çok vatandaş şikâyeti üreten alandır: iptal edilen plan değişiklikleri, hatalı parselasyonlar, ruhsat ve iskan uyuşmazlıkları, yıkım ve para cezası kararları, kamulaştırma ve kısıtlılık davaları ile kentsel dönüşüm ihtilafları çoğu zaman mevzuatın parçalı ve sık değişen yapısını bilmemekten kaynaklanır. İmar mevzuatı, 3194 sayılı İmar Kanunu başta olmak üzere Anayasa'nın mülkiyet ve çevre hükümleri, belediye kanunları, kentsel dönüşüm, kamulaştırma, kıyı, orman, kültür varlıkları ve yapı denetim kanunları ile Mekânsal Planlar Yapım, Planlı ve Plansız Alanlar İmar, Arazi ve Arsa Düzenlemeleri, Otopark ve Sığınak yönetmeliklerinden oluşan bütündür; bu rehber, temel çerçeveden planlama ve uygulama süreçlerine, ruhsat ve denetimden aykırı yapılara ve özel uygulamalara kadar imar mevzuatını güncel yargı kararları ışığında anlatır.

İmar Mevzuatı Nedir? İmar Hukuku ve Temel Mevzuat Çerçevesi: Anayasa, 3194 Sayılı İmar Kanunu, 5393 ve 5216 Sayılı Kanunlar, 6306 ve Diğer İlgili Kanunlar ile Son Değişiklikler

İmar mevzuatı, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun oluşmasını sağlamak amacıyla arazi kullanımını, planlamayı, arsa düzenlemesini, yapı yapma ve kullanma iznini, denetimi ve yaptırımları düzenleyen kanun, yönetmelik, tebliğ ve yargı içtihatlarının bütünüdür; imar hukuku bu mevzuatın hukuki ilkeleriyle uygulamasını inceleyen kamu hukuku dalıdır.

Anayasal temel: md. 35 mülkiyet hakkını tanır ve kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabileceğini belirtir (sınırlamanın ölçülü olması ve kısıtlılığın makul sürede giderilmesi), md. 23 yerleşme hürriyetini sağlıklı kentleşme amacıyla sınırlama imkânı, md. 56 sağlıklı çevrede yaşama hakkı, md. 57 konut hakkı ve devletin planlama yükümlülüğü, md. 46 kamulaştırma, md. 63 kültür ve tabiat varlıklarının korunması, md. 127 mahalli idarelerin yetkilerinin kanunla düzenlenmesi.

3194 sayılı İmar Kanunu (1985): belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmî ve özel bütün yapıları kapsar (md. 2). Başlıca konu başlıkları: tanımlar (md. 5), genel esas — planına aykırı kullanım yasağı (md. 3), istisnalar (md. 4: Boğaziçi, kıyı, turizm, KTVK, orman, mera, sit alanları), planlama kademelenmesi (md. 6-8), arazi ve arsa düzenlemesi (md. 18), parselasyon planlarının tasdiki (md. 19), yapı ruhsatı (md. 20-23), fenni mesuliyet (md. 28), yapı kullanma izni (md. 30-31), ruhsatsız ve ruhsata aykırı yapılar (md. 32), muvakkat yapılar (md. 33), otopark (md. 37), tehlikeli yapılar (md. 39) ve idari müeyyideler (md. 42).

  • 5393 sayılı Belediye Kanunu — md. 14 belediyenin imar görevi, md. 15 imar planı yapma ve ruhsat yetkisi, md. 18 meclisin plan onaylama yetkisi, md. 34 encümenin kamulaştırma, yıkım ve para cezası kararları, md. 69 arsa üretimi, md. 73 kentsel dönüşüm ve gelişim alanı.
  • 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu — md. 7 nazım ve uygulama imar planlarının onaylanması, md. 11 imar denetim yetkisi, büyükşehir ile ilçe belediyeleri arasında plan ve ruhsat yetki paylaşımı.
  • 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun — riskli yapı ve riskli alan, rezerv yapı alanı, yıkım ve tahliye, uzlaşma ve kentsel dönüşüm, değer artış payı ilişkisi.
  • Diğer ilgili kanunlar: 2942 Kamulaştırma Kanunu, 2872 Çevre Kanunu, 3621 Kıyı Kanunu, 4708 Yapı Denetimi Hakkında Kanun, 775 Gecekondu Kanunu, 2863 Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, 6831 Orman Kanunu, 634 Kat Mülkiyeti Kanunu.

Son mevzuat değişiklikleri (2024-2025): değer artış payı, imar hakkı aktarımı, md. 13 kısıtlılık uygulaması, md. 42 cezalarının yeniden değerleme oranıyla artışı, yapı kayıt belgesi sonuçları, deprem sonrası güçlendirme ve yeniden yapımı kolaylaştıran düzenlemeler, kırsal mahalle ve köy yerleşik alanı hükümleri, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde değiştirilemez hükümler, Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik'in yeni düzenleme ortaklık payı esasları ile 6306'daki riskli yapı süreci ve Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nın kurulması.

Planlı alanlar yönetmeliğinin ayrıntısı için planlı alanlar imar yönetmeliği rehberi, belediyelerin imar görevleri için belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları rehberi, büyükşehir planlama yetkileri için büyükşehir belediye kanunu rehberi ayrıca hazırlanmıştır.

İmar Planlaması: Planlama Yetkileri ve Plan Kademelenmesi, İmar Planlarının Hazırlanması, Onaylanması, Değiştirilmesi, Revizyonu ve İlavesi, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ve Planların İptal Nedenleri

Planlama yetkileri ve plan kademelenmesi (Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği): mekânsal strateji planı (ülke/bölge düzeyinde; Bakanlık), çevre düzeni planı (il/havza düzeyinde 1/50.000-1/100.000; Bakanlık ya da büyükşehir belediyesi), nazım imar planı (1/5.000 ya da 1/25.000; büyükşehirlerde büyükşehir belediye meclisi, diğer belediyelerde belediye meclisi) ve uygulama imar planı (1/1.000; büyükşehirlerde ilçe belediye meclisince hazırlanıp büyükşehir belediye meclisince onaylanır) olarak kademelenir; alt ölçekli plan üst ölçekli plana aykırı olamaz.

İmar planlarının hazırlanması, onaylanması, değiştirilmesi: belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerce yapılan imar planları belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer, bir ay süreyle askıya çıkarılır; askı süresinde itiraz edilebilir, itirazlar meclisce on beş gün içinde karara bağlanır ve kesinleşen planlar e-Plan Otomasyon Sistemi'nde yayımlanır. Plan değişikliği (md. 26) kamu yararı zorunluluğu, teknik ve nesnel gerekçe, sosyal-teknik altyapı alanlarının azaltılmaması ya da eşdeğer alan ayrılması ve parsel bazında değişiklik yasağı şartlarına tabidir.

  • Revizyon — planın bütününde ya da büyük bölümünde yenilenme.
  • İlave plan — mevcut plana bitişik alanın planlanması.
  • Mevzii plan — plan dışı alanlarda yapılan plan.
  • Değer artış payı (3194 ek md. 8) — yoğunluk ve fonksiyon değişikliğinden doğan değer artışının belirli oranının kamuya ödenmesi (kıymet takdir komisyonu ve dağılım).

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği (2014) planların türü, ölçeği, gösterimleri, standartları (kişi başı sosyal-teknik altyapı alanı; eğitim, sağlık, park, otopark standartları) ve kentsel tasarım projelerini düzenler; ulaşım ana planı, erişilebilirlik, enerji verimliliği ve iklim değişikliğine uyum planlamaya entegre edilir.

Planların iptal nedenleri: imar planları düzenleyici idari işlem niteliğindedir; askı süresinde itiraz ve reddi ya da askı bitiminden itibaren altmış gün içinde idari yargıda iptal davası açılabilir. Danıştay içtihadında iptal nedenleri: kamu yararına aykırılık, üst ölçekli plana aykırılık, yoğunluk artışının donatıyla desteklenmemesi, sosyal-teknik altyapı alanlarının azaltılması, parsel bazında ayrıcalıklı değişiklik, usul aykırılıkları (yetkisiz organ, kurum görüşü alınmaması, askı-ilan eksikliği) ve gerekçesizliktir; iptal kararı planı geriye dönük ortadan kaldırır.

Planların okunması ve imar durumu için imar planı nasıl okunur rehberi tamamlayıcıdır.

Arazi ve Arsa Düzenlemesi (18. Madde Uygulaması): Düzenleme Sahası, DOP Oranı, Parselasyon Planları, İfraz ve Tevhit, Tescil ve Şüyuun İzalesi, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği

Arazi ve arsa düzenlemesi (3194 md. 18): imar hududu içinde bulunan binalı ya da binasız arsa ve arazileri malikleri ya da diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın birleştirmeye, yeniden imar planına uygun ada ve parsellere ayırmaya, hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil ettirmeye belediyeler ve valilikler yetkilidir.

DOP oranı (düzenleme ortaklık payı): düzenlemeye giren taşınmazların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin en fazla yüzde kırk beşine kadar; yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri, eğitim ve sağlık tesisleri gibi umumi hizmetlere ayrılan yerlerin karşılanmasında kullanılır. DOP düzenleme sahasında yalnızca bir kez alınır; karşılanamayan alanlar kamulaştırılır ya da kamu ortaklık payı esaslarına göre karşılanır.

18. madde uygulaması adımları: düzenleme sınırı ve alanının tespiti, kadastro paftalarının ve tapu kayıtlarının alınması, uygulama imar planına göre ada ve parsellerin oluşturulması, DOP hesabı ve kesintisi, dağıtım cetvelleri, parselasyon planının hazırlanması, encümen kararı, bir ay askı ve itirazlar, itirazların encümence karara bağlanması ve kesinleşen planların tapuya tescili. Parselasyon planına karşı altmış gün içinde dava açılabilir; Danıştay içtihadında eşdeğerlik, DOP hesabı, düzenleme sınırı ve hisselendirme hataları en sık iptal nedenidir.

İfraz ve tevhit işlemleri (md. 15-16): imar planı bulunan alanlarda parsellerin ifrazı (ayrılması) ve tevhidi (birleştirilmesi) imar planına, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ndeki asgari parsel büyüklüğü ve cephe şartlarına uygun olmak şartıyla belediye encümeni kararıyla yapılır; imar parselleri oluşturulmadan yapı ruhsatı verilemez. Hisseli parsellerde şüyuun izalesi (ortaklığın giderilmesi) sulh hukuk mahkemesinde aynen taksim ya da satış yoluyla yapılır.

  • Planlı alanlar imar yönetmeliği — uygulama imar planı bulunan alanlarda yapılaşma kuralları (taban alanı ve emsal, kotlandırma, bahçe mesafeleri, kat yükseklikleri, çıkma, çatı, ruhsat, denetim); md. 69'daki plan ve belediye yönetmelikleriyle değiştirilemeyecek hükümler.
  • Plansız alanlar imar yönetmeliği — köy yerleşmeleri ve kırsal alanlarda, uygulama imar planı bulunmayan alanlarda yapılaşma esasları (parsel büyüklüğü, taban alanı ve kat sınırları, tarımsal amaçlı yapılar, ruhsat muafiyeti).

Kamulaştırma ve kısıtlılık ilişkisi için kamulaştırmasız el atma ve kamulaştırma kanunu rehberi ayrıca hazırlanmıştır.

Yapı Ruhsatı, Yapı Kullanma İzni, Yapı Denetimi, Kotlandırma ve Çıkmalar, İmara Aykırı Yapılar, 31. ve 42. Madde İdari Para Cezaları, Yıkım, Tehlikeli ve Muvakkat Yapılar, Zabıta Modülü, Yangın ve Mimari Estetik

Yapı ruhsatı (md. 21): Kanun kapsamına giren bütün yapılar için belediye ya da valilikten yapı ruhsatı alınması mecburidir; başvuru tapu, imar durumu, aplikasyon, projeler ve yapı denetim sözleşmesiyle yapılır, idare otuz gün içinde inceler (md. 22). Ruhsat iki yıl içinde başlanmayan ve beş yıl içinde bitirilmeyen yapılarda hükümsüz kalır (md. 29).

Yapı kullanma izni (md. 30): yapı tamamlandığında ruhsata ve projelerine uygunluğunun tespiti üzerine verilir; başvuru fenni mesul raporu, enerji kimlik belgesi, asansör tescili, yangın uygunluğu, SGK ilişiksizlik, sığınak ve otopark tespitini kapsar. Md. 31'e göre izin alınmadan yapı kullanılamaz, elektrik-su-doğal gaz bağlanamaz.

Yapı denetimi (4708 sayılı Kanun): yapı denetim kuruluşlarının projeleri ve yapımı denetlemesi, denetçi ve kontrol elemanları, kusurlu yapıdan on beş yıl sorumluluk, kapsam dışı yapılarda fenni mesuliyet (md. 28).

İmara aykırı yapılar ve idari yaptırımlar: md. 32'ye göre ruhsatsız yapı ya da ruhsata aykırı yapı tespit edildiğinde yapı tatil tutanağı düzenlenip yapı mühürlenir; yapı sahibi en çok bir ay içinde ruhsata uygun hâle getirmeli ya da ruhsat almalıdır, aksi hâlde encümen kararıyla yapı yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.

31. ve 42. madde idari para cezaları: md. 42'ye göre ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapı sahibine, müteahhide ve fenni mesule yapının sınıfı, grubu ve metrekaresine göre hesaplanan ve her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılan idari para cezası encümen kararıyla verilir (kaçak yapının kamu alanında, sit alanında ya da taşıyıcı sistemi etkileyecek şekilde yapılmasında artırım; süresinde giderilmesinde indirim). Cezalar 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'na göre tebliğ ve tahsil edilir.

Tehlikeli ve muvakkat yapılar: md. 39'a göre yıkılacak derecede tehlikeli tespit edilen yapı sahiplerine tebligat yapılır ve süre verilir, uymayanlar hakkında yıkım ve ceza uygulanır; md. 33'e göre umumi hizmetlere ayrılan yerlerde belirli şartlarla muvakkat (geçici) yapı izni verilebilir.

Zabıta modülü: kaçak yapı tespiti ve yapı tatil tutanağı düzenlenmesi, mühürleme ve mühür bozma (TCK md. 203), tebligat usulü, yıkımda görev, inşaat güvenliği tedbirleri (md. 34) ve Kabahatler Kanunu uygulaması. Yangın ve mimari estetik: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in ruhsat aşamasındaki şartları (yangın merdiveni, kaçış yolları, itfaiye görüşü) ve mimari estetik komisyonlarının kararlarının bağlayıcılığı.

Ruhsat ve iskan uygulaması için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni rehberi, yaptırımlar için imar kanunu 42. madde rehberi, yapı denetim için yapı denetim mevzuatı rehberi, zabıtanın görevleri için zabıta mevzuatı rehberi, idari para cezalarının usulü için kabahatler kanunu ve idari para cezaları rehberi ayrıca hazırlanmıştır.

Özel Uygulamalar ve Güncel Konular: Kamulaştırma ve Kısıtlılık, Otopark ve Sığınak Yönetmelikleri, Enerji Performansı, Elektronik Haberleşme İstasyonları, Gecekondu Kanunu, Koruma Mevzuatı, Kentsel Dönüşüm ve Değer Artış Payı, İmar Hakkı Aktarımı, Umumi Hizmet Alanları ve Arsa ve Konut Üretimi

Kamulaştırma ve kısıtlılık: imar planında umumi hizmetlere ayrılan özel mülkiyetteki taşınmazlar planla kısıtlanır ve 3194 md. 13'e göre belirli süre içinde kamulaştırılmaz ya da imar programına alınmazsa malikin talebiyle plan değişikliği, takas, imar hakkı aktarımı ya da kamulaştırma yollarından biri uygulanır.

Uzun süreli kısıtlılık (Anayasa Mahkemesi ve Danıştay içtihadında beş yılı aşan kısıtlılığın mülkiyet hakkını ihlal ettiği kabul edilir) kamulaştırmasız el atma tazminatı doğurur. Belediyeler kısıtlılığı önlemek için gerçekçi imar programları, 18. madde uygulamasıyla DOP'tan karşılama, takas ve imar hakkı aktarımı tedbirlerini almalıdır.

  • Otopark Yönetmeliği — her yapıda kullanım türüne göre belirlenen sayıda otopark yapılır; yapılamayan hallerde otopark bedeli belediye hesabında toplanıp bölge/genel otopark yapımında kullanılır.
  • Sığınak Yönetmeliği — belirli büyüklük ve kullanımdaki binalarda sığınak yapma zorunluluğu; yapı kullanma izninde sığınak raporu aranır.
  • Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği — ruhsat aşamasında ısı yalıtımı ve mekanik projeler, yapı kullanma izninde enerji kimlik belgesi şartı.
  • Elektronik haberleşme istasyonları — baz istasyonları için ruhsat/bildirim ayrımı (5809 sayılı Kanun ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği).

Gecekondu Kanunu (775 sayılı): gecekondu tanımı, gecekondu önleme-ıslah-tasfiye bölgeleri, arsa tahsisi, belediyelerin gecekondu yapımını önleme görevi (md. 18: yapımı devam eden gecekonduların derhal yıkılması).

Koruma mevzuatı (2863 sayılı Kanun): sit alanları (arkeolojik, kentsel, tarihi, doğal), tescilli taşınmaz kültür varlıkları, koruma bölge kurulları, koruma amaçlı imar planları, koruma alanlarında ruhsat ve tadilat izinleri (KUDEB).

Kentsel dönüşüm ve değer artış payı: 6306 sayılı Kanun'a göre riskli yapı tespiti (lisanslı kuruluşlar, itiraz, tebligat), riskli alan ve rezerv yapı alanı ilanı, yıkım ve tahliye süreci, hak sahipliği ve uzlaşma, kira yardımı ve kredi destekleri. Plan değişikliğinde değer artış payı (3194 ek md. 8) kıymet takdir komisyonu ve SPK lisanslı değerleme raporlarıyla hesaplanır. İmar hakkı aktarımı: umumi hizmetlere ayrılan ve kamulaştırılamayan alanlardaki yapılaşma hakkının plan kararıyla belirlenen aktarım alanlarına taşınması ve hak sahiplerine imar hakkı belgesi düzenlenmesidir.

Arsa ve konut üretimi: 5393 md. 69'a göre belediyelerin düzenli kentleşmeyi sağlamak amacıyla arazi ve arsa düzenlemesi, kamulaştırma ve toplu konut uygulamaları yapması, arsa üretimi ve satışı, TOKİ ile iş birliği ve kentsel dönüşüm alanlarında konut üretimi.

Kentsel dönüşüm mevzuatı için kentsel dönüşüm mevzuatı rehberi ve 6306 sayılı Kanun rehberi, dönüşümün finansmanı için kentsel dönüşüm finansmanı rehberi, enerji performansı için belediyelerde enerji verimliliği rehberi tamamlayıcıdır.

Sık Yapılan Hatalar

  • Üst ölçekli plana aykırı ya da parsel bazında ayrıcalıklı plan değişikliği yapmak; donatı alanlarını eşdeğer alan ayırmadan azaltmak
  • Askı, ilan ve itiraz sürelerine uymamak; kurum görüşlerini almadan planı onaylamak
  • 18. madde uygulamasında DOP oranını aşmak, eşdeğerlik ilkesini gözetmemek ya da düzenleme sınırını keyfi belirlemek
  • İmar parseli oluşturulmadan ruhsat vermek; ifraz ve tevhitte asgari parsel ve cephe şartını aramamak
  • Ruhsat sürelerini izlememek; süresi geçmiş ruhsatla inşaata devam ettirmek
  • Yapı tatil tutanağını usulüne uygun düzenlememek ve tebliğ etmemek; bir aylık süreyi vermeden yıkım kararı almak
  • 42. madde cezasını yapı sınıfı, grup ve metrekareye göre hesaplamamak; artırım ve indirim nedenlerini uygulamamak
  • Yıkım kararlarını uygulamamak ya da kararı encümen yerine başka organa aldırmak
  • Planla kısıtlanan taşınmazları uzun süre kamulaştırmayıp hukuki el atma tazminatına yol açmak
  • Otopark bedelini amacı dışında kullanmak; sığınak ve enerji kimlik belgesi şartlarını yapı kullanma izninde aramamak
  • Sit ve koruma alanlarında koruma bölge kurulu kararı olmadan ruhsat ve izin vermek
  • Plan değişikliğinde değer artış payını hesaplamamak; imar hakkı aktarımı imkânını kullanmamak

İmar Mevzuatı Eğitimi Kimler İçin? İmar Kanunu Eğitimi, 3194 İmar Eğitimi, İmar Hukuku Eğitimi ve İmar Seminerleri, Eğitim Süresi ve Eğitmenler

İmar mevzuatı eğitimi, güncel yargı kararları ışığında belediyeler, kamu kurumları ve özel sektör profesyonelleri için hazırlanmıştır:

  • İmar birim çalışanları ve amirleri, belediye başkanları, imar komisyonu üyeleri, belediye meclis üyeleri, belediye encümen üyeleri, zabıta ve gelir birimi çalışanları.
  • İl özel idareleri ve büyükşehir belediyelerinin imar-planlama daireleri, kentsel dönüşüm ve emlak istimlak müdürlükleri, hukuk müşavirlikleri, harita-planlama-yapı kontrol birimleri.
  • Yapı denetim kuruluşları, mimar, mühendis ve şehir plancıları, gayrimenkul geliştirme ve inşaat firmaları, gayrimenkul danışmanları ve avukatlar.

Program dört modülden oluşur: imar hukuku ve temel mevzuat çerçevesi, imar planlaması ve uygulama süreçleri (planlama yetkileri, plan hazırlama-onaylama-değiştirme, 18. madde uygulaması, ifraz-tevhit), yapı ruhsatı-denetim ve aykırılıklar (ruhsat, iskan, yapı denetimi, idari para cezaları, yıkım) ve özel uygulamalar-güncel konular (kamulaştırma, otopark-sığınak-enerji yönetmelikleri, koruma mevzuatı, kentsel dönüşüm, imar hakkı aktarımı).

İmar eğitim süresi seçilen programa göre değişir; talebe göre kısa süreli odak programlar ya da geniş kapsamlı modüller tercih edilebilir. Vizyonder imar eğitmenleri imar hukuku alanında hizmet veren avukatlar, İçişleri Bakanlığı kontrolörleri ve başmüfettişleri, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı uzmanları, Sayıştay denetçileri ile şehir plancıları ve mühendislerden oluşur. İmar kanunu eğitimi, 3194 imar eğitimi, 3194 imar yasası eğitimi, 3194 sayılı imar kanunu ve uygulaması eğitim, imar hukuku eğitimi ve imar seminerleri aramalarıyla ulaşılan bu program, planlı alanlar imar yönetmeliği ve erişilebilirlik, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni, imar kanunu 42. madde, yapı denetim, kentsel dönüşüm ve kamulaştırma programlarının çatı eğitimidir; kurumsal uygulamada belediyenin kendi plan, parselasyon, ruhsat ve ceza dosyaları ile yargı kararları üzerinden çalışılır ve katılımcılara e-Devlet üzerinden doğrulanabilen katılım belgesi verilir.

Güncel Notlar

Uygulamada yargı iptallerini ve idari yaptırımları önlemek adına dosya tekemmülünde şu operasyonel adımların teyit edilmesi önerilir:

  • Ruhsata aykırılık tutanaklarında aykırılığın inşaat alanı (m²) ve niteliği somut ölçümlerle tespit edilmeli; encümen para cezası kararları ilgilisine gerekçeli hesap cetveli eklenerek tebliğ edilmelidir.
  • Parselasyon işlemlerinde Düzenleme Ortaklık Payı (DOP) kesintisi sonrası tahsisler yapılırken, kadastral mülkiyet sınırlarının ve kök parsel aidiyetinin CBS ortamında güncel tapu kütüğüyle çakıştırılması esastır.
  • Plan değişikliklerinde plan açıklama raporunun yalnızca genel şehircilik ilkelerine değil; eşdeğer alan ayrılması ve altyapı etki analizine dair somut teknik verilere dayandırıldığından emin olunmalıdır.
Son güncelleme: 14.10.2026

Sıkça Sorulan Sorular

İmar mevzuatı nedir ve hangi kanun ve yönetmeliklerden oluşur?

Yerleşme yerleri ve yapılaşmanın plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun oluşmasını sağlamak için arazi kullanımı, planlama, arsa düzenlemesi, ruhsat, yapı kullanma izni, denetim ve yaptırımları düzenleyen mevzuat bütünüdür. Anayasa'nın mülkiyet, yerleşme, çevre, konut ve kamulaştırma hükümleri temelinde 3194 sayılı İmar Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun imar hükümleri, 6306 sayılı Kentsel Dönüşüm Kanunu, 2942 Kamulaştırma, 2872 Çevre, 3621 Kıyı, 4708 Yapı Denetim, 775 Gecekondu, 2863 Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma, 6831 Orman, 4342 Mera, 5403 Toprak Koruma, 634 Kat Mülkiyeti ve 5326 Kabahatler Kanunları ile Mekânsal Planlar Yapım, Planlı Alanlar İmar, Plansız Alanlar İmar, Arazi ve Arsa Düzenlemeleri, Otopark, Sığınak, Yapı Denetim ve Binalarda Enerji Performansı Yönetmelikleri ve Danıştay içtihatlarından oluşur.

3194 sayılı İmar Kanunu neleri düzenler?

Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında yapılacak planlar ile inşa edilecek resmî ve özel bütün yapıları kapsar; planların hiyerarşisi, hazırlanması, onayı, askı ve itirazı (md. 6-9), imar programları (md. 10), kamuya ait taşınmazlar ve umumi hizmet alanlarında kısıtlılık (md. 11-13), ifraz ve tevhit (md. 15-16), arazi ve arsa düzenlemesi ve parselasyon (md. 18-19), yapı ruhsatı ve şartları (md. 20-23), kamu yapıları ve köy yapıları (md. 26-27), fenni mesuliyet (md. 28), ruhsat süresi (md. 29), yapı kullanma izni (md. 30-31), ruhsatsız ve ruhsata aykırı yapılar ile yıkım (md. 32), muvakkat yapılar (md. 33), inşaat tedbirleri, cephe hattı, sığınak ve otopark (md. 34-37), harita ve plan yapım yetkisi (md. 38), tehlikeli yapılar ve kamunun selameti (md. 39-40), idari para cezaları (md. 42), yönetmelikler (md. 44) ile erişilebilirlik, değer artış payı ve imar hakkı aktarımı gibi ek maddeleri düzenler.

İmar planlarının hazırlanması ve değiştirilmesi nasıl olur?

Planlar mekânsal strateji planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı (1/5.000 ya da 1/25.000) ve uygulama imar planı (1/1.000) olarak kademelenir ve alt ölçekli plan üst ölçekliye aykırı olamaz; büyükşehirlerde nazım planı büyükşehir belediye meclisi yapar, uygulama planını ilçe meclisi hazırlayıp büyükşehir meclisi onaylar, diğer belediyelerde belediye meclisi yetkilidir. Plan halihazır harita, jeolojik etüt, kurum görüşleri, araştırma ve sentezle yetkili şehir plancısınca hazırlanır, meclisçe onaylanır, bir ay askıya çıkarılır, itirazlar on beş gün içinde karara bağlanır ve elektronik ortamda yayımlanır. Plan değişikliği kamu yararı ve teknik gerekçe gerektirir, donatı alanları azaltılamaz ya da eşdeğer alan ayrılır, parsel bazında ayrıcalıklı değişiklik yapılamaz ve yoğunluk ve fonksiyon değişikliklerinde değer artış payı alınır; iptal davası askı sonrası altmış gün içinde açılır.

Arazi ve arsa düzenlemesi (18. madde uygulaması) nasıl yapılır?

Belediyeler ve valilikler imar hududu içindeki arsa ve arazileri maliklerin muvafakati aranmaksızın birbirleriyle, yol fazlaları ve kamu taşınmazlarıyla birleştirip imar planına uygun ada ve parsellere ayırarak hak sahiplerine dağıtır ve re'sen tescil ettirir. Düzenleme sahası encümen kararıyla belirlenir, umumi hizmet alanları için düzenlemeye giren taşınmazların yüzde kırk beşine kadar düzenleme ortaklık payı bir kez alınır, DOP ile karşılanamayan alanlar kamulaştırma ya da kamu ortaklık payı esaslarıyla karşılanır, dağıtım eşdeğerlik ve yeni yönetmelikle değer esasına göre yapılır, parselasyon planı encümen kararıyla bir ay askıya çıkar, itirazlar karara bağlanır ve kesinleşen plan tapuya tescil edilir; DOP hesabı, eşdeğerlik ve düzenleme sınırı hataları en sık iptal nedenidir ve dava süresi altmış gündür.

Ruhsatsız ve ruhsata aykırı yapılarda 32. ve 42. madde nasıl uygulanır?

İdare aykırılığı tespit edince yapı tatil tutanağı düzenleyip yapıyı mühürler, tutanağı yapıya asar ve sahibine tebliğ eder; yapı sahibi en çok bir ay içinde yapıyı ruhsata uygun hâle getirir ya da ruhsat alır, aksi hâlde belediye ya da il encümeni kararıyla yapı yıktırılır ve masraf sahibinden alınır. 42. maddeye göre yapı sahibi, müteahhit ve aykırılığı bildirmeyen fenni mesule yapının sınıfı, grubu ve metrekaresine göre hesaplanan ve her yıl yeniden değerleme oranıyla artan idari para cezası encümen kararıyla verilir; başkasının arsasında, kamu alanında, sit alanında, taşıyıcı sistemi etkileyecek şekilde yapılma ve izinsiz kullanım gibi hallerde ceza artırılır, aykırılığın süresinde giderilmesinde indirim uygulanır, cezalar Kabahatler Kanunu'na göre tebliğ ve tahsil edilir ve idari yargıda dava edilebilir; sonradan ruhsata bağlama yıkımı önler ancak cezayı kaldırmaz.

Planlı ve plansız alanlar imar yönetmelikleri neyi düzenler?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği uygulama imar planı bulunan alanlarda tanımlar, alan kullanımları, taban alanı ve emsal, kotlandırma, bahçe mesafeleri, kat yükseklikleri, bina girişleri, merdiven, asansör, çıkma ve çatı kuralları ile ruhsat, yapı kullanma izni, fenni mesuliyet, mimari estetik komisyonu ve denetim hükümlerini düzenler; 69. maddesindeki hükümler plan ve belediye yönetmelikleriyle değiştirilemez ve belediyeler kendi yönetmeliklerini buna aykırı olmamak şartıyla çıkarır. Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği ise uygulama imar planı bulunmayan belediye ve mücavir alan içi alanlar, köy ve mezra yerleşik alanları ve civarı ile iskân dışı alanlarda parsel büyüklüğü, taban alanı ve kat sınırları, tarımsal yapılar, köy yerleşik alan sınırı, ruhsat muafiyeti ve izin usullerini düzenler; kırsal mahalle ve kırsal yerleşik alan düzenlemeleri büyükşehirlerdeki eski köylerde bu kuralları etkiler.

Kamulaştırma ve kısıtlılık, otopark, kentsel dönüşüm ve imar hakkı aktarımı gibi özel uygulamalar nasıl işler?

İmar planında umumi hizmetlere ayrılan özel taşınmazlar kısıtlanır; makul sürede kamulaştırılmaz ya da programa alınmazsa plan değişikliği, takas, imar hakkı aktarımı ya da kamulaştırma uygulanır ve uzun kısıtlılık hukuki el atma tazminatı doğurur. Otopark Yönetmeliği her yapıda otopark zorunluluğunu ve yapılamayan hallerde belediye otopark hesabında toplanan otopark bedelini, Sığınak Yönetmeliği sığınak zorunluluğunu, Enerji Performansı Yönetmeliği yalıtım ve enerji kimlik belgesini düzenler. 6306 sayılı Kanun riskli yapı tespiti, yıkım, tahliye, uzlaşma ve dönüşüm alanlarında plan yetkisini, 3194 ek md. 8 plan değişikliğinde değer artış payını, imar hakkı aktarımı ise kamulaştırılamayan umumi hizmet alanlarındaki yapılaşma hakkının belgeyle aktarım alanlarına taşınmasını düzenler; gecekondu, koruma, elektronik haberleşme istasyonları ve arsa ve konut üretimi de özel uygulama alanlarıdır.

İmar mevzuatı eğitimi kimler için uygundur ve ne kadar sürer?

İmar birim çalışanları ve amirleri, belediye başkanları, imar komisyonu ve meclis üyeleri, ceza ve yıkım uygulamaları açısından encümen üyeleri, zabıta ve gelir birimi çalışanları, il özel idareleri ve büyükşehir imar daireleri, kentsel dönüşüm ve emlak istimlak müdürlükleri, hukuk müşavirlikleri, harita ve yapı kontrol birimleri, yapı denetim kuruluşları, mimar, mühendis ve şehir plancıları, gayrimenkul geliştirme ve inşaat firmaları ile avukatlar için uygundur. Program imar hukuku ve temel mevzuat, planlama ve uygulama süreçleri, ruhsat, denetim ve aykırılıklar ile özel uygulamalar ve güncel konular olmak üzere dört modülden oluşur; süre seçilen programa göre değişir, kısa odak programlar ya da geniş kapsamlı modüller tercih edilebilir ve eğitmenler imar hukuku avukatları, İçişleri Bakanlığı kontrolör ve başmüfettişleri, Bakanlık uzmanları, Sayıştay denetçileri ile şehir plancıları ve mühendislerdir.
Bu konuda uygulamalı eğitim almak ister misiniz?
İmar Mevzuatı Eğitimi programımız hakkında detaylı bilgi alın, teklif isteyin.
İmar Mevzuatı Eğitimi Sayfasına Git
Kamu İhale Danışmanlık Hizmetlerimiz

Vizyonder kamu ihale danışmanlığı hizmetleri

Danışmanlık Alanlarımız PDF

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Kurumsal Eğitim Kataloğu

Vizyonder Eğitim Kurumsal Eğitim Kataloğu

Kamu İhalelerinde Danışmanlık Merkezi Yayında!

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar Danışmanlığı

Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Vizyonder - Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Vizyonder Psikoloji Akademi Eğitimleri ve Danışmanlık Hizmetleri Başladı!

Vizyonder Psikoloji Akademi

Elektronik İhale Eğitimi

Elektronik İhale Eğitim Semineri - e-ihale eğitimi - vizyonder

Eğitim Seminerlerimize Kayıt Olun!

Vizyonder Eğitim Seminerlerine Kayıt Olun!

Sürdürülebilirlik Raporu Hazırlama
Tüm Sorularınız İçin
0(212) 232 2016
Eğitimlerimizden özellikle yeni çalışanların yararlanabilmesi için
"Uygulamalı Eğitim" verilmektedir. Bu eğitimde katılımcılar, baştan sona canlandırmalı olarak yaşayarak öğrenmektedirler.
Bu Sayfayı Paylaş
Hoşgeldiniz. Yardıma ihtiyacınız olursa buraya tıklayarak Whatsapp üzerinden bilgi alabilirsiniz.