Vizyonder Logo
Vizyonder Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri - Tel:0242 338 2016

Kamu İhale Mevzuatı Nedir? 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, Uygulama Yönetmelikleri, Kamu İhale Genel Tebliği, Standart Formlar ve KİK Kararlarından Oluşan Mevzuat Hiyerarşisi, Kanun'un Kapsamı ve Kamu İhale Kan

Kamu İhale Mevzuatı Nedir? 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, Uygulama Yönetmelikleri, Kamu İhale Genel Tebliği, Standart Formlar ve KİK Kararlarından Oluşan Mevzuat Hiyerarşisi, Kanun'un Kapsamı ve Kamu İhale Kan
Bir idarenin yaptığı alımın hangi kanuna tabi olduğu, hangi usulle ihale edileceği, hangi yönetmeliğin ve tebliğ maddesinin uygulanacağı ve Kamu İhale Kurulu'nun benzer olayda ne karar verdiği bilinmeden ne doküman hazırlanabilir ne teklif değerlendirilebilir; mevzuat katmanlı bir yapıdır ve hatanın çoğu yanlış katmana bakmaktan doğar. Bu rehber, kamu ihale mevzuatı nedir sorusunu mevzuat hiyerarşisiyle cevaplar: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, mal alımı, hizmet alımı, yapım işleri, danışmanlık, çerçeve anlaşma ve elektronik ihale uygulama yönetmelikleri, Kamu İhale Genel Tebliği, tip şartnameler ve standart formlar, KİK düzenleyici kararları ve uyuşmazlık kararları ile Sayıştay ve Danıştay içtihadı; Kanun'un kapsamını ve kamu ihale kanununa tabi olmayan harcamaları, temel ilkeleri, ihale usulleri nelerdir sorusunu, ihtiyaç planlamasından sözleşmeye kadar ihale sürecini, yasak fiil ve davranışları ve kamu ihale mevzuatı eğitiminin içeriğini anlatır.

Kamu İhale Mevzuatı Nedir? Mevzuat Hiyerarşisi: 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu, 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, Uygulama Yönetmelikleri, Kamu İhale Genel Tebliği, Tip Şartnameler ve Standart Formlar, KİK Kararları ve Yargı İçtihadı

Kamu ihale mevzuatı nedir sorusunun cevabı bir mevzuat hiyerarşisidir: kamu ihale mevzuatı, kamu hukukuna tabi olan ya da kamunun denetimi altında bulunan ya da kamu kaynağı kullanan idarelerin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerini ve bu ihalelere dayanan sözleşmeleri düzenleyen kanun, yönetmelik, tebliğ, standart form ve düzenleyici kararların bütünüdür. En üstte Anayasa'nın kamu harcamalarına ilişkin ilkeleri ile uluslararası anlaşmalar (Dünya Ticaret Örgütü Kamu Alımları Anlaşması, AB uyum süreci ve ikili anlaşmalar) yer alır.

Kanun katmanı: 4734 sayılı kamu ihale kanunu (2002; 1 Ocak 2003'te yürürlüğe girdi; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun alım ihalelerine ilişkin hükümlerinin yerini aldı) ihalenin ilanından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süreci, kapsamı, istisnaları, temel ilkeleri, ihale usullerini, yeterlik kurallarını, ihale komisyonunu, dokümanı, teklifleri, değerlendirmeyi, şikâyet ve itirazen şikâyeti, yasaklamayı ve Kamu İhale Kurumu'nu düzenler; 4735 sayılı kanun (Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu) sözleşmenin imzalanmasından sona ermesine kadar olan süreci (sözleşme türleri, fiyat farkı, iş artışı ve eksilişi, sözleşme devri, fesih, teminatların iadesi, yasak fiiller, yasaklama ve cezai sorumluluk) düzenler. Bu iki kanunu tamamlayanlar: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu (harcama süreci ve sorumluluklar), 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu (satış, kiralama, trampa ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ihaleleri), 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri ve 3996 sayılı yap işlet devret gibi kanunlar (özel alım modelleri), 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (sözleşme hukukunun genel hükümleri) ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (ihaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma suçları).

Yönetmelik katmanı: 4734'ün 53. maddesine dayanılarak Kamu İhale Kurumu'nca çıkarılan Mal Alımı, Hizmet Alımı, Yapım İşleri, Danışmanlık Hizmet Alımı, Çerçeve Anlaşma ve Elektronik İhale uygulama yönetmelikleri, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik, Kamu İhale Kurumu'nun teşkilat ve çalışma yönetmelikleri ile 4735'e dayanan Yapım İşleri Genel Şartnamesi, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi, Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik ve fiyat farkı esaslarına ilişkin Cumhurbaşkanı kararları; uygulama yönetmelikleri yeterlik kriterleri, iş deneyim belgeleri, yaklaşık maliyet, doküman, teklif ve değerlendirme kurallarının ayrıntısını verir.

Tebliğ katmanı: kamu ihale genel tebliği (2009; sürekli değiştirilen) uygulama yönetmeliklerinin nasıl yorumlanacağını madde madde açıklar (aşırı düşük teklif açıklaması, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları, iş deneyim belgeleri, yerli malı, fiyat dışı unsur, teminat, sözleşme uygulamaları) ve KİK'in eşik değer ve parasal limit tebliğleri her yıl güncellenen tutarları yayımlar. Standart form ve tip doküman katmanı: idare tip idari şartname, tip sözleşme ve standart formların dışına çıkamaz; boş bırakılan dipnot alanları KİK kararlarında iptal sebebidir.

Karar katmanı: Kamu İhale Kurulu'nun düzenleyici kararları (mevzuatın uygulanmasına ilişkin genel kararlar), itirazen şikâyet üzerine verilen uyuşmazlık kararları (somut ihaleyi bağlayan ve emsal niteliğindeki kararlar), KİK'in duyuru ve görüşleri ile Danıştay (KİK kararlarının iptali davaları), Sayıştay (ihale ve sözleşme uygulamalarında kamu zararı) ve Yargıtay (sözleşme uyuşmazlıkları) içtihadı mevzuatın uygulamadaki anlamını belirler. Mevzuat kaynaklarını izlemek için Resmî Gazete, mevzuat.gov.tr, KİK'in web sitesi ve EKAP duyuruları, Kamu İhale Bülteni ve KİK karar arama kullanılır.

Kanun'un tamamının madde madde anlatımı için kamu ihale kanunu eğitimi rehberi, mevzuata giriş düzeyi için kamu ihalesi nedir rehberi, sözleşme aşaması için 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu rehberi ayrıca hazırlanmıştır.

Kamu İhale Kanunu'nun Kapsamı: 4734'e Tabi İdareler, Kamu İhale Kanununa Tabi Olmayan Harcamalar ve 3. Madde İstisnaları, Tanımlar, Temel İlkeler ve Uygulama İlkeleri, Eşik Değerler ve Parasal Limitler

Kapsam (4734 md. 2): genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları, mahalli idare birlikleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, fonlar, özel kanunlarla kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar, bağımsız bütçeli kuruluşlar ve bu idarelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler (belediye şirketleri dahil) 4734'e tabidir; 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankaların yapım ihaleleri ve vakıf yükseköğretim kurumlarının Kanun kapsamındaki alımları da tabidir.

Kamu ihale kanununa tabi olmayan harcamalar ve 3. madde istisnaları: 4734 md. 3'te sayılan istisnalar (belirli tarım, gıda, ilaç ve tıbbi malzeme alımları; savunma, güvenlik ve istihbarat alımları; uluslararası anlaşmalar ve finansman kaynaklı alımlar; TSK, MİT ve emniyet alımları; arkeolojik ve kültürel varlıklara ilişkin işler; araştırma geliştirme projeleri; 3/g istisnası: KİT'lerin ve belediye şirketlerinin ticari ve sınai faaliyetleri çerçevesinde doğrudan mal ve hizmet üretimine ya da ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini; 3/e: kamu kurum ve kuruluşlarından belirli mal ve hizmetlerin alımı) bu Kanun'a tabi değildir ancak Kanun'un ceza ve yasaklama hükümlerine tabidir.

Doğrudan temin (md. 22) ihale usulü olmayıp Kanun kapsamında yürütülen bir alım yöntemidir; 2886 sayılı Kanun'a tabi satış, kira, trampa işlemleri 4734'ün konusu değildir; kamu görevlilerinin harcırahı, personel giderleri, sosyal güvenlik ödemeleri, vergi ve benzeri mali yükümlülükler, kamulaştırma, borçlanma ve sermaye katılımı gibi harcamalar ihale konusu olmadığından Kanun kapsamı dışındadır ve 5018 sayılı Kanun'un harcama kuralları ile özel mevzuata tabidir.

Tanımlar (md. 4): mal, hizmet, yapım, danışmanlık, aday, istekli, istekli olabilecek, yerli istekli, ortak girişim, ihale yetkilisi, ihale komisyonu, ihale dokümanı, ön yeterlik, açık ihale, belli istekliler arasında ihale, pazarlık, doğrudan temin, çerçeve anlaşma, dinamik alım, e-ihale, EKAP, yaklaşık maliyet, eşik değer, ihale, sözleşme, teklif, başvuru belgesi, ihale saati, tebliğ, zeyilname ve diğer kavramlar.

Temel ilkeler ve uygulama ilkeleri (md. 5):

  • Saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenilirlik, gizlilik, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması.
  • Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilememesi.
  • Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünememesi.
  • Açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usul olması; diğer usullerin Kanun'daki özel hallerde kullanılabilmesi.
  • Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaması ve ihalelerin EKAP üzerinden yürütülmesi.

Eşik değerler ve parasal limitler (md. 8, 13, 21, 22, 53 ve 67): her yıl Türkiye İstatistik Kurumu'nca açıklanan yurt içi üretici fiyat endeksi oranında güncellenen eşik değerler (genel bütçeli idareler ile diğer idarelerin mal ve hizmet alımları ve yapım işleri için ayrı tutarlar), ilan sürelerini belirleyen yaklaşık maliyet dilimleri, pazarlık usulünün 21/f ve doğrudan teminin 22/d bendine ilişkin parasal limitler, itirazen şikâyet başvuru bedelleri ve Kurum payı.

Tutarlar her yıl Ocak ayında KİK tebliğiyle yayımlanır ve yanlış limit uygulaması usul hatası ve kamu zararı sebebidir.

İstisna kapsamındaki belediye şirketi alımları için belediye şirketlerinde ihale süreçleri rehberi, doğrudan temin için doğrudan temin rehberi tamamlayıcıdır.

İhale Usulleri Nelerdir? Açık İhale Usulü, Belli İstekliler Arasında İhale Usulü, Pazarlık Usulü (21. Madde Bentleri), Doğrudan Temin (22. Madde), Çerçeve Anlaşma, Dinamik Alım Sistemi, Tasarım Yarışmaları ve Alım Usulünün Belirlenmesi

İhale usulleri nelerdir sorusunun cevabı 4734 md. 18'de üç usulle verilir ve diğer yöntemler bunları tamamlar.

  • Açık ihale usulü (md. 19) — bütün isteklilerin teklif verebildiği temel usuldür; ilan, doküman, yeterlik ve teklif değerlendirmesi tek aşamada yapılır, mal, hizmet, yapım ve danışmanlık dışındaki tüm alımlarda kullanılabilir.
  • Belli istekliler arasında ihale usulü (md. 20) — ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda idarece davet edilen isteklilerin teklif verebildiği usuldür; uzmanlık ya da ileri teknoloji gerektiren işlerde ya da yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısını aşan yapım işlerinde kullanılır ve danışmanlık hizmet alımlarının asıl usulüdür.
  • Pazarlık usulü (md. 21) — yalnızca Kanun'da sayılan hallerle sınırlıdır: (a) teklif çıkmaması, (b) doğal afet ve ivedilik, (c) savunma ve güvenlik, (d) araştırma geliştirme, (e) özgün ve karmaşık işler, (f) yaklaşık maliyeti her yıl güncellenen tutara kadar olan mamul mal, malzeme ve hizmet alımları.
  • Doğrudan temin (md. 22) — ihale usulü değildir: tek kaynak (a, b), uyum ve standardizasyon (c), her yıl güncellenen parasal limite kadar alımlar ve temsil ağırlama (d), taşınmaz alımı ve kiralaması (e), stoklanması ekonomik olmayan ilaç ve tıbbi sarf malzemesi (f), milletlerarası tahkimde avukatlık hizmeti (g) ve diğer bentlerle ilan, teminat ve komisyon olmaksızın piyasa fiyat araştırmasıyla alım yapılır; e-doğrudan temin ile EKAP kaydı zorunludur ve limitin bölünerek aşılması yasaktır.
  • Çerçeve anlaşma (ek md. 2) — sürekli ya da tekrarlanan ihtiyaçlar için en az üç istekliyle en fazla kırk sekiz ay süreli anlaşma ve münferit sözleşmelerle alım.
  • Dinamik alım sistemi (ek md. 4) ve tasarım yarışmaları (md. 23) — mimarlık, peyzaj, mühendislik, kentsel tasarım ve şehir planlama projeleri için yarışma usulü.

Alım usulünün belirlenmesi ihtiyacın niteliği, yaklaşık maliyet, eşik değer, ivedilik, piyasa yapısı ve Kanun'daki özel şartlara göre yapılır ve ihale onay belgesinde gerekçesi belirtilir; usulün yanlış seçilmesi (21/f ve 22/d limitlerinin bölünmesi, 21/b'de ivediliğin idareden kaynaklanması, 22/a'da tek kaynak gerekçesinin belgelenmemesi) KİK ve Sayıştay bulgularının başında gelir.

Mal, hizmet ve yapım ihalelerinin idare açısından yürütülmesi için mal alımı ihalesi nasıl yapılır rehberi, hizmet alımı ihalesi nasıl yapılır rehberi, yapım işleri ihalesi nasıl yapılır rehberi ve danışmanlık hizmet alımı ihalesi rehberi ayrıca hazırlanmıştır.

İhale Süreci: İhtiyaç Planlaması, Teknik Şartname, Yaklaşık Maliyet, İhale Dokümanının Hazırlanması, İhale Onayı, İhale Komisyonu, İhale İşlem Dosyası, İlan ve Ön Yeterlik İlanı, Bildirim ve Tebligatlar, Zeyilname ve Açıklama

İhtiyaç planlaması: idarenin bütçe ve performans programıyla uyumlu ihtiyaçlarının belirlenmesi, yıllık alım planı, ihtiyacın niteliğinin ve miktarının doğru tespiti (parçalara bölme yasağı, eşik değer ve limit hesabı), ödeneğin bulunması (md. 5) ve ihtiyaç raporunun EKAP'ta oluşturulması.

Teknik şartname (md. 12): ihale konusu mal ya da hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterleri ihale dokümanının parçası olan teknik şartnamelerde belirtilir, kriterler verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olmalı ve fırsat eşitliğini bozmamalıdır.

Teknik şartnamede belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak ya da ürün belirtilemez; ulusal ya da uluslararası teknik standart bulunmaması hâlinde ancak "veya dengi" ifadesiyle marka belirtilebilir.

Yaklaşık maliyet (md. 9): ihale yapılmadan önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak KDV hariç yaklaşık maliyet belirlenir ve hesap cetvelinde gösterilir; yaklaşık maliyete ilanlarda yer verilmez ve isteklilere açıklanmaz. Uygulama yönetmeliklerine göre piyasa fiyat araştırması, kamu kurum fiyatları, önceki yılların sözleşme bedelleri ve yapım işlerinde birim fiyat ve metraj esas alınır.

İhale dokümanının hazırlanması (md. 24-27): idari şartname, teknik şartname, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belgeler EKAP'ta tip dokümanlar kullanılarak hazırlanır; idari şartnamede işin adı, niteliği, türü ve miktarı, ihale usulü, tarihi ve saati, teklif ve sözleşme türü, yeterlik belgeleri, teminat oranları, teklif geçerlilik süresi, fiyat farkı ve belgelerin sunuluş şekli gibi zorunlu hususlar yer alır.

İhale onayının alınması: ihale onay belgesi (yaklaşık maliyet, ödenek, usul ve gerekçesi, ilan bilgileri) ihale yetkilisince onaylanır. İhale komisyonu (md. 6): biri başkan, ikisi işin uzmanı olmak üzere en az dört kişi ve muhasebe ya da mali işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla en az beş ve tek sayıda kişiden oluşur; komisyon eksiksiz toplanır, kararlar çoğunlukla alınır ve üyeler kararlarından sorumludur. İhale işlem dosyası (md. 7): onay belgesi, yaklaşık maliyet hesap cetveli, ihale dokümanı, ilan metinleri, başvuru ya da teklifler, komisyon tutanak ve kararları gibi tüm belgeleri içerir.

İlan (md. 13) ve ön yeterlik ilanı: yaklaşık maliyete ve usule göre ilan süreleri (eşik değerin üstünde en az 40 gün, altında 7, 14 ve 21 gün; ön yeterlik ilanı 14 gün; pazarlıkta 25 gün) belirlenir, ilan Kamu İhale Bülteni'nde ve gerektiğinde yerel gazetede yayımlanır; ilan ile doküman uyumsuzluğu düzeltme ilanı ya da ihale iptali sebebidir.

Bildirim ve tebligatlar (md. 65): aday, istekli ve istekli olabileceklere yapılacak her türlü bildirim ve tebligat EKAP üzerinden yapılır ve EKAP'a yüklendiği tarih tebliğ tarihidir; tebligat tarihi şikâyet ve sözleşme sürelerini başlatır. Zeyilname ve açıklama (md. 29): ihale dokümanında değişiklik yapılmaması esastır, zorunlu hallerde ihale tarihinden en az on gün önce doküman alanların tamamına zeyilname gönderilir, açıklama talepleri ihale tarihinden en az yirmi gün önce yapılır ve açıklama en az on gün önce gönderilir.

İhale dosyası ve doküman uygulaması için ihale öncesi hazırlık ve ihale işlem dosyası rehberi ve ihale dosyası nasıl hazırlanır rehberi, komisyon için ihale komisyonu rehberi, EKAP için EKAP nedir rehberi tamamlayıcıdır.

Yeterlik, Teklif ve Değerlendirme: Yeterliğe İlişkin İlkeler, İhaleye Katılamayacak Olanlar, İhale Dışı Bırakılma Nedenleri, Yasak Fiil ve Davranışlar, Belgelerin Sunuluş Şekli, Kısmi Teklif, İş Ortaklığı ve Konsorsiyum, Teklif Mektupları, Geçerlilik Süresi, Teminatlar, Aşırı Düşük Teklif, Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklif, İhalenin Karara Bağlanması, Sözleşme ve Sonuç İlanı

Yeterliğe ilişkin ilkeler (md. 10): ekonomik ve mali yeterlik (bilanço, iş hacmi belgeleri) ile mesleki ve teknik yeterlik (iş deneyim belgeleri, personel, makine ve ekipman, kalite belgeleri, numune ve katalog) kriterleri idari şartnamede belirlenir ve rekabeti engelleyici kriter konulamaz. İhale dışı bırakılma nedenleri (md. 10/4): iflas, tasfiye, konkordato, kesinleşmiş SGK ve vergi borcu, mesleki faaliyetten dolayı hüküm giyme, kusurlu davranış, sahte belge ve yanıltıcı bilgi, yasak fiil ve davranış.

İhaleye katılamayacak olanlar (md. 11): ihalelere katılmaktan yasaklanmış olanlar, terör örgütlerine iltisakı olanlar, ihaleyi yapan idarenin ihale yetkilisi ve ihale işlemlerini hazırlayan, yürüten, sonuçlandıran ve onaylayan kişiler ile bunların eşleri, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları, evlatlıkları, ortakları ve şirketleri; ihale konusu işin danışmanlığını yapanlar ile aynı işin yüklenicileri karşılıklı olarak birbirinin ihalesine katılamaz.

Yasak fiil ve davranışlar (md. 17): hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap ve rüşvetle ihaleye fesat karıştırmak, isteklileri tereddüde düşürmek, anlaşma teklif etmek, sahte belge ya da teminat düzenlemek ve kullanmak, birden fazla teklif vermek ve katılamayacağı hâlde ihaleye katılmaktır; yaptırımı bir yıldan iki yıla kadar ihalelerden yasaklama (md. 58), geçici teminatın gelir kaydı ve TCK md. 235'e göre ceza sorumluluğudur (md. 59).

Belgelerin sunuluş şekli: aslı, noter onaylı örneği, aslı idarece görülmüştür şerhli örneği, EKAP üzerinden teyit ve beyan usulü ile yabancı belgelerin apostil ve tercüme kuralları. Kısmi teklif (md. 27): kısımlara ayrılmış ihalelerde her kısım için ayrı teklif ve değerlendirme. İş ortaklığı ve konsorsiyum (md. 14): ortak girişimin pilot ortağı ve hisse oranları, iş deneyiminin ortaklara göre değerlendirilmesi. Başvuru ve teklif mektupları (md. 30): yazılı, imzalı, teklif bedelinin rakam ve yazıyla uyumlu, kazıntısız ve yetkili kişilerce imzalanmış olmalıdır. Tekliflerin geçerlilik süresi (md. 32): idari şartnamede belirtilen süredir.

Teminatlar (md. 33-35): geçici teminat teklif bedelinin yüzde üçünden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenir, kesin teminat ihale bedelinin yüzde altısıdır; teminat olarak Türk parası, banka teminat mektupları, devlet iç borçlanma senetleri ve sigorta şirketlerinin kefalet senetleri kabul edilir.

Tekliflerin alınması ve değerlendirilmesi (md. 36-38): ilk oturumda zarfların ya da e-tekliflerin açılması ve belge kontrolü, ikinci aşamada yeterlik belgelerinin değerlendirilmesi, aşırı düşük teklif (md. 38; sınır değerin altındaki tekliflerden yazılı açıklama istenmesi), ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi (md. 40; en düşük fiyat ya da fiyat dışı unsurlar; yerli istekliler lehine fiyat avantajı md. 63), ihalenin reddi ve iptali (md. 39; komisyonun serbestçe iptal yetkisi), ihalenin karara bağlanması ve onaylanması (md. 40-41; ihale yetkilisinin beş iş günü içinde onayı, kesinleşen kararın üç gün içinde bildirilmesi), sözleşmeye davet (md. 42; on gün içinde kesin teminat ve belgelerle sözleşme imzalama), sözleşme (md. 46) ve ihale sonucunun ilanı (md. 47; sözleşmenin imzalanmasından sonra en geç on beş gün içinde Kamu İhale Bülteni'nde sonuç ilanı).

Şikâyet ve itirazen şikâyet (md. 54-56), yasaklama (md. 58-59) ve KİK'in görevleri (md. 53) mevzuatın koruma katmanıdır. Yasak fiiller ve sözleşme aşaması kamu ihale sözleşmeleri 4735 rehberinde, aşırı düşük teklif aşırı düşük sorgulama rehberinde, şikâyet süreci kamu ihalelerinde şikâyet ve inceleme rehberinde, mevzuat değişiklikleri kamu ihale kanunu son değişiklikler rehberinde anlatılmıştır.

Sık Yapılan Hatalar

  • Alımın hangi kanuna tabi olduğunu (4734, 2886, 3/g istisnası, özel kanun) belirlemeden ihaleye çıkmak
  • Eşik değer ve parasal limitleri güncel KİK tebliğinden almamak; ihtiyacı kısımlara bölerek limit altına çekmek
  • Pazarlık usulü 21/f ve doğrudan temin 22/d'yi olağan alım yöntemi gibi kullanmak
  • Teknik şartnamede marka ve model belirtmek; rekabeti daraltan yeterlik kriteri koymak
  • Yaklaşık maliyeti fiyat araştırması ve dayanak belgeleri olmadan belirlemek ya da açıklamak
  • Tip idari şartnamenin dipnot seçeneklerini boş bırakmak ya da tip dokümanın dışına çıkmak
  • İlan sürelerini yaklaşık maliyet dilimine göre yanlış hesaplamak; ilan ile dokümanı uyumsuz bırakmak
  • Komisyonu beş kişiden az ya da uzman üye olmadan kurmak; muhasebe üyesini görevlendirmemek
  • Zeyilnameyi ihale tarihinden on gün önce göndermemek; açıklama sürelerini kaçırmak
  • Kamu İhale Genel Tebliği'ne bakmadan aşırı düşük açıklamasını değerlendirmek
  • Kesinleşen ihale kararını süresinde tebliğ etmemek; şikâyet süresi dolmadan sözleşme imzalamak
  • KİK uyuşmazlık kararlarını ve Sayıştay bulgularını izlemeden aynı hataları tekrarlamak

Kamu İhale Mevzuatı Eğitimi Kimler İçin? Program-1 ve Program-2 İçeriği, Süre, Eğitmenler, İhale Mevzuatı Eğitimi ve KİK Eğitim Programları

Kamu ihale mevzuatı eğitimi; kurumda ihale işlemlerini gerçekleştiren yönetici ve çalışanlar, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, ihale yetkilileri, ihale komisyonu başkan ve üyeleri, satın alma, destek hizmetleri, idari ve mali işler, strateji geliştirme ve mali hizmetler birimleri, ön mali kontrol görevlileri, iç denetçiler, hukuk müşavirlikleri, muhasebe yetkilileri, belediyeler, il özel idareleri, üniversiteler, hastaneler, KİT'ler, belediye şirketleri, vakıf üniversiteleri ve mahalli idare birliklerinin ihale birimleri ile göreve yeni başlayan ihale personeli için uygundur; özel sektör şirketlerine yönelik kamu ihale mevzuatı eğitimi istekli firmalar programında ayrıca sunulur.

Program-1 içeriği: kamu ihale mevzuatının genel çerçevesi, Kamu İhale Kanunu'nun kapsamı, tanımlar, temel ilkeler ve uygulama ilkeleri, ihtiyaç planlaması, teknik şartname, yaklaşık maliyet, alım usulünün belirlenmesi, ihale dokümanının hazırlanması, ihale onayının alınması, ihale komisyonu, ihale işlem dosyası, ön yeterlik ilanı, bildirim ve tebligatlar, zeyilname, yeterliğe ilişkin ilkeler, kısmi teklif, belgelerin sunuluş şekli, ihale dışı bırakılma nedenleri, ihaleye katılamayacak olanlar, yasak fiil ve davranışlar, başvuru ve teklif mektupları, tekliflerin geçerlilik süresi, teminatlar, tekliflerin alınması ve değerlendirilmesi, aşırı düşük teklif, ekonomik açıdan en avantajlı teklif, yerli istekliler lehine fiyat avantajı, ihalenin reddi ve iptal edilmesi, ihalenin karara bağlanması ve onaylanması, sözleşme ve ihale sonucunun ilanı.

Program-2 içeriği: kapsam ve istisnalar, kavramsal aktarım, dokümanın hazırlanması, ihale komisyonu, yeterliğe ilişkin kurallar, iş ortaklığı ve konsorsiyum, yasak fiil ve davranışlar, ihaleye katılamayacak olanlar, ihale usulleri, doğrudan temin, ihale dokümanında değişiklik ya da açıklama yapılması, teminatlar, tekliflerin hazırlanması, sunulması, alınması, açılması ve değerlendirilmesi, aşırı düşük teklifler, ihalenin karara bağlanması, sözleşmenin imzalanması, yasaklama hükümleri ve soru cevaplar; sorular derslerin verimli geçmesi için konu anlatımı sırasında alınır ve dersler etkileşimli yürütülür.

Standart teorik ve uygulamalı eğitim süresi üç gün on sekiz saat olup idare ile yapılan görüşme ya da eğitim ihtiyaç analizine göre belirlenir, eğitim Kamu İhale Kurumu'nda görev yapmış ihale hukukçusu ve ihale uzmanı eğitmenlerce verilir ve katılımcılara e-Devlet üzerinden doğrulanabilen katılım belgesi düzenlenir.

İhale mevzuatı eğitimi ve kik eğitim aramalarıyla ulaşılan bu program, kamu ihale kanunu eğitimi, kamu ihale sözleşmeleri, EKAP, e-ihale, doğrudan temin, ihale komisyonu, aşırı düşük teklif ve şikâyet süreci eğitimleriyle bütünleşir ve eğitimin amacı 4734 sayılı Kanun'un genel hükümlerini aktararak katılımcıların ihale süreçlerini mevzuata uygun yürütebilmelerini sağlamaktır.

Güncel Notlar

İhale sürecinde idari şartnameler ile teknik şartnameler arasındaki kriter uyumsuzlukları, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında en sık karşılaşılan iptal gerekçeleri arasındadır. Özellikle EKAP üzerinden yürütülen işlemlerde yeterlik bilgileri tablosuna yansıtılmayan yeterlik kriterlerinin teknik şartnamede talep edilmesi, değerlendirme dışı bırakma işlemlerinde idare aleyhine sonuç doğurmaktadır.

  • Tip şartnamelerde yer almayan veya dipnot talimatlarına aykırı biçimde eklenen özel maddelerin bağlayıcılığı bulunmadığından, düzenlemelerin ilgili uygulama yönetmeliği hükümlerine birebir uygunluğu kontrol edilmelidir.
  • Aşırı düşük teklif sorgulaması gerektiren ihalelerde, analiz formatlarının ve açıklama istenmeyecek bileşenlerin ihale ilanından önce netleştirilmesi, şikayet ve itirazen şikayet süreçlerindeki zaman kayıplarını önler.
Son güncelleme: 06.10.2026

Sıkça Sorulan Sorular

Kamu ihale mevzuatı nedir ve hangi düzenlemelerden oluşur?

Kamu ihale mevzuatı, kamu kaynağı kullanan idarelerin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerini ve bu ihalelere dayanan sözleşmeleri düzenleyen katmanlı kurallar bütünüdür. Kanun katmanında ihale sürecini düzenleyen 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve sözleşme sürecini düzenleyen 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile 5018, 2886, Türk Borçlar Kanunu ve TCK'nın ilgili hükümleri; yönetmelik katmanında mal alımı, hizmet alımı, yapım işleri, danışmanlık, çerçeve anlaşma ve elektronik ihale uygulama yönetmelikleri, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik, genel şartnameler ve muayene kabul yönetmelikleri; tebliğ katmanında Kamu İhale Genel Tebliği ile eşik değer ve parasal limit tebliğleri; standart form katmanında tip idari şartnameler, tip sözleşmeler ve standart formlar; karar katmanında Kamu İhale Kurulu'nun düzenleyici ve uyuşmazlık kararları ile Danıştay, Sayıştay ve Yargıtay içtihadı yer alır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kimlere uygulanır ve kamu ihale kanununa tabi olmayan harcamalar nelerdir?

Genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları, mahalli idare birlikleri, KİT'ler, sosyal güvenlik kuruluşları, fonlar, kamu görevi verilmiş tüzel kişiler, bu idarelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketler (belediye şirketleri dahil) ve vakıf yükseköğretim kurumlarının Kanun kapsamındaki alımları 4734'e tabidir. Kanun md. 3'te sayılan istisnalar (belirli tarım, gıda ve ilaç alımları, savunma ve güvenlik alımları, uluslararası anlaşma ve finansman kaynaklı alımlar, araştırma geliştirme projeleri, 3/g kapsamında KİT ve belediye şirketlerinin ticari ve sınai faaliyet alımları, 3/e kamu kurumlarından alımlar ve diğer bentler) Kanun'a tabi değildir ancak ceza ve yasaklama hükümlerine tabidir ve her istisna için ilgili yönetmelik ve esaslar uygulanır. 2886 sayılı Kanun'a tabi satış, kira ve trampa işlemleri, personel giderleri, harcırah, sosyal güvenlik ödemeleri, vergiler, kamulaştırma, borçlanma ve sermaye katılımı gibi harcamalar ihale konusu olmadığından kapsam dışıdır ve 5018 ile özel mevzuata göre yürütülür.

İhale usulleri nelerdir?

4734 md. 18'e göre üç ihale usulü vardır: bütün isteklilerin teklif verebildiği açık ihale usulü (temel usul), ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda idarece davet edilen isteklilerin teklif verdiği belli istekliler arasında ihale usulü (uzmanlık ve ileri teknoloji gerektiren işler, eşik değerin yarısını aşan yapım işleri, danışmanlık) ve yalnızca Kanun'da sayılan hallerde (teklif çıkmaması, doğal afet ve ivedilik, savunma ve güvenlik, araştırma geliştirme, özgün ve karmaşık işler ile 21/f parasal limitine kadar mamul mal, malzeme ve hizmet alımları) kullanılabilen pazarlık usulü. Doğrudan temin (md. 22) ihale usulü değil, tek kaynak, uyum ve standardizasyon, 22/d limiti, taşınmaz alımı ve kiralanması, ilaç ve tıbbi sarf gibi hallerde ilan, teminat ve komisyon olmaksızın piyasa araştırmasıyla yapılan alım yöntemidir; çerçeve anlaşma, dinamik alım sistemi ve tasarım yarışmaları ise bu usulleri tamamlayan özel yöntemlerdir. Usul, ihtiyacın niteliği, yaklaşık maliyet, eşik değer, ivedilik ve piyasa yapısına göre ihale onay belgesinde gerekçesiyle belirlenir.

İhale süreci hangi aşamalardan oluşur?

Süreç ihtiyaç planlaması ve ödeneğin bulunmasıyla başlar; teknik şartnamenin marka belirtmeden ve rekabeti engellemeden hazırlanması, yaklaşık maliyetin fiyat araştırmasıyla hesap cetvelinde belirlenip gizli tutulması, alım usulünün seçilmesi, idari şartname, sözleşme tasarısı ve diğer dokümanın tip dokümanlarla EKAP'ta hazırlanması, ihale onay belgesinin ihale yetkilisince onaylanması, en az beş kişilik ihale komisyonunun görevlendirilmesi, ihale işlem dosyasının düzenlenmesi, ilanın yaklaşık maliyet ve usule göre belirlenen sürelerle Kamu İhale Bülteni'nde yayımlanması (ön yeterlik ilanı dahil), doküman satışı ya da EKAP'tan indirilmesi, zeyilname ve açıklama, tekliflerin alınması ve ilk oturum, yeterlik ve teklif değerlendirmesi, aşırı düşük teklif sorgulaması, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi, komisyon kararı ve ihale yetkilisinin onayı, kesinleşen ihale kararının tebliği, şikâyet süresi, sözleşmeye davet, kesin teminat ve belgelerle sözleşmenin imzalanması ve on beş gün içinde ihale sonucunun ilanı ile tamamlanır; tüm bildirim ve tebligatlar EKAP üzerinden yapılır.

İhaleye kimler katılamaz ve yasak fiil ve davranışlar nelerdir?

Kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar, terör örgütlerine iltisakı olanlar, hileli iflas edenler, ihaleyi yapan idarenin ihale yetkilisi ve ihale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve onaylamakla görevli kişiler ile bunların eşleri, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları, evlatlıkları, ortakları ve şirketleri, ihale konusu işin danışmanlığını yapanlar ve yüklenicileri (karşılıklı olarak) ile idarenin vakıf, dernek, birlik, sandık ve şirketleri ihaleye katılamaz. Yasak fiil ve davranışlar hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap ve rüşvetle ihaleye fesat karıştırmak ya da teşebbüs etmek, isteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, anlaşma teklif etmek, rekabeti ya da ihale kararını etkilemek, sahte belge ya da sahte teminat düzenlemek ve kullanmak, birden fazla teklif vermek ve katılamayacağı hâlde ihaleye katılmaktır; yaptırımı bir yıldan iki yıla kadar ihalelerden yasaklama, geçici teminatın gelir kaydı ve TCK md. 235'e göre ceza sorumluluğudur.

Teminatlar, aşırı düşük teklif ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif nasıl düzenlenir?

Geçici teminat teklif bedelinin yüzde üçünden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenir, kesin teminat ihale bedelinin yüzde altısıdır ve teminat olarak Türk parası, banka teminat mektupları, devlet iç borçlanma senetleri ve sigorta şirketlerinin kefalet senetleri kabul edilir. Aşırı düşük teklif sorgulamasında sınır değerin altındaki tekliflerden Kamu İhale Genel Tebliği'ne uygun yazılı açıklama istenir ya da idari şartnamede öngörülmüşse bu teklifler açıklama istenmeksizin reddedilir; açıklama analiz girdileri, fiyat teklifleri, kamu kurum fiyatları ve tutanaklarla belgelenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif en düşük fiyat ya da işletme ve bakım maliyeti, teknik değer ve kalite gibi fiyat dışı unsurlarla belirlenir, yerli istekliler ve yerli malı teklif edenler lehine yüzde on beşe kadar fiyat avantajı uygulanabilir, tekliflerin eşit olması hâlinde uygulama yönetmeliklerindeki ölçütler sırasıyla kullanılır ve komisyon gerekçesini belirterek bütün teklifleri reddedip ihaleyi iptal edebilir.

Kamu İhale Genel Tebliği ve KİK kararları uygulamada neden önemlidir?

Kamu İhale Genel Tebliği, uygulama yönetmeliklerinin nasıl yorumlanacağını madde madde açıklayan ve sürekli güncellenen düzenlemedir; aşırı düşük teklif açıklamasının nasıl yapılıp değerlendirileceği, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında maliyet hesabı, iş deneyim belgelerinin değerlendirilmesi, yerli malı avantajı, fiyat dışı unsurlar, teminat mektuplarının şekli, sözleşme uygulamaları ve tip dokümanların doldurulması gibi konularda idare ve komisyonun bağlı olduğu kuralları içerir; eşik değer ve parasal limit tebliğleri ise her yıl güncellenen tutarları yayımlar. Kamu İhale Kurulu'nun düzenleyici kararları mevzuatın genel uygulanmasını, itirazen şikâyet üzerine verdiği uyuşmazlık kararları ise somut ihaleyi bağlar ve emsal oluşturur; KİK kararlarına karşı Danıştay'da dava açılır, Sayıştay ihale ve sözleşme uygulamalarındaki kamu zararını, Yargıtay sözleşme uyuşmazlıklarını değerlendirir. Tebliğ ve kararları izlemeyen idareler aynı hatalarla düzeltici işlem, iptal ve kamu zararı kararlarıyla karşılaşır.

Kamu ihale mevzuatı eğitimi kimler için uygundur ve ne kadar sürer?

Kurumda ihale işlemlerini gerçekleştiren yönetici ve çalışanlar, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, ihale yetkilileri, ihale komisyonu üyeleri, satın alma, destek hizmetleri, idari ve mali işler, strateji geliştirme ve mali hizmetler birimleri, ön mali kontrol görevlileri, iç denetçiler, hukuk müşavirlikleri, muhasebe yetkilileri, belediye, il özel idaresi, üniversite, hastane, KİT, belediye şirketi, vakıf üniversitesi ve mahalli idare birliği ihale birimleri ile göreve yeni başlayan ihale personeli için uygundur; özel sektör firmaları için istekli programı ayrıdır. Program-1 Kanun'un genel çerçevesinden sonuç ilanına kadar ihale sürecinin tamamını, Program-2 kapsam ve istisnalar, doküman, komisyon, yeterlik, iş ortaklığı, yasaklar, ihale usulleri, doğrudan temin, teminatlar, teklif ve değerlendirme, sözleşme ve yasaklama hükümlerini soru cevaplarla işler; standart süre üç gün on sekiz saattir, idare ile yapılan görüşme ya da ihtiyaç analizine göre belirlenir, KİK'te görev yapmış ihale hukukçusu ve uzmanlarınca verilir ve e-Devlet üzerinden doğrulanabilen katılım belgesi düzenlenir.

Bu konuda uygulamalı eğitim almak ister misiniz?
Kamu İhale Mevzuatı Eğitimi programımız hakkında detaylı bilgi alın, teklif isteyin.
Kamu İhale Mevzuatı Eğitimi Sayfasına Git
Kamu İhale Danışmanlık Hizmetlerimiz

Vizyonder kamu ihale danışmanlığı hizmetleri

Danışmanlık Alanlarımız PDF

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Kurumsal Eğitim Kataloğu

Vizyonder Eğitim Kurumsal Eğitim Kataloğu

Kamu İhalelerinde Danışmanlık Merkezi Yayında!

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar Danışmanlığı

Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Vizyonder - Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Vizyonder Psikoloji Akademi Eğitimleri ve Danışmanlık Hizmetleri Başladı!

Vizyonder Psikoloji Akademi

Elektronik İhale Eğitimi

Elektronik İhale Eğitim Semineri - e-ihale eğitimi - vizyonder

Eğitim Seminerlerimize Kayıt Olun!

Vizyonder Eğitim Seminerlerine Kayıt Olun!

Sürdürülebilirlik Raporu Hazırlama
Tüm Sorularınız İçin
0(212) 232 2016
Eğitimlerimizden özellikle yeni çalışanların yararlanabilmesi için
"Uygulamalı Eğitim" verilmektedir. Bu eğitimde katılımcılar, baştan sona canlandırmalı olarak yaşayarak öğrenmektedirler.
Bu Sayfayı Paylaş
Hoşgeldiniz. Yardıma ihtiyacınız olursa buraya tıklayarak Whatsapp üzerinden bilgi alabilirsiniz.