Danıştay Onüçüncü Daire Kararı T: 24.03.2022 – E: 2022/362 – K: 2022/1236
Giriş
İdari yargılamada ivedi yargılama usulü, kanun koyucunun belirli dava türleri için öngördüğü, daha hızlı sonuç alınmasını hedefleyen özel bir usul türüdür. Bu usulde verilen kararların hukuki sonuçları, özellikle görevli ve yetkili mahkeme kavramları bakımından büyük önem taşımaktadır. Danıştay Onüçüncü Daire’nin 24.03.2022 tarihli ve E: 2022/362, K: 2022/1236 sayılı kararı, bu bağlamda açıklık getirici ve yol gösterici niteliktedir.
Kararın Özeti ve Hukuki Bağlam
Söz konusu kararda Danıştay, ivedi yargılama usulünde verilen kararların kesin olduğunu, dolayısıyla bu kararlara karşı temyiz merciinin yalnızca sınırlı bir inceleme yapabileceğini ortaya koymaktadır. Danıştay'ın vurguladığı temel husus; sadece ilk derece mahkemesi tarafından yapılan inceleme üzerine verilen kararların temyiz sonucu bozulması durumunda, dosyanın yeniden yalnızca o mahkemeye gönderilebileceğidir.
Buna göre, ivedi yargılama usulü ile alınan bir karar temyiz edilmiş ve temyiz mercii tarafından usul veya esas yönünden bozulmuşsa, dosya ancak karar veren görevli ve yetkili mahkemeye iade edilebilir. Bu noktada, eğer ilk incelemeyi yapan mahkeme yetkisiz bir mahkemeyse, bu durumda verilen kararın bozulması zorunlu hâle gelir ve dosyanın, görevli mahkemeye yönlendirilmesi gerekir.
Görev ve Yetki Meselesi
Karar metni, görevli ve yetkili mahkeme kavramlarını birbirinden ayırmakla birlikte, bunların her ikisinin de kamu düzenine ilişkin olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Yargı kararlarında sıkça vurgulanan bu husus, bir mahkemenin yetkisiz olduğu bir durumda yaptığı işlemlerin hukuki geçerlilik taşımayacağını ve bu işlemlerden doğan kararların bozulması gerektiğini ifade etmektedir.
İvedi yargılama usulü gibi sürelerin sıkı şekilde belirlendiği ve usul hükümlerinin büyük önem taşıdığı bir yargı rejiminde, yetkisiz mahkeme tarafından verilen kararların sonuç doğurmasına izin verilmemesi, hem yargılamanın sağlıklı işlemesi hem de hukuki güvenliğin sağlanması açısından elzemdir.
Kararın Uygulama Açısından Etkileri
Danıştay’ın bu kararı uygulamada iki temel sonucu beraberinde getirmektedir:
Sonuç
Danıştay Onüçüncü Daire’nin bu kararı, idari yargı sisteminde usul kurallarının ne derece önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne sermektedir. Özellikle ivedi yargılama usulü gibi özel usullerde, görevli ve yetkili mahkemenin tespiti bir şekil meselesi değil, esasa etkili bir unsurdur. Bu karar, uygulayıcılar açısından yol gösterici nitelikte olup, ihale hukuku başta olmak üzere idari işlemlere karşı açılacak davalarda yetki konusunun dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
