Vizyonder Logo
Vizyonder Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri - Tel:0242 338 2016

Belediyelerin Görev Yetki ve Sorumlulukları: 5393 Sayılı Kanun'un 14 ve 15. Maddeleri Rehberi

Belediyelerin Görev Yetki ve Sorumlulukları: 5393 Sayılı Kanun'un 14 ve 15. Maddeleri Rehberi
Belediyenin ne yapabileceği, ne yapmak zorunda olduğu ve neyi yapamayacağı 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14 ve 15. maddelerinde çizilir; büyükşehirlerde bu çerçeve 5216 sayılı Kanun'la ilçe ve büyükşehir arasında paylaşılır. Görevi olmayan alana harcama yapmak, yetkisi olmayan kararı almak ya da zorunlu görevi ihmal etmek, belediye ve görevlileri için idari, mali ve cezai sorumluluk doğurur; bu rehber sınırları madde madde anlatır.

Belediye ile İlgili Genel Bilgiler: Belediye Nedir, Nasıl Tanımlanır?

Belediye, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 3. maddesine göre belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisidir.

Tanımın üç anahtarı vardır: mahalli müşterek ihtiyaç (belediyenin görev alanının sınırı), seçilmiş karar organı (meclis) ve idari-mali özerklik (kendi bütçesi, personeli ve kararları).

Belediyeler; büyükşehir belediyesi, büyükşehir ilçe belediyesi, il belediyesi, ilçe belediyesi ve belde belediyesi olarak türlere ayrılır ve tür, görev ve yetkinin kapsamını belirler. Belediyenin Anayasa'nın 127. maddesinden gelen yerinden yönetim niteliği, merkezi idarenin vesayet denetimiyle dengelenir.

Belediyelerin Görev Yetki ve Sorumlulukları: 5393 Sayılı Kanun 14. Madde

Belediyelerin görev yetki ve sorumluluklarının görev ayağı 5393 sayılı Kanun 14. maddede düzenlenir ve iki gruba ayrılır.

  • Zorunlu görevler (14/a) — imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel altyapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi; kadın ve çocuklar için koruma evleri (büyükşehir ve nüfusu yüz binin üzerindeki belediyeler).
  • İhtiyari (yapabileceği) görevler (14/b) — okul öncesi eğitim kurumları açabilme, devlete ait okul binalarının bakım ve onarımı, sağlık tesisleri, kültür ve tabiat varlıklarının korunması, gıda bankacılığı, amatör spor kulüplerine destek gibi.

Maddede sayılmayan bir alanda faaliyet, mahalli müşterek nitelik taşısa bile Kanun'un tanıdığı sınırın dışındadır; belediye hizmetleri vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle, engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun biçimde sunulur.

Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları: 15. Madde

Belediyenin yetkileri ve imtiyazları, 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesinde sayılır ve görevleri yerine getirmenin araçlarıdır:

  • Belde sakinlerinin mahalli müşterek ihtiyaçlarıyla ilgili her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak; kanunların verdiği yetkiyle yönetmelik çıkarmak, emir vermek, yasak koymak ve uygulamak, ceza vermek.
  • Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleriyle ilgili ruhsat vermek; vergi, resim ve harç toplamak, katılma payı almak, tarife belirlemek.
  • Toplu taşıma yapmak ve yaptırmak (imtiyaz yoluyla devretmek dahil); su, kanalizasyon, doğalgaz, katı atık gibi hizmetleri sunmak ve tesisleri işletmek ya da işlettirmek; içme ve kullanma suyu havzalarını korumak.
  • Borç almak, bağış kabul etmek, taşınmaz almak-satmak-kiralamak; belde ve bölge düzeyinde tanıtım ve iş birliği yapmak.

Belediye mallarına karşı suç işleyenler devlet malına karşı suç işlemiş sayılır; belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları haczedilemez. Yetki, göreve bağlıdır: 14. maddede görevi olmayan alanda 15. maddedeki yetki kullanılamaz.

Büyükşehir Belediyesi ile İlçe Belediyesi Görev Paylaşımı

Büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyesi görev paylaşımı 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesiyle yapılır.

  • Büyükşehir belediyesi — nazım imar planı, ilçe imar planlarının onayı, büyükşehir ulaşım ana planı ve toplu taşıma, ana arterler ve meydanlar, su ve kanalizasyon (bağlı idare eliyle), katı atık bertaraf tesisleri, mezarlıklar, itfaiye, birinci sınıf gayrisıhhi müessese ruhsatları, hal ve mezbaha, büyük parklar, afet planı, büyükşehir kültür-spor tesisleri gibi ölçek gerektiren hizmetlerden sorumludur.
  • İlçe belediyesi — uygulama imar planı ve ruhsat, mahalle yolları ve sokaklar, çöp toplama, sıhhi ve ikinci-üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese ruhsatları, semt pazarları, mahalle parkları, sosyal yardım, nikâh, zabıta (kendi görev alanında) gibi yerel hizmetleri yürütür.

Uyuşmazlık hâlinde büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici karar alır; belirsiz kalan görevler için ilke, hizmetin ölçeğine göre paylaşımdır. Uygulamada iki belediyenin de kendini yetkisiz saydığı işler (ara yollar, dere ıslahı, bazı ruhsatlar) vatandaş mağduriyetinin ana kaynağıdır.

Belediye Organları ve Karar Yetkisi

Belediye organları meclis, encümen ve başkandır; görev-yetki çerçevesinde hangi organın hangi kararı alacağı sorumluluğu belirler.

  • Belediye meclisi (md. 18) — stratejik plan, bütçe ve kesin hesap, imar planları, borçlanma, taşınmaz alım-satım ve üç yılı aşan kiralamalar, şirket ve işletme kurulması, tarife ve ücretler, norm kadro, meclis ve encümen üyeleriyle ilgili kararlar.
  • Belediye encümeni (md. 34) — bütçe ve kesin hesabın incelenmesi, kamulaştırma, öngörülmeyen giderler ödeneği, kanunlarda öngörülen cezalar, umuma açık yerlerin açılış-kapanış saatleri, taşınmazların üç yıla kadar kiralanması, ihale komisyonu görevi.
  • Belediye başkanı (md. 38) — belediyeyi temsil, stratejik plan ve bütçenin hazırlanması ve uygulanması, meclis ve encümene başkanlık, personel atama, harcama yetkisi.

Yanlış organın karar alması, kararın iptaline ve görevlilerin sorumluluğuna yol açar.

Belediyelere İlişkin Çeşitli Mevzuat Düzenlemeleri

Görev ve yetki yalnızca 5393 ve 5216'da değildir; belediyeyi bağlayan diğer düzenlemeler: 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu (vergi, harç, katılma payı), 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu (bütçe, harcama, iç kontrol), 4734 ve 4735 sayılı ihale kanunları, 3194 sayılı İmar Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ve 1608 sayılı Kanun (cezalar), 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu, 6360 sayılı Kanun (büyükşehir düzenlemeleri), Belediye Zabıta Yönetmeliği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ve norm kadro yönetmeliği.

Belediyenin bir görevi yerine getirirken hangi kanunun usulüne tabi olduğunu bilmemesi, görevin varlığı kadar önemli bir hata kaynağıdır.

Bilgi Edinme Hakkı ve Belediyede Uygulaması

Bilgi edinme hakkı, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'yla vatandaşa, belediye ise belediye meclis üyelerine ayrıca 5393 sayılı Kanun'un 26. maddesiyle (soru, genel görüşme, faaliyet raporunu değerlendirme, denetim komisyonu) tanınır.

Vatandaş başvurularına on beş iş günü içinde (başka kurumdan bilgi gerekiyorsa otuz iş günü) cevap verilmesi zorunludur; reddedilen başvuru için Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na itiraz yolu vardır.

Belediyeler ayrıca meclis kararlarını, faaliyet raporunu, bütçe ve kesin hesabı, imar planlarını ve ihale ilanlarını kamuoyuna açıklamakla yükümlüdür (5393 md. 23 ve ilgili hükümler). Bilgi edinme yöntemlerini bilmek, hem vatandaşın hakkını kullanmasını hem de belediyenin süre ve içerik yönünden doğru cevap vermesini sağlar; cevapsız ya da gecikmiş başvuru, personel için disiplin sorumluluğu doğurabilir.

Sorumluluk Türleri ve Sorun Çözümleri

Görev ve yetkinin öteki yüzü sorumluluktur. Belediyenin idari sorumluluğu (hizmet kusuru nedeniyle tazminat: bakımsız yol, açık rögar, taşkın), mali sorumluluk (Sayıştay denetimi ve kamu zararı), görevlilerin cezai sorumluluğu (görevi kötüye kullanma, ihmal, ihaleye fesat) ve vesayet denetimi (İçişleri Bakanlığı teftişi, meclis kararlarının valiye gönderilmesi, belediye başkanının görevden uzaklaştırılması hâlleri) bir bütündür.

Uygulamadaki tipik sorunlar ve çözüm yolları: görev alanı dışı harcama talebi (meclis kararı yerine 14. madde kontrolü), büyükşehir-ilçe uyuşmazlığı (büyükşehir meclisinin düzenleyici kararı), vatandaş tazminat talepleri (hizmet kusuru değerlendirmesi ve sigorta), yetkisiz organ kararı (kararın yeniden alınması), süresi geçen bilgi edinme başvuruları (kayıt ve takip sistemi). Sorunun çoğu, personelin görev-yetki sınırını ezbere değil gerekçesiyle bilmesiyle önlenir.

Sık Yapılan Hatalar

  • 14. maddede görevi olmayan alana harcama yapmak (bağış, sponsorluk, kurum dışı yardım)
  • Büyükşehir-ilçe paylaşımını bilmeden ruhsat, plan ya da yol işlemi yapmak
  • Meclis kararı gereken işi encümen ya da başkan kararıyla yapmak
  • Yetkiyi göreve bağlamadan kullanmak (görev alanı dışında ceza ya da tarife)
  • Bilgi edinme başvurularına süresinde cevap vermemek
  • Hizmet kusurunu görmezden gelip tazminat davalarını büyütmek
  • Meclis kararlarını valiye göndermemek ya da kesinleşmeden uygulamak

Belediyelerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları Eğitimi Kimler İçin? Belediye Mevzuatı Eğitimi ve Büyükşehir Belediye Kanunu Eğitimi İçindeki Yeri

Belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları eğitimi aşağıdaki gruplar için uygundur:

  • Belediye meclis ve encümen üyeleri, belediye başkan yardımcıları, birim müdürleri.
  • Yazı işleri ve hukuk birimleri, mali hizmetler ve strateji birimleri, zabıta ve ruhsat müdürlükleri.
  • Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin koordinasyon birimleri ile belediyeye yeni başlayan personel.

Program, genel bir belediye mevzuatı eğitimi içinde görev-yetki modülü olarak ya da büyükşehir belediye kanunu eğitimi ile birlikte büyükşehir-ilçe paylaşımına odaklanarak kurgulanabilir. Kurumsal programlarda belediyenin kendi meclis ve encümen kararları, vatandaş talepleri ve uyuşmazlık örnekleri üzerinden görev-yetki testi yapılır; eğitim sonunda birimler için bir görev-yetki kontrol listesi hazırlanır.

Güncel Notlar

Uygulamada kamu zararı ve yetki aşımı riskini önlemek için iş ve işlemler tesis edilirken şu kontrol adımlarına dikkat edilmelidir:

  • Görev ve harcama örtüşmesi: Bütçeden yapılacak her harcamanın doğrudan belediyenin yasal görev alanına girdiğinden ve mevzuatta açıkça başka bir kamu idaresine bırakılmamış bir hizmete ilişkin olduğundan emin olunmalıdır.
  • Organ yetkisinin denetimi: Meclis kararı gerektiren tasarrufların (borçlanma, taşınmaz tahsisi, imtiyaz devri gibi) encümen veya başkanlık onayıyla yürütülmemesi, olası idari yargı iptallerini ve kişisel sorumlulukları engeller.
  • Protokol ve iş birliği sınırları: Diğer kamu kurumlarıyla yürütülecek ortak projelerde meclis kararı olmaksızın ayni veya nakdi kaynak aktarımı yapılmamalıdır.
Son güncelleme: 09.10.2026

Sıkça Sorulan Sorular

Belediyelerin görev yetki ve sorumlulukları nelerdir?

Görevler 5393 sayılı Kanun'un 14. maddesinde zorunlu (imar, su, ulaşım, çevre, zabıta, itfaiye, park, sosyal hizmet, kültür) ve ihtiyari (okul öncesi eğitim, sağlık tesisi, gıda bankacılığı) olarak sayılır; yetkiler 15. maddede (yönetmelik çıkarma, ruhsat, ceza, tarife, borçlanma, taşınmaz işlemleri) düzenlenir. Sorumluluk idari, mali, cezai ve vesayet denetimi boyutlarındadır.

5393 sayılı Kanun 14. madde neyi düzenler?

Belediyenin görev ve sorumluluklarını: (a) bendinde yapmakla yükümlü olduğu zorunlu görevleri, (b) bendinde yapabileceği ihtiyari görevleri sayar. Maddede sayılmayan alanda faaliyet, mahalli müşterek nitelik taşısa bile Kanun'un tanıdığı sınırın dışındadır.

Belediyenin yetkileri ve imtiyazları nelerdir?

15. maddeye göre yönetmelik çıkarmak, emir ve yasak koymak, ceza vermek, ruhsat vermek, vergi-resim-harç ve katılma payı toplamak, tarife belirlemek, toplu taşıma yapmak ve devretmek, su-kanalizasyon-doğalgaz-katı atık hizmetleri, borçlanma, bağış, taşınmaz işlemleri. Belediye mallarına karşı suç devlet malına karşı suç sayılır; kamu hizmetinde kullanılan mallar haczedilemez.

Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyesi görev paylaşımı nasıldır?

5216 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre büyükşehir nazım imar planı, ana arterler, toplu taşıma, su-kanalizasyon, katı atık bertarafı, itfaiye, mezarlık ve birinci sınıf GSM ruhsatları gibi ölçek gerektiren hizmetlerden; ilçe belediyesi uygulama imar planı ve ruhsat, sokaklar, çöp toplama, semt pazarı, mahalle parkı, nikâh ve sosyal yardım gibi yerel hizmetlerden sorumludur. Uyuşmazlıkta büyükşehir meclisi düzenleyici karar alır.

Hangi kararı hangi belediye organı alır?

Meclis stratejik plan, bütçe, imar planı, borçlanma, taşınmaz alım-satımı ve üç yılı aşan kiralama, şirket kurma, tarife ve norm kadro kararlarını; encümen kamulaştırma, cezalar, açılış-kapanış saatleri, üç yıla kadar kiralama ve ihale komisyonu görevini; başkan temsil, bütçe uygulaması, personel atama ve harcama yetkisini kullanır. Yanlış organın kararı iptal edilir.

Bilgi edinme hakkı belediyede nasıl uygulanır?

4982 sayılı Kanun'a göre vatandaş başvurularına on beş iş günü (başka kurumdan bilgi gerekiyorsa otuz iş günü) içinde cevap verilir; red hâlinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na itiraz edilir. Meclis üyeleri ayrıca soru, genel görüşme, faaliyet raporu değerlendirme ve denetim komisyonu yollarını kullanır; belediye meclis kararlarını, bütçeyi ve imar planlarını kamuoyuna açıklamakla yükümlüdür.

Belediyenin sorumluluk türleri nelerdir?

Hizmet kusurundan doğan idari sorumluluk (tazminat), Sayıştay denetimi ve kamu zararından doğan mali sorumluluk, görevlilerin cezai sorumluluğu (görevi kötüye kullanma, ihmal, ihaleye fesat) ve merkezi idarenin vesayet denetimi (teftiş, kararların valiye gönderilmesi, görevden uzaklaştırma hâlleri).

Belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları eğitimi kimler için uygundur?

Meclis ve encümen üyeleri, başkan yardımcıları, birim müdürleri, yazı işleri ve hukuk birimleri, mali hizmetler ve strateji birimleri, zabıta ve ruhsat müdürlükleri, büyükşehir ve ilçe koordinasyon birimleri ile belediyeye yeni başlayan personel için uygundur.
Bu konuda uygulamalı eğitim almak ister misiniz?
Belediyelerin Görev, Yetki Ve Sorumlulukları Eğitimi programımız hakkında detaylı bilgi alın, teklif isteyin.
Belediyelerin Görev, Yetki Ve Sorumlulukları Eğitimi Sayfasına Git
Kamu İhale Danışmanlık Hizmetlerimiz

Vizyonder kamu ihale danışmanlığı hizmetleri

Danışmanlık Alanlarımız PDF

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Kurumsal Eğitim Kataloğu

Vizyonder Eğitim Kurumsal Eğitim Kataloğu

Kamu İhalelerinde Danışmanlık Merkezi Yayında!

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar Danışmanlığı

Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Vizyonder - Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Vizyonder Psikoloji Akademi Eğitimleri ve Danışmanlık Hizmetleri Başladı!

Vizyonder Psikoloji Akademi

Elektronik İhale Eğitimi

Elektronik İhale Eğitim Semineri - e-ihale eğitimi - vizyonder

Eğitim Seminerlerimize Kayıt Olun!

Vizyonder Eğitim Seminerlerine Kayıt Olun!

Sürdürülebilirlik Raporu Hazırlama
Tüm Sorularınız İçin
0(212) 232 2016
Eğitimlerimizden özellikle yeni çalışanların yararlanabilmesi için
"Uygulamalı Eğitim" verilmektedir. Bu eğitimde katılımcılar, baştan sona canlandırmalı olarak yaşayarak öğrenmektedirler.
Bu Sayfayı Paylaş
Hoşgeldiniz. Yardıma ihtiyacınız olursa buraya tıklayarak Whatsapp üzerinden bilgi alabilirsiniz.