Türk Standardları Enstitüsü tarafından düzenlenecek belirli uluslararası organizasyon ve toplantıların yürütülmesi kapsamında gerçekleştirilecek mal ve hizmet alımlarına ilişkin yeni usul ve esaslar, 11674 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konuldu. Düzenleme; alım yöntemi, piyasa fiyat araştırması, alım komisyonu, tekliflerin değerlendirilmesi, teminatlar, sözleşme ve kabul süreçleri başta olmak üzere özel bir satın alma çerçevesi oluşturuyor.
Düzenlemenin öne çıkan noktaları
- Düzenleme, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesinin z bendi kapsamındaki belirli TSE alımlarına uygulanacak.
- Alımlar yurt içinden veya yurt dışından yerli ya da yabancı gerçek ve tüzel kişilerden gerçekleştirilebilecek.
- İlan yapılması, geçici teminat alınması, yeterlik kurallarının aranması ve sözleşme yapılması her alım için zorunlu tutulmadı.
- Alım öncesinde piyasa fiyat araştırması yapılarak yaklaşık maliyet hazırlanacak.
- Alım komisyonu başkan dahil en az üç kişiden oluşacak.
- Belirli koşullar altında sözleşme bedelinin yüzde 20'sine kadar iş artışı yapılabilecek.
Düzenlemenin kapsamı nedir
Yeni Usul ve Esaslar, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ilgili kuruluşu olan Türk Standardları Enstitüsü tarafından tertiplenecek uluslararası organizasyon ve toplantılardan Cumhurbaşkanı tarafından belirlenenlerin yürütülmesine yönelik gerçekleştirilecek mal ve hizmet alımlarını kapsıyor.
TSE, söz konusu organizasyonların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yurt içinde veya yurt dışında yerli ya da yabancı gerçek ve tüzel kişilerden mal veya hizmet satın alabilecek.
Usul ve Esaslar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesinin z bendi ile ek 11 inci maddesinin birinci fıkrası esas alınarak hazırlandı.
Alımlarda uygulanacak temel ilkeler
Düzenleme özel bir satın alma yöntemi öngörmekle birlikte, kamu alımlarında temel kabul edilen bazı ilkelerin korunmasını açık şekilde hüküm altına alıyor.
Saydamlık ve rekabet
Alım süreçlerinde saydamlık, rekabet ve eşit muamele ilkelerinin gözetilmesi gerekiyor.
Güvenilirlik ve gizlilik
Süreçte güvenilirlik, gizlilik ve kamuoyu denetimi ilkeleri birlikte esas alınacak.
Kaynakların verimli kullanılması
İhtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılması temel kabul ediliyor.
Alımların bölünememesi
Eşik değerlerin veya uygulanacak hükümlerin altında kalmak amacıyla mal ve hizmet alımları kısımlara bölünemeyecek.
Alım usulünde daha esnek bir yapı öngörüldü
Uluslararası organizasyon ve toplantıların yürütülmesine yönelik ihtiyaçların özel niteliği dikkate alınarak idareye bazı alanlarda daha esnek hareket etme imkânı tanındı.
Bu kapsamda yapılacak alımlarda ilan yapılması, geçici teminat alınması, yeterlik kurallarının aranması ve sözleşme yapılması zorunlu değil. İdare, alımın niteliğine göre gerekli hususları alım dokümanında belirleyebilecek.
Alımlar kısmen veya tamamen elektronik ortamda gerçekleştirilebilecek. Elektronik ortamda yapılacak işlemlerde EKAP üzerinden işlem yapılmasına da imkân tanınıyor.
Alım sürecinin genel işleyişi
Yaklaşık maliyet ve piyasa fiyat araştırması nasıl yapılacak
İdare tarafından alım gerçekleştirilmeden önce katma değer vergisi hariç olmak üzere piyasa fiyat araştırması yapılacak ve dayanaklarıyla birlikte yaklaşık maliyet hazırlanacak.
Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde farklı bilgi kaynaklarından yararlanılabilecek.
- Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş fiyatlar
- Daha önce gerçekleştirilen benzer işlerin fiyatları
- Piyasa araştırmaları
- İstekli olabilecek kişilerden alınan fiyat teklifleri
- İnternet kaynakları
- Elektronik posta yoluyla temin edilen fiyat bilgileri
Alım komisyonu en az üç kişiden oluşacak
Harcama yetkilisi, alımı gerçekleştirmek üzere alım komisyonu oluşturacak. Komisyon tek sayıda olmak şartıyla başkan dahil en az üç kişiden meydana gelecek.
Harcama yetkilisi
Harcama yetkilisi alım komisyonunda görev alamayacak.
Eksiksiz toplantı
Komisyon toplantılarına üyelerin tamamının katılması gerekecek.
Çoğunlukla karar
Kararlar çoğunlukla alınacak ve üyeler çekimser oy kullanamayacak.
Gerekçeli karar
Kararlarda kullanılan oyların gerekçeleri açık şekilde belirtilecek.
Tekliflerin değerlendirilmesi ve yüklenici seçimi
Alım komisyonu, alınan tekliflerin idari ve teknik şartnameye uygunluğunu ve istekliler tarafından sunulan bilgi ve belgeleri değerlendirecek.
Gerekli görülmesi halinde tekliflerin incelenmesi ve karşılaştırılması sırasında isteklilerden yazılı açıklama talep edilebilecek. Ancak bu açıklamalar teklifin esasını değiştirecek şekilde kullanılamayacak.
Alım komisyonu tarafından uygun bulunan istekliler arasından en uygun teklif belirlenecek. Alım üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı da kontrol edilecek.
Geçici ve kesin teminat hükümleri
Düzenlemede teminatların her alım bakımından zorunlu olmadığı, ancak alımın niteliğine göre kullanılabileceği bir yapı oluşturuldu.
| Teminat Türü | Uygulama | Oran |
|---|---|---|
| Geçici Teminat | Alım dokümanında alınmasına karar verilmesi halinde | Teklif edilen ilk bedelin %3'ünden az olmamak üzere |
| Kesin Teminat | Alım onay belgesinde belirtilmesi halinde | Sözleşme bedelinin %6'sı |
Teminat olarak Türk parası, mevzuatta belirtilen şartlar dahilinde yabancı para, banka teminat mektupları ve ilgili düzenlemelerde kabul edilen diğer değerler kullanılabilecek.
Sözleşme kapsamında iş artışı ve eksilişi yapılabilecek
Öngörülemeyen durumlar nedeniyle ihtiyaç duyulması ve işin sözleşmeye esas alım dokümanına uygun şekilde yürütülmesi şartlarının gerçekleşmesi halinde sözleşme bedelinin yüzde 20'sine kadar iş artışı yapılabilecek.
Sözleşme konusu işin sözleşme bedelinin yüzde 20'sinden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde ise yüklenici işi tamamlamakla yükümlü olacak ve sözleşme gerçekleşen tutar üzerinden sonuçlandırılacak.
Muayene kabul ve yüklenici sorumlulukları
Teslim edilen mal veya hizmetlerin muayene, geçici kabul ve kesin kabul işlemleri idarece kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonları tarafından gerçekleştirilecek.
Yükleniciler; idarenin istediği nitelik ve niceliklere uygun olmayan mal veya hizmet sunumundan doğabilecek zarar ve ziyanlardan sorumlu olacak.
Yasak fiil ve davranışlarda kamu ihale mevzuatı uygulanacak
Usul ve Esaslar kapsamında gerçekleştirilecek alımlarda ortaya çıkabilecek yasak fiil ve davranışlara ilişkin hususlarda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununda belirlenen hükümler uygulanacak.
Böylece alım yöntemi açısından özel bir düzenleme oluşturulmasına rağmen yasak fiil ve davranışlara ilişkin kamu ihale mevzuatındaki temel yaptırım sistemi korunmuş oldu.
Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi
11674 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Usul ve Esaslar, 28 Ağustos 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Usul ve Esasların yürütülmesinden Cumhurbaşkanı sorumlu olacak.
Yeni düzenleme kamu alımları açısından ne ifade ediyor
Düzenleme, TSE tarafından gerçekleştirilecek belirli uluslararası organizasyon ve toplantılarda ortaya çıkan özel satın alma ihtiyaçlarının klasik ihale süreçlerine göre daha esnek bir yöntemle karşılanabilmesine imkân sağlıyor.
Bununla birlikte piyasa fiyat araştırması, yaklaşık maliyet, alım komisyonu, teklif değerlendirmesi, yasaklılık kontrolü, teminat, muayene ve kabul gibi kamu alımlarının temel kontrol mekanizmaları sistem içerisinde korunuyor.
