Vizyonder Logo
Vizyonder Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri - Tel:0242 338 2016

Program Bütçe Nedir? Performans Esaslı Bütçeleme ve Stratejik Uyum: Stratejik Plan ve Bütçe İlişkisi, Program, Alt Program ve Faaliyet Yapısı, Performans Göstergesi Belirleme, e-Bütçe ve Yerel Yönetimlerde Uygulama

Program Bütçe Nedir? Performans Esaslı Bütçeleme ve Stratejik Uyum: Stratejik Plan ve Bütçe İlişkisi, Program, Alt Program ve Faaliyet Yapısı, Performans Göstergesi Belirleme, e-Bütçe ve Yerel Yönetimlerde Uygulama
Program bütçe, ödeneklerin harcama birimlerine ve harcama kalemlerine göre değil, idarenin ürettiği hizmet programlarına ve bu programların hedeflerine göre sınıflandırıldığı bütçe sistemidir; performans esaslı bütçelemenin Türkiye'deki güncel biçimidir ve stratejik plan, performans programı ve bütçe arasındaki bağı kurmayı amaçlar. Yerel yönetimlerde uygulama, stratejik plana dayanmayan harcama alışkanlıkları, geçmiş yıl harcamalarına göre şekillenen bütçeler ve formalite olarak hazırlanan performans programları nedeniyle zorlanmaktadır; bu rehber, 2026-2028 dönemi rehberine uyumlu biçimde plan-bütçe bağının nasıl kurulacağını ve uygulama güçlüklerinin nasıl çözüleceğini anlatır.

Program Bütçe Nedir? Performans Esaslı Bütçelemeden Program Bütçeye Geçiş

Program bütçe nedir: bütçe ödeneklerinin, idarenin hangi biriminin hangi harcama türünde ne kadar harcayacağına göre değil, idarenin hangi kamu hizmeti programını hangi hedeflerle ve hangi faaliyetlerle sunacağına göre sınıflandırıldığı, her programın performans göstergeleriyle izlendiği ve ödenek kararlarının program sonuçlarına göre verildiği bütçe sistemidir.

Türkiye'de 5018 sayılı Kanun'la 2006'da kurulan performans esaslı bütçeleme, stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporu üçlüsüyle işlemiş ancak bütçenin kendisi analitik bütçe sınıflandırmasıyla hazırlanmaya devam etmiş, performans programı ile bütçe arasında biçimsel bir bağ kalmıştır; program bütçe, bu bağı bütçenin sınıflandırmasına taşıyarak kurar.

Merkezi yönetimde program bütçe sınıflandırması 2021 yılı bütçesinden itibaren uygulanmakta, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın Program Bütçe Rehberi ve program sınıflandırmasıyla yürütülmektedir; mahalli idarelerde ise program bütçeye geçiş, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'ndeki düzenlemeler ve her yıl yayımlanan bütçe hazırlama rehberleriyle kademeli olarak uygulanmakta ve 2026-2028 dönemi rehberi yerel yönetimlerin performans esaslı program bütçe yaklaşımına tam uyumunu hedeflemektedir.

Program bütçenin analitik bütçeden farkı: fonksiyonel sınıflandırmanın yerini program sınıflandırması (program, alt program, faaliyet) alır, kurumsal ve ekonomik sınıflandırma korunur, her alt programın hedefi ve göstergesi bütçe belgesinin parçası olur ve ödenek, faaliyetlerin maliyetinden yukarı doğru toplanarak oluşur.

Bütçe sürecinin temelleri için bütçe eğitimi rehberi, performans programının hazırlanması için performans programı rehberi ayrıca hazırlanmıştır.

Stratejik Plan ve Bütçe İlişkisi: Plan, Performans Programı, Bütçe ve Faaliyet Raporu Döngüsü

Stratejik plan ve bütçe ilişkisi, 5018 sayılı Kanun'un 9. maddesinde kurulur: kamu idareleri, stratejik planlarına uygun olarak performans programı hazırlar, bütçelerini stratejik plan ve performans programına dayandırır ve faaliyet raporuyla hesap verir.

  • Stratejik plan (beş yıllık; belediyelerde seçimden sonraki altı ay içinde meclise sunulur, 5393 md. 41) — misyon, vizyon, amaç, hedef ve göstergeler ile maliyet tahmini; kentin ve kurumun uzun vadeli yönü.
  • Performans programı (yıllık; belediyelerde başkan hazırlar, bütçeyle birlikte meclise sunulur) — o yıl gerçekleştirilecek performans hedefleri, göstergeleri, faaliyetler ve kaynak ihtiyacı.
  • Bütçe (yıllık; program bütçe sınıflandırmasıyla) — performans programındaki faaliyetlerin ödenek karşılığı.
  • Faaliyet raporu (yıllık; nisan ayında meclise) — hedef gerçekleşmeleri ve bütçe sonuçlarıyla hesap verme.

Uyum, belgelerin birbirine referansla değil içerikle bağlanmasıdır: stratejik plandaki her hedefin performans programında yıllık hedefi, her yıllık hedefin faaliyeti, her faaliyetin bütçede program ve alt program altında ödeneği ve yıl sonunda faaliyet raporunda gerçekleşmesi olmalıdır; zincirin kopuk halkası, uyumsuzluğun kaynağıdır.

Yerel yönetimlerde sık görülen uyumsuzluklar: stratejik plandaki hedeflerin performans programına aktarılmaması ya da farklı ifadelerle aktarılması, performans programındaki faaliyetlerin bütçede karşılığının bulunmaması (faaliyet var, ödenek yok) ya da bütçede performans programında olmayan harcamaların bulunması (ödenek var, hedef yok), göstergelerin faaliyet raporunda izlenmemesi ve dört belgenin farklı birimlerce birbirinden habersiz hazırlanması.

Uyumun kurumsal koşulu, strateji geliştirme ve mali hizmetler birimlerinin plan, program ve bütçeyi tek bir takvim ve tek bir hedef-faaliyet-ödenek tablosu üzerinden birlikte hazırlaması ve harcama birimlerinin bu tabloya kendi hedef ve maliyetleriyle katılmasıdır. Stratejik planın hazırlanması için stratejik plan hazırlama rehberi, faaliyet raporu için faaliyet raporu rehberi tamamlayıcıdır.

Program Alt Program Faaliyet Yapısı: Program Bütçe Sınıflandırması

Program alt program faaliyet yapısı, program bütçenin sınıflandırma omurgasıdır.

  • Program — idarenin belirli bir kamu hizmeti alanında ürettiği ve sonuçları ölçülebilen hizmet bütünüdür (ulaşım hizmetleri, çevre ve temizlik hizmetleri, su ve kanalizasyon, imar ve şehircilik, sosyal hizmetler, kültür ve spor, zabıta ve güvenlik, park ve yeşil alanlar, kentsel dönüşüm, genel yönetim); programlar merkezi rehberde standart olarak belirlenir, idareler kendi hizmet alanına göre seçer, program adı ve tanımı idarelerce değiştirilemez.
  • Alt program — programın altında belirli bir hedefe yönelik hizmet grubudur (ulaşım programı altında toplu taşıma, yol yapım ve bakımı, trafik yönetimi; sosyal hizmetler altında sosyal yardımlar, engelli hizmetleri, yaşlı hizmetleri); her alt programın bir hedefi ve performans göstergeleri vardır.
  • Faaliyet — alt programın altında ödeneğin bağlandığı, sorumlu harcama biriminin belli olduğu ve maliyeti hesaplanan iş ya da hizmettir (yeni yol yapımı, asfalt bakım, otobüs alımı, sosyal yardım ödemeleri, kreş işletmesi); faaliyetler kurumsal sınıflandırmayla (hangi birim) ve ekonomik sınıflandırmayla (personel, mal ve hizmet, sermaye) kesişir ve ödenek bu kesişimde yer alır.

Yapının kurulma adımları: idarenin hizmetlerinin merkezi program listesine göre programlara dağıtılması, her programın altında alt programların belirlenmesi, her harcama biriminin faaliyetlerinin alt programlara bağlanması (bir birim birden fazla programa, bir program birden fazla birime hizmet edebilir), destek hizmetlerinin genel yönetim programı altında ya da dağıtım anahtarıyla programlara yansıtılması, her faaliyetin maliyetinin hesaplanması ve ödeneğin faaliyetten alt programa ve programa doğru toplanması.

Yerel yönetimlerde sık hata, mevcut müdürlük yapısını olduğu gibi program sanmak (müdürlük programa eşit değildir), tüm ödeneği genel yönetim programına yığmak ve faaliyetleri ölçülemeyecek kadar geniş ya da yönetilemeyecek kadar dar tanımlamaktır.

Bütçe türleri ve hazırlanması açısından program bütçe, analitik bütçenin fonksiyonel boyutunun yerine geçer, gelir bütçesi ve finansman bütçesi ise mevcut yapısını korur.

Performans Göstergesi Nasıl Belirlenir? Hedef, Gösterge ve Faaliyetlerin Ölçülebilirliği

Performans göstergesi nasıl belirlenir: gösterge, bir hedefe ulaşılıp ulaşılmadığını sayısal ya da doğrulanabilir biçimde gösteren ölçüttür ve program bütçede her alt program hedefi için en az bir gösterge zorunludur.

  • Girdi göstergeleri — kullanılan kaynak (harcanan ödenek, personel sayısı).
  • Çıktı göstergeleri — üretilen hizmet miktarı (yapılan yol kilometresi, verilen ruhsat sayısı, dağıtılan yardım paketi).
  • Sonuç göstergeleri — hizmetin hedef kitle üzerindeki etkisi (toplu taşıma kullanım oranı, kayıtlı atık geri dönüşüm oranı, sosyal yardım alan hanelerin yoksulluk sınırı üstüne çıkma oranı).
  • Verimlilik göstergeleri — çıktı başına maliyet (kilometre başına asfalt maliyeti, yardım başına idari gider).
  • Kalite göstergeleri — hizmet standardı (başvuruya cevap süresi, memnuniyet puanı, arıza giderme süresi) ve etkinlik göstergeleri.

İyi göstergenin özellikleri: hedefle doğrudan ilgili, ölçülebilir (veri kaynağı, ölçüm yöntemi ve sıklığı tanımlı), ulaşılabilir ancak iddialı, karşılaştırılabilir (başlangıç değeri ve önceki yıllar), zamana bağlı (yıl sonu hedef değeri) ve idarenin etki alanında olması.

Yerel yönetimlerde en sık gösterge hataları: faaliyeti gösterge sanmak (yol yapılacaktır; gösterge değil faaliyettir), girdi göstergesini sonuç gibi sunmak (ödeneğin yüzde yüzü harcandı), hedef değeri yazmamak ya da her yıl aynı değeri yazmak, veri kaynağı olmayan gösterge koymak (memnuniyet oranı ölçülmeden yazılır), gösterge sayısını yönetilemeyecek kadar artırmak ve göstergeyi yıl sonunda ölçmemek.

Hedef, gösterge ve faaliyet arasındaki mantık zinciri şöyle kurulur: stratejik hedef (kentte toplu taşıma kullanımını artırmak) → alt program hedefi (yıl sonuna kadar günlük yolcu sayısını yüzde on artırmak) → gösterge (günlük ortalama yolcu sayısı; başlangıç ve hedef değer; veri kaynağı elektronik bilet sistemi) → faaliyetler (yeni hat açılması, araç alımı, durak iyileştirme) → her faaliyetin maliyeti (ödenek); bu zincir kurulmadan yazılan performans programı formalitedir.

Göstergelerin belirlenmesi, harcama birimlerinin katılımıyla yapılan atölye çalışmasıdır ve bu programın uygulamalı bölümünün özüdür; performans hedefi ve göstergesinin ayrıntısı için performans programı rehberi tamamlayıcıdır.

Performans Programı ile Bütçenin Bağlanması: Maliyetlendirme, Ödenek ve e-Bütçe Entegrasyonu

Plan-bütçe bağının teknik adımı, performans programındaki faaliyetlerin maliyetlendirilmesi ve bu maliyetlerin bütçe ödeneklerine dönüştürülmesidir.

Maliyetlendirme: her faaliyet için doğrudan maliyetler (faaliyete özgü mal ve hizmet alımları, yatırım harcamaları, faaliyete ayrılan personelin gideri) ve dolaylı maliyetler (destek hizmetlerinin dağıtım anahtarıyla payı) hesaplanır, faaliyet maliyeti ekonomik sınıflandırmaya (personel, sosyal güvenlik, mal ve hizmet, sermaye, transfer) ayrıştırılır ve alt program ile program düzeyinde toplanır; toplam, bütçe gider tahminini oluşturur ve gelir tahminiyle karşılaştırılarak denge kurulur.

Ödenek tahsisi: bütçe, faaliyetlerden yukarı doğru toplanan maliyetlerle hazırlanır; ödenek yetersizliğinde önceliklendirme stratejik plana göre yapılır (hangi hedef ertelenecek, hangi faaliyet küçülecek), geçmiş yıl harcamasına belirli oran ekleyerek bütçe yapma alışkanlığı (artımlı bütçeleme) terk edilir ve her faaliyetin ödeneği gerekçelendirilir.

Bütçe belgesi: program bütçede bütçe kararnamesi ve cetveller program sınıflandırmasıyla düzenlenir, performans programı bütçenin eki niteliğinde meclise sunulur ve meclis, ödenekleri program ve alt program bazında görüşür; belediyelerde plan ve bütçe komisyonu, performans programı ile bütçe arasındaki uyumu inceler.

e-Bütçe ve bütçe bilgi sistemleri: merkezi yönetimde Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın e-Bütçe sistemi program bütçe sınıflandırmasını, performans göstergelerini ve ödenek tekliflerini tek platformda toplar; mahalli idarelerde bütçe, e-Belediye ve kurumsal bütçe modülleri üzerinden program sınıflandırmasıyla hazırlanır ve Hazine ve Maliye Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı'na elektronik ortamda gönderilir; entegrasyonun anlamı, performans programındaki faaliyet ile bütçedeki ödenek satırının aynı kodla sistemde eşleşmesi ve yıl içinde harcama gerçekleştikçe faaliyet gerçekleşmesinin izlenebilmesidir.

Uygulamada karşılaşılan güçlükler: faaliyet maliyetinin hesaplanamaması (birimlerin maliyet verisi tutmaması), dolaylı maliyet dağıtımının yapılmaması, bütçe modülünün program sınıflandırmasını desteklememesi, performans programı ile bütçenin farklı zamanlarda ve farklı birimlerce hazırlanması ve yıl içi aktarmalarda program yapısının bozulması.

Bütçe ve muhasebe düzeni için mahalli idareler bütçe ve muhasebe yönetmeliği rehberi tamamlayıcıdır.

Mahalli İdareler Bütçe Hazırlama Rehberi ve 2026-2028 Dönemine Uyum: Yerel Yönetimlerde Uygulama Sorunları ve Çözümleri

Mahalli idareler bütçe hazırlama rehberi, her bütçe dönemi için yayımlanan ve mahalli idarelerin bütçelerini hangi sınıflandırma, hangi varsayımlar (katsayı, enflasyon, asgari ücret, pay tahminleri) ve hangi takvimle hazırlayacağını belirleyen çerçeve belgedir; 2026-2028 dönemi rehberi, program bütçe sınıflandırmasının ve performans esaslı bütçeleme yaklaşımının yerel yönetimlerde tam uygulanmasını, stratejik plan-performans programı-bütçe uyumunu ve göstergelerin izlenmesini öngörür.

Yerel yönetimlerde temel sorun alanları ve çözümleri:

  • Stratejik plana dayanmayan harcama alışkanlıkları → her ödenek satırının bir alt program hedefine bağlanması ve hedefe bağlanamayan harcamanın bütçe görüşmesinde sorgulanması.
  • Geçmiş yıl harcamalarına göre şekillenen bütçe → sıfır tabanlı ya da faaliyet maliyetine dayalı bütçeleme, artımlı tahminin yalnızca sabit giderlerle sınırlanması.
  • Stratejik hedeflerin bütçeye yansıtılamaması → hedef-faaliyet-ödenek eşleştirme tablosunun bütçe hazırlığının ilk adımı olması.
  • Performans programının formalite olarak hazırlanması → programın strateji birimince değil harcama birimlerinin katılımıyla atölye yöntemiyle hazırlanması, meclisin programı bütçeyle birlikte gerçekten görüşmesi.
  • Hedef, gösterge ve faaliyetlerin ölçülemez olması → gösterge tasarım kurallarının uygulanması, her gösterge için veri kaynağının belirlenmesi.
  • Göstergelerin yanlış ya da eksik belirlenmesi → gösterge türlerinin (çıktı, sonuç, verimlilik, kalite) dengeli kullanımı, önceki yıl gerçekleşmeleriyle karşılaştırma.
  • Faaliyet maliyetlerinin hesaplanamaması → birimlerde basit maliyet takip tablolarının kurulması, destek hizmetleri için dağıtım anahtarı.
  • Yıl içi izleme eksikliği → üç aylık performans izleme raporu, mali durum ve beklentiler raporuyla bağ.
  • Belgelerin farklı birimlerce ayrı hazırlanması → tek takvim ve ortak çalışma grubu.
  • Meclisin ve yöneticilerin program bütçeyi anlamaması → meclis üyeleri ve birim yöneticileri için bilgilendirme, bütçe görüşmelerinin program bazında yapılması.

Büyükşehir, ilçe, il ve belde belediyeleri ile il özel idareleri ve bağlı idareler için uygulama ölçeğe göre uyarlanır; küçük belediyelerde az sayıda program ve sade gösterge seti, büyükşehirlerde daire başkanlıkları arası program koordinasyonu ve bağlı idarelerin (su ve kanalizasyon, ulaşım) ayrı program bütçeleri ile konsolidasyon gündemdedir.

Uygulamalı Atölye: Stratejik Plandan Bütçeye Tam Hedef ve Faaliyet Zinciri Kurma

Programın ikinci günü, kuramı kurumun kendi belgelerine uygulayan atölyedir ve çıktısı, katılımcıların bütçe hazırlığında doğrudan kullanabileceği tablolardır.

Atölye adımları:

  • Kurumun stratejik planından bir stratejik amaç ve hedef seçilir ve hedefin ölçülebilirliği test edilir; ölçülemiyorsa yeniden yazılır.
  • Hedef, merkezi program listesindeki uygun program ve alt programla eşleştirilir ve alt program hedefi yazılır.
  • Alt program hedefi için gösterge seti tasarlanır: gösterge adı, türü, tanımı, ölçüm yöntemi, veri kaynağı, başlangıç değeri, yıllık hedef değeri ve sorumlu birim.
  • Hedefe ulaştıracak faaliyetler tanımlanır: faaliyet adı, sorumlu harcama birimi, çıktı ve miktarı, süresi.
  • Her faaliyet maliyetlendirilir: doğrudan maliyetler ekonomik sınıflandırmaya ayrıştırılır, dolaylı maliyet payı eklenir, toplam ödenek ihtiyacı bulunur.
  • Faaliyet ödenekleri alt program ve program düzeyinde toplanır, kurumsal ve ekonomik kodlarla bütçe satırlarına dönüştürülür ve bütçe modülüne giriş formatı hazırlanır.
  • Performans programı ile bütçe cetvelleri arasında uyum kontrolü yapılır: her faaliyetin ödeneği var mı, ödeneği olan her satırın faaliyeti var mı, göstergelerin veri kaynağı tanımlı mı.
  • İzleme planı kurulur: üç aylık gösterge ölçümü, mali durum ve beklentiler raporuyla ilişki, faaliyet raporuna aktarım.
  • Meclise sunum için özet tablo ve gerekçe hazırlanır.

Atölye, kurumun gerçek stratejik planı, performans programı ve bütçesiyle yapılır ve eğitim sonunda kurumun tam hedef-gösterge-faaliyet-ödenek tablosunun bir bölümü hazır hâle gelir; kurumun tamamı için sürecin tamamlanması eğitimi izleyen danışmanlık hizmetiyle desteklenir. Atölye yöntemi, performans esaslı bütçelemenin bir belge hazırlama değil bir yönetim biçimi olduğunu göstermeyi amaçlar: hedefi olmayan ödenek ve ödeneği olmayan hedef, atölye tablosunda boş hücre olarak görünür ve boş hücre, uyumsuzluğun kendisidir.

Sık Yapılan Hatalar

  • Müdürlük yapısını program sanmak; tüm ödeneği genel yönetim programına yığmak
  • Stratejik plandaki hedefleri performans programına farklı ifadelerle ya da hiç aktarmamak
  • Faaliyeti gösterge sanmak; girdi göstergesini sonuç gibi sunmak
  • Gösterge için veri kaynağı, başlangıç ve hedef değeri belirlememek
  • Geçmiş yıl harcamasına oran ekleyerek bütçe yapmak; faaliyet maliyeti hesaplamamak
  • Performans programı ile bütçeyi farklı birimlerce ve farklı zamanlarda hazırlamak
  • Ödeneği olmayan faaliyet ve faaliyeti olmayan ödenek satırları bırakmak
  • Yıl içi aktarmalarda program yapısını bozmak; göstergeleri yıl içinde izlememek
  • Meclis görüşmelerini program bazında değil ekonomik kod bazında yapmak
  • Bütçe hazırlama rehberindeki varsayım ve takvime uymamak

Performans Esaslı Bütçeleme ve Stratejik Uyum Eğitimi Kimler İçin? Bütçe Eğitimi, Bütçenin Hazırlanması Eğitimi, Bütçe Türleri Eğitimi, Belediye Mevzuatı Eğitimi, Stratejik Yönetim Eğitimi ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitimi ile İlişkisi

Performans esaslı bütçeleme ve stratejik uyum eğitimi aşağıdaki gruplar için uygundur:

  • Belediye ve il özel idarelerinin strateji geliştirme ve mali hizmetler müdürlükleri, bütçe ve performans birimleri.
  • Büyükşehir belediyelerinin strateji geliştirme daire başkanlıkları ve bağlı idarelerin bütçe birimleri, harcama birimi yöneticileri ve bütçe sorumluları.
  • Belediye başkan yardımcıları ve genel sekreter yardımcıları, meclis plan ve bütçe komisyonu üyeleri, iç denetçiler ve ön mali kontrol görevlileri.
  • Mahalli idare birlikleri, üniversitelerin ve merkezi idarelerin strateji geliştirme birimleri, mali hizmetler uzman ve uzman yardımcıları.

Program iki gündür: birinci gün program bütçe ve performans esaslı bütçeleme kavramları, stratejik plan ve bütçe ilişkisi, program-alt program-faaliyet yapısı, gösterge tasarımı, maliyetlendirme ve e-Bütçe entegrasyonu, 2026-2028 rehberi ve yerel yönetimlerdeki sorun alanları; ikinci gün kurumun kendi belgeleriyle tam hedef-gösterge-faaliyet-ödenek zinciri kurma atölyesi.

Bütçe eğitimi, bütçenin hazırlanması eğitimi ve bütçe türleri eğitimi bütçe tekniğini, belediye mevzuatı eğitimi yerel yönetim çerçevesini, stratejik yönetim eğitimi ve stratejik plan hazırlama eğitimi ise planlama tarafını derinleştirir; bu program dördünün kesişiminde plan-bütçe bağına odaklanır ve performans programı ile faaliyet raporu programlarıyla birlikte alındığında yıllık yönetim döngüsü tamamlanır. Kurumsal uygulamada kurumun stratejik planı, son performans programı, bütçesi ve faaliyet raporu eğitim öncesinde incelenir, uyumsuzluk haritası çıkarılır ve atölye bu harita üzerinden yürütülür; uçtan uca uyum için eğitimi izleyen danışmanlık hizmeti sunulur ve katılımcılara e-Devlet üzerinden doğrulanabilen katılım belgesi verilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Program bütçe nedir?

Bütçe ödeneklerinin harcama birimleri ve harcama kalemlerine göre değil, idarenin sunduğu kamu hizmeti programlarına, alt programlarına ve faaliyetlerine göre sınıflandırıldığı, her alt programın hedef ve performans göstergeleriyle izlendiği bütçe sistemidir; performans esaslı bütçelemenin güncel biçimidir, merkezi yönetimde 2021 bütçesinden itibaren uygulanmakta ve mahalli idarelerde bütçe hazırlama rehberleriyle kademeli olarak yerleşmektedir. Fonksiyonel sınıflandırmanın yerini program sınıflandırması alır, kurumsal ve ekonomik kodlar korunur.

Stratejik plan ile bütçe arasındaki ilişki nasıl kurulur?

5018 sayılı Kanun'un 9. maddesine göre stratejik plan (beş yıllık), performans programı (yıllık), bütçe ve faaliyet raporu bir döngü oluşturur: stratejik plandaki her hedefin performans programında yıllık hedefi, her yıllık hedefin faaliyeti, her faaliyetin bütçede program ve alt program altında ödeneği ve faaliyet raporunda gerçekleşmesi olmalıdır. Uyum, belgelerin tek takvim ve tek hedef-faaliyet-ödenek tablosu üzerinden strateji, mali hizmetler ve harcama birimlerince birlikte hazırlanmasıyla sağlanır.

Program, alt program ve faaliyet nedir?

Program, idarenin belirli bir kamu hizmeti alanındaki ölçülebilir hizmet bütünüdür (ulaşım, çevre, sosyal hizmetler gibi) ve merkezi rehberde standart olarak belirlenir; alt program, programın altında belirli bir hedefe yönelik hizmet grubudur ve hedef ile göstergeleri vardır; faaliyet, alt programın altında ödeneğin bağlandığı, sorumlu biriminin ve maliyetinin belli olduğu iş ya da hizmettir. Ödenek faaliyetten alt programa ve programa doğru toplanır; müdürlük yapısı programa eşit değildir.

Performans göstergesi nasıl belirlenir?

Her alt program hedefi için hedefle doğrudan ilgili, ölçülebilir (veri kaynağı, ölçüm yöntemi ve sıklığı tanımlı), ulaşılabilir ancak iddialı, başlangıç ve hedef değeri yazılı, zamana bağlı ve idarenin etki alanında en az bir gösterge belirlenir; girdi, çıktı, sonuç, verimlilik ve kalite göstergeleri dengeli kullanılır. Faaliyeti gösterge sanmak, girdi göstergesini sonuç gibi sunmak, hedef değer ve veri kaynağı yazmamak en sık hatalardır; göstergeler harcama birimlerinin katılımıyla atölye yöntemiyle tasarlanır.

Performans programı ile bütçe nasıl bağlanır?

Her faaliyetin doğrudan ve dolaylı maliyeti hesaplanıp ekonomik sınıflandırmaya ayrıştırılır, alt program ve program düzeyinde toplanarak bütçe gider tahmini oluşturulur, ödenek yetersizliğinde önceliklendirme stratejik plana göre yapılır ve performans programı bütçenin eki olarak meclise sunulur; e-Bütçe ve mahalli idare bütçe modüllerinde faaliyet ile ödenek satırı aynı kodla eşleştirilerek yıl içi izleme sağlanır. Artımlı bütçeleme alışkanlığı terk edilir ve her ödenek gerekçelendirilir.

Yerel yönetimlerde performans esaslı bütçelemenin temel sorunları nelerdir?

Stratejik plana dayanmayan harcama alışkanlıkları, geçmiş yıl harcamalarına göre şekillenen bütçe, stratejik hedeflerin bütçeye yansıtılamaması, formalite performans programları, ölçülemeyen hedef ve göstergeler, yanlış gösterge seçimi, faaliyet maliyetinin hesaplanamaması, yıl içi izleme eksikliği, belgelerin farklı birimlerce ayrı hazırlanması ve meclisin program bütçeyi ekonomik kod bazında görüşmesi; çözüm, hedef-faaliyet-ödenek eşleştirme tablosu, atölye yöntemi, gösterge tasarım kuralları ve ortak takvimdir.

Mahalli idareler bütçe hazırlama rehberi neyi düzenler?

Her bütçe dönemi için yayımlanan ve mahalli idarelerin bütçelerini hangi sınıflandırma (program bütçe), hangi varsayımlar (katsayı, enflasyon, asgari ücret, pay tahminleri) ve hangi takvimle hazırlayacağını belirleyen çerçeve belgedir; 2026-2028 dönemi rehberi, program bütçe ve performans esaslı bütçeleme yaklaşımına tam uyumu, stratejik plan, performans programı ve bütçe uyumunu ve gösterge izlemesini öngörür ve bütçe, rehberdeki kod yapısı ve varsayımlarla bütçe modüllerine girilir.

Performans esaslı bütçeleme ve stratejik uyum eğitimi kimler için uygundur?

Belediye ve il özel idarelerinin strateji geliştirme ve mali hizmetler müdürlükleri, bütçe ve performans birimleri, büyükşehir strateji daire başkanlıkları ve bağlı idarelerin bütçe birimleri, harcama birimi yöneticileri ve bütçe sorumluları, başkan yardımcıları, meclis plan ve bütçe komisyonu üyeleri, iç denetçiler, ön mali kontrol görevlileri, mahalli idare birlikleri, üniversite ve merkezi idare strateji birimleri ile mali hizmetler uzmanları için uygundur; iki günlük uygulamalı atölye programıdır ve danışmanlıkla desteklenir.
Bu konuda uygulamalı eğitim almak ister misiniz?
Performans Esaslı Bütçeleme ve Stratejik Uyum Eğitimi programımız hakkında detaylı bilgi alın, teklif isteyin.
Performans Esaslı Bütçeleme ve Stratejik Uyum Eğitimi Sayfasına Git
Kamu İhale Danışmanlık Hizmetlerimiz

Vizyonder kamu ihale danışmanlığı hizmetleri

Danışmanlık Alanlarımız PDF

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Kurumsal Eğitim Kataloğu

Vizyonder Eğitim Kurumsal Eğitim Kataloğu

Kamu İhalelerinde Danışmanlık Merkezi Yayında!

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar Danışmanlığı

Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Vizyonder - Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Vizyonder Psikoloji Akademi Eğitimleri ve Danışmanlık Hizmetleri Başladı!

Vizyonder Psikoloji Akademi

Elektronik İhale Eğitimi

Elektronik İhale Eğitim Semineri - e-ihale eğitimi - vizyonder

Eğitim Seminerlerimize Kayıt Olun!

Vizyonder Eğitim Seminerlerine Kayıt Olun!

Sürdürülebilirlik Raporu Hazırlama
Tüm Sorularınız İçin
0(212) 232 2016
Eğitimlerimizden özellikle yeni çalışanların yararlanabilmesi için
"Uygulamalı Eğitim" verilmektedir. Bu eğitimde katılımcılar, baştan sona canlandırmalı olarak yaşayarak öğrenmektedirler.
Bu Sayfayı Paylaş
Hoşgeldiniz. Yardıma ihtiyacınız olursa buraya tıklayarak Whatsapp üzerinden bilgi alabilirsiniz.