Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Yönetmelik (EKAP Yönetmeliği): İhalede Vergi Borcu ve SGK Borcu, İhale Tarihi ve Saatinin Etkisi, Geçici Teminatın Gelir Kaydedilmesi ve İhalelerden Yasaklama
Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Yönetmelik Nedir ve Neyi Değiştirdi?
Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Yönetmelik, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki ihalelerin ilan, doküman, teklif, değerlendirme, sözleşme ve bildirim aşamalarının Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) üzerinden yürütülmesine ilişkin kuralları tek bir metinde toplayan düzenlemedir; 1 Ağustos 2025 tarihinde yürürlüğe girmiş ve kısaca EKAP Yönetmeliği olarak anılmaktadır.
Yönetmelik'in istekliler açısından getirdiği düzen üç noktada özetlenir: (1) tekliflerin, yeterlik bilgilerinin ve belgelerin EKAP üzerinden elektronik olarak sunulması ve beyana dayalı yeterlik sisteminin tüm ihale türlerinde esas hâline gelmesi; (2) isteklinin ihale dışı bırakılma hâllerinin (vergi borcu, sosyal güvenlik prim borcu, yasaklılık, iflas ve konkordato, mesleki faaliyet ve sicil) EKAP'ın Gelir İdaresi Başkanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu, Ticaret Sicili ve diğer kamu sistemleriyle entegrasyonu üzerinden otomatik sorgulanması; (3) beyan ile sorgu sonucu ya da belge arasındaki uyumsuzluğun tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması, geçici teminatın gelir kaydedilmesi ve gerekiyorsa yasaklama sonuçlarına doğrudan bağlanması.
Önceki düzende idarenin kâğıt belgelerle ve sözleşme öncesinde yaptığı kontroller, artık sistem üzerinden ve ihale anına göre yapılmakta; bu da isteklinin daha önce ihale sonrasında düzeltebildiği bir borç kaydını ihale tarihinde kesin bir engel hâline getirmektedir. Uygulamanın ilk aylarında çok sayıda firmanın teklifi bu nedenle değerlendirme dışı kalmış, teminatları gelir kaydedilmiş ve bir kısmı yasaklama süreciyle karşılaşmıştır.
E-ihale sürecinin genel işleyişi için e-ihale eğitimi rehberi, EKAP'ın kullanımı için EKAP rehberi ve istekli tarafındaki e-teklif süreci için istekliler için elektronik ihale rehberi ayrıca hazırlanmıştır.
4734 Sayılı Kanun'un 10. Maddesi: İhale Dışı Bırakılma Hâlleri ve İhale Tarihi Kavramı
Vergi ve SGK borcunun ihaleye etkisi Yönetmelik'ten değil Kanun'dan gelir: 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dördüncü fıkrası, iflas eden, tasfiye hâlinde olan, konkordato ilan eden, kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan, kesinleşmiş vergi borcu olan, ihale tarihinden önceki beş yıl içinde mesleki faaliyetlerinden dolayı yargı kararıyla hüküm giyen, istenen bilgi ve belgeleri vermeyen ya da yanıltıcı bilgi veren isteklilerin ihale dışı bırakılacağını düzenler.
Tespit anı ihale tarihidir: istekli, ihale tarihi itibarıyla bu durumlarda olmadığını teklifiyle birlikte beyan eder (yeterlik bilgileri tablosundaki beyan), ihale üzerinde bırakılan istekliden sözleşme imzalanmadan önce bu durumlarda olmadığına ilişkin belgeler istenir ve bu belgeleri sunmayan ya da ihale tarihi itibarıyla bu durumlarda olduğu anlaşılan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir.
EKAP Yönetmeliği ile bu kontrol, sözleşme öncesi kâğıt belge aşamasından ihale anındaki elektronik sorguya taşınmıştır: idare, EKAP üzerinden Gelir İdaresi Başkanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu sistemlerinden isteklinin ihale tarihi itibarıyla kesinleşmiş borç durumunu sorgular, sorgu sonucu beyanla karşılaştırılır ve uyumsuzluk, isteklinin ihale dışı bırakılmasının ve teminat kaybının dayanağı olur.
İhale tarihi kavramı, Kanun'da ihale dokümanında belirtilen teklif verme tarih ve saati olarak anlaşılır; borcun ihale tarihinde bulunması yeterlidir ve ihale saatinden sonra ya da aynı gün içinde yapılan ödeme, ihale tarihi itibarıyla borçlu olma durumunu kural olarak ortadan kaldırmaz. Bu nokta, KİK ve Danıştay kararlarında istekli lehine ve aleyhine ayrımların yapıldığı en tartışmalı alandır.
İhalede Vergi Borcu: Kesinleşmiş Vergi Borcu Kavramı, Kapsam, Tutar Sınırı ve Sorgulama
İhalede vergi borcu, Kamu İhale Genel Tebliği'nin ilgili maddesinde tanımlanan kesinleşmiş vergi borcudur ve her vergi borcu ihale engeli değildir.
Kapsam: yıllık gelir vergisi, yıllık kurumlar vergisi, katma değer vergisi, özel tüketim vergisi, özel iletişim vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi, gelir ve kurumlar vergisi tevkifatı ile bunlara bağlı gecikme zammı, gecikme faizi ve vergi cezaları; bu vergiler dışındaki borçlar (motorlu taşıtlar vergisi, damga vergisi, harçlar, idari para cezaları, emlak vergisi gibi) ihale açısından vergi borcu sayılmaz.
Kesinleşme: vergi borcu, tahakkuk etmiş ve vadesi geçmiş olmalıdır; vadesi gelmemiş borç, tecil ve taksitlendirilmiş ve taksitleri düzenli ödenen borç, dava konusu edilmiş ve henüz kesinleşmemiş borç, uzlaşma aşamasındaki borç ve 6183 sayılı Kanun kapsamında tecil edilen borç kesinleşmiş sayılmaz; tecilin ihlal edilmesi ya da davanın istekli aleyhine sonuçlanıp kesinleşmesi hâlinde borç kesinleşmiş hâle gelir.
Tutar sınırı: Tebliğ'de belirlenen ve her yıl güncellenen tutarın üzerindeki kesinleşmiş vergi borcu ihale engeli oluşturur; bu tutarın altındaki borçlar engel değildir ancak istekli sınırın güncel değerini bilmelidir.
Sorgulama: Gelir İdaresi Başkanlığı, isteklinin Türkiye genelindeki tüm vergi dairelerindeki borç durumunu tek sorguda verir; istekli, ihale öncesinde İnteraktif Vergi Dairesi ya da e-Devlet üzerinden kendi borç durumunu kontrol etmelidir. Vergi borcu yoktur yazısı almak, EKAP sorgusunun yerini tutmaz; sorgunun ihale tarihi itibarıyla yapıldığı ve idarenin sistem kaydını esas aldığı unutulmamalıdır.
Şirket ortakları ve yöneticilerinin kişisel vergi borçları kural olarak şirketin ihale durumunu etkilemez; ancak adi ortaklık ve iş ortaklıklarında her ortağın borcu ayrıca sorgulanır ve ortaklardan birinin borcu tüm ortaklığın teklifini düşürür.
İhalede SGK Borcu: Kesinleşmiş Sosyal Güvenlik Prim Borcu, Kapsam, Tutar Sınırı ve Sorgulama
İhalede SGK borcu, Kamu İhale Genel Tebliği'nde tanımlanan kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcudur ve vergi borcundan daha geniş bir kapsamı vardır.
Kapsam: isteklinin Türkiye genelindeki tüm işyerlerinde 5510 sayılı Kanun'un 4/a bendi kapsamında çalıştırdığı sigortalılara ilişkin prim, işsizlik sigortası primi, sosyal güvenlik destek primi, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçları; gerçek kişi isteklilerin kendi 4/b (bağımsız çalışan) sigortalılığından doğan prim borçları; tüzel kişi isteklilerde şirket ortaklarının ve yönetim kurulu üyelerinin şirketle ilişkili 4/b borçları; alt işverenlerin ve iş ortaklığı ortaklarının borçları da ayrıca değerlendirilir.
Kesinleşme: borcun tebliğ edilmiş, itiraz süresi geçmiş ya da itirazı reddedilmiş olması; tecil ve taksitlendirilmiş, yapılandırılmış, dava ya da itiraz aşamasındaki ve vadesi gelmemiş borç kesinleşmiş sayılmaz.
Tutar sınırı: Tebliğ'de 4/a kapsamındaki borçlar için aylık brüt asgari ücretin belirli katı ve 4/b kapsamındaki borçlar için ayrı bir eşik belirlenmiştir; bu eşiklerin üzerindeki kesinleşmiş borç ihale engeli oluşturur ve asgari ücret her değiştiğinde eşik de değişir.
Sorgulama: Sosyal Güvenlik Kurumu, isteklinin tüm işyerlerini kapsayan e-Borcu Yoktur sorgusunu EKAP entegrasyonuyla idareye verir; SGK borçlarının ihale açısından en tehlikeli yönü, işverenin bilmediği borçlardır — kapanmış ama sistemde açık görünen işyeri dosyaları, eksik gün ve prim belgesi verilmemesinden doğan idari para cezaları, işten ayrılış bildirgesi verilmeyen sigortalılardan kaynaklanan tahakkuklar ve ortakların 4/b borçları gibi görünmeyen borç kaynakları, ihale tarihinde kesinleşmiş borç olarak görünür ve büyük bir ihalede teminat kaybına yol açar.
5510 sayılı Kanun kapsamındaki işveren yükümlülükleri için 5510 sayılı Kanun işveren yükümlülükleri rehberi tamamlayıcıdır.
İhale Tarihi ve Saatinin Hukuki Etkileri: Aynı Gün Ödeme, Tecil, Dava ve Yapılandırma Durumları
Yönetmelik ve Tebliğ düzeninde borç kontrolü ihale tarihi ve saati esas alınarak yapıldığından, borcun ne zaman ödendiği ya da hangi aşamada olduğu teklifin kaderini belirler ve KİK ile Danıştay kararları bu konuda ayrıntılı bir içtihat oluşturmuştur.
- Aynı gün ödeme — ihale tarihinde borçlu görünen ancak ihale saatinden önce ödeme yapan isteklinin durumu, ödemenin sisteme yansıma anına göre değerlendirilir; ihale saatinden sonra yapılan ödeme kural olarak ihale tarihi itibarıyla borçlu olma durumunu ortadan kaldırmaz.
- Tecil ve taksitlendirme — ihale tarihinden önce tecil edilmiş ve taksitleri düzenli ödenen borç kesinleşmiş sayılmaz, ancak tecil ihale tarihinden sonra yapılmışsa ya da ihale tarihinde bir taksit gecikmişse borç kesinleşmiş sayılır.
- Dava ve itiraz — dava ya da itiraz ihale tarihinden önce yapılmış ve sonuçlanmamışsa kesinleşmiş sayılmaz; ihale tarihinden sonra açılan dava borcu kesinleşmemiş hâle getirmez.
- Yapılandırma — başvurusu yapılmış ve taksitleri ödenen borç kesinleşmiş sayılmaz, yapılandırmanın bozulması borcu yeniden kesinleştirir.
İstekli, borcu ihale gününden en az birkaç iş günü önce kapatmalı ve sistemde kapandığını görmelidir; ihale gününe denk gelen vergi ve prim son ödeme tarihleri en riskli dönemlerdir.
Sistem hataları: idarenin sorgusunda görünen borcun gerçekte ödenmiş ya da mükerrer olduğunu ispat eden istekli, şikâyet ve itirazen şikâyet yoluyla teklifini geri kazanabilir; bunun için borcun ihale tarihinde bulunmadığını gösteren vergi dairesi ya da SGK yazısı gerekir ve KİK, sistem kaydı ile kurum yazısı çeliştiğinde kurum yazısını esas alan kararlar vermektedir.
İş ortaklıkları ve konsorsiyumlar: her ortağın borç durumu ayrı sorgulanır ve bir ortağın kesinleşmiş borcu ortaklığın teklifini düşürür; pilot ortak, teklif öncesinde tüm ortakların borç durumunu belgeyle kontrol etmelidir.
Geçici Teminatın Gelir Kaydedilmesi ve İhalelerden Yasaklama Riski
Geçici teminatın gelir kaydedilmesi, vergi ve SGK borcu nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mali sonucudur ve Kanun'un 10. maddesine dayanır: ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihale tarihi itibarıyla kesinleşmiş borcu olduğu anlaşılırsa ya da sözleşme öncesinde istenen belgeleri sunmazsa geçici teminatı gelir kaydedilir.
EKAP Yönetmeliği düzeninde bu tespit ihale anındaki sorguyla yapıldığından, teminatın gelir kaydı yalnızca ihale üzerinde bırakılan istekli için değil, beyanı sorguyla uyuşmayan ve teklifi değerlendirme dışı bırakılan istekliler için de gündeme gelmektedir; geçici teminat teklif bedelinin en az yüzde üçü olduğundan büyük ihalelerde bu tutar önemli bir mali kayıptır.
Yasaklama: 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinde sayılan yasak fiil ve davranışlar (hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, sahte belge ya da sahte teminat düzenleme, yanıltıcı bilgi ve belge sunma) ihalelerden yasaklama (md. 58; bir yıldan az iki yıldan fazla olmamak üzere) sonucunu doğurur.
Vergi ya da SGK borcu bulunmasının kendisi yasak fiil değildir ve tek başına yasaklama gerektirmez, ancak yeterlik bilgileri tablosunda ihale tarihi itibarıyla borcu bulunmadığını beyan edip sorguda borçlu çıkan isteklinin beyanının gerçeğe aykırı (yanıltıcı) beyan olarak değerlendirilmesi hâlinde ihalelerden yasaklama süreci başlatılabilmektedir; Danıştay kararları yasaklamanın ölçülülük ilkesine uygun ve kusura dayalı olmasını aramaktadır.
Yasaklama kararı, ilgili bakanlıkça verilir, Resmî Gazete'de yayımlanır, EKAP yasaklılar listesine işlenir ve süre boyunca tüm kamu ihalelerine katılımı engeller; yasaklama kararına karşı idari yargıda dava açılır ve yürütmenin durdurulması istenebilir.
Risk zinciri, istekli için şöyle kurulur: bilinmeyen borç → beyan → sorguda tespit → teklifin düşmesi → teminat kaybı → gerçeğe aykırı beyan değerlendirmesi → yasaklama; zincirin ilk halkası olan bilinmeyen borç kapatıldığında diğer halkalar oluşmaz. Şikâyet ve itirazen şikâyet yolları için ihale şikâyet ve itirazen şikâyet rehberi ayrıca hazırlanmıştır.
E-Beyan, Belge Doğrulama ve Yönetmelik'in Diğer Hükümleri: EKAP Üzerinden Yürütülen İşlemler
Yönetmelik, borç kontrolünün ötesinde e-ihale sürecinin tamamını düzenler.
- E-beyan ve yeterlik bilgileri tablosu — istekli, yeterlik kriterlerine ilişkin belgelerin bilgilerini (iş deneyim belgesi, bilanço, ciro, banka referans mektubu, kalite belgeleri, ticaret sicil bilgileri, imza yetkisi) tabloda beyan eder, idare beyanları EKAP ve entegre sistemler üzerinden doğrular; beyan ile belge uyuşmazlığı teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydı sonucunu doğurur.
- Belge doğrulama — EKAP'a kayıtlı belgeler (iş deneyim belgeleri, e-teminat mektupları, e-imza sertifikaları, ticaret sicil ve oda kayıtları) sistemden doğrulanır; kayıtsız belge sunulamaz ve belge kayıt işlemleri ihale öncesinde tamamlanmalıdır.
- E-teminat — geçici ve kesin teminat mektupları bankalarca EKAP'a elektronik olarak iletilir, kâğıt teminat mektubu kabul edilmez.
- E-teklif ve e-imza — teklifler EKAP üzerinden e-imzayla verilir, teklif verme saatinden sonra sistem kapanır; isteklinin e-imza sertifikasının süresi, yetkili kişinin EKAP'ta tanımlı olması teklif öncesi kontrol listesindedir.
Bildirim ve tebligat: ihale kararları, açıklama talepleri, belge istekleri ve sözleşmeye davet EKAP üzerinden elektronik bildirimle yapılır ve bildirim tarihinden itibaren süreler işler; EKAP bildirimlerini takip etmeyen istekli süre kaçırır. Sözleşme EKAP üzerinden e-imzayla imzalanabilir, sözleşme öncesi belgeler sistemden doğrulanır. Yönetmelik ayrıca idarelerin ihale işlem dosyasını EKAP'ta tutmasını ve doğrudan teminin elektronik ortamda yürütülmesini (e-doğrudan temin) düzenler.
Risk Yönetimi: İstekli Firmalar İçin İhale Öncesi Kontrol Listesi
Vergi ve SGK borcu kaynaklı teminat ve yasaklama risklerinin önlenmesi, ihale takviminin muhasebe ve insan kaynakları takvimiyle bütünleştirilmesine bağlıdır.
- İhaleden en az bir hafta önce — İnteraktif Vergi Dairesi'nden tüm vergi dairelerini kapsayan borç sorgusu, SGK İşveren Sistemi ve e-Devlet üzerinden tüm işyerlerini ve ortakların 4/b durumunu kapsayan borç sorgusu, kapanmış işyeri dosyalarının sistemde kapalı olduğunun teyidi, tecil ve yapılandırma taksitlerinin ödendiğinin teyidi, iş ortaklığı ortaklarının aynı sorguları yapıp belgelerini paylaşması.
- İhaleden üç iş günü önce — tespit edilen borçların ödenmesi ve ödemenin sisteme yansıdığının görülmesi, ödeme dekontlarının dosyalanması, yeterlik bilgileri tablosundaki beyanın sorgu sonuçlarıyla karşılaştırılması, e-imza ve EKAP yetkili kaydının kontrolü, e-teminat mektubunun bankaca EKAP'a iletildiğinin teyidi.
- İhale günü — teklif verme saatinden önce son borç sorgusu ve ekran görüntüsünün kaydedilmesi, teklifin verildiğine ilişkin EKAP kaydının saklanması.
- İhale sonrası — EKAP bildirimlerinin günlük takibi, belge isteme yazısına süresinde ve tam cevap, borç nedeniyle değerlendirme dışı bırakılma hâlinde sistem kaydının kurum yazısıyla karşılaştırılması ve gerekiyorsa on gün içinde şikâyet ve ardından itirazen şikâyet başvurusu.
Kurumsal önlemler: ihale birimi ile muhasebe ve insan kaynakları arasında aylık borç raporu, vergi ve SGK son ödeme tarihlerinin ihale takvimiyle çakışmasının önlenmesi, mali müşavirin ihale öncesi borç teyit sorumluluğu, ortak ve yönetici değişikliklerinde 4/b borç kontrolü ve EKAP bildirimleri için sorumlu personel ve yedek atanması.
Sık Yapılan Hatalar
- Vergi borcu yoktur yazısına güvenip EKAP sorgusunun ihale tarihi itibarıyla yapıldığını gözden kaçırmak
- Kapanmış ama sistemde açık görünen işyeri dosyalarındaki SGK tahakkuklarını bilmemek
- Küçük tutarlı idari para cezalarını ve gecikme zamlarını ihmal etmek
- Ortakların ve yöneticilerin 4/b borçlarını kontrol etmemek
- Borcu ihale günü ya da ihale saatinden sonra ödemek
- Tecil taksitini geciktirip borcu kesinleştirmek
- Yeterlik bilgileri tablosunda borç durumunu kontrol etmeden beyan vermek
- İş ortaklığında ortakların borç durumunu paylaşmamak
- EKAP bildirimlerini takip etmeyip belge isteme ve şikâyet sürelerini kaçırmak
- Sistem hatasını kurum yazısıyla ispat etmeden teminat kaybını kabullenmek
EKAP Yönetmeliği Eğitimi Kimler İçin? EKAP Eğitimi, Kamu Alımları Eğitimi, Elektronik İhale Eğitimi, Vergi Borcu Eğitimi, SGK Borcu Eğitimi ve Danıştay Kararları Eğitimi ile İlişkisi
EKAP Yönetmeliği eğitimi aşağıdaki gruplar için uygundur:
- Kamu ihalelerine katılan tüm sektörlerden istekli firmaların ihale ve teklif hazırlama birimleri, genel müdürler ve ortaklar (teminat ve yasaklama riskinin sahibi olarak).
- Muhasebe ve finans yöneticileri, mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler, insan kaynakları ve bordro sorumluları (SGK borcu kaynakları için).
- Hukuk birimleri ve avukatlar (şikâyet, itirazen şikâyet ve yasaklama davaları için), ihale danışmanları, iş ortaklığı ve konsorsiyum yöneten firmalar.
- Kamu idarelerinin ihale komisyonu üyeleri ve ihale birimleri (sorgu ve değerlendirme sorumluluğu için).
Program Yönetmelik'in getirdiği düzen, 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesi ve ihale tarihi kavramı, kesinleşmiş vergi borcu ve SGK borcunun tanımı-kapsamı-tutar sınırları-sorgulanması, ihale tarihi ve saatinin hukuki etkileri, geçici teminatın gelir kaydı ve yasaklama, e-beyan-belge doğrulama-e-teminat kuralları ile ihale öncesi risk kontrol listesi bölümlerinden oluşur; güncel mevzuat, KİK düzenleyici ve uyuşmazlık kararları ve Danıştay kararları çerçevesinde işlenir; uygulamalı bölümde katılımcılar İnteraktif Vergi Dairesi ve SGK sorgularını, EKAP yeterlik bilgileri tablosunu ve belge doğrulama ekranlarını uygular, örnek olaylarda teklifin kaderini karar örnekleriyle değerlendirir ve şikâyet dilekçesi taslağı hazırlar.
EKAP eğitimi ve elektronik ihale eğitimi sistemin genel kullanımını, kamu alımları eğitimi ihale mevzuatının bütününü, vergi borcu eğitimi ve SGK borcu eğitimi borç kavramlarının vergi ve sosyal güvenlik mevzuatındaki ayrıntısını, Danıştay kararları eğitimi ise yargı içtihadının okunmasını derinleştirir ve bu program hepsinin ihale riskine odaklanmış kesişimidir. Kurumsal uygulamada firmanın son ihalelerindeki değerlendirme dışı bırakılma ve teminat kayıpları ile mevcut borç yapısı eğitim öncesinde incelenir, firmaya özgü kontrol listesi kurulur ve katılımcılara e-Devlet üzerinden doğrulanabilen katılım belgesi verilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Yönetmelik nedir?
İhalede vergi borcu neyi kapsar ve ne zaman engel olur?
İhalede SGK borcu neyi kapsar?
Borç ihale günü ödenirse teklif kurtulur mu?
Geçici teminat hangi durumda gelir kaydedilir?
Vergi ya da SGK borcu nedeniyle ihalelerden yasaklama uygulanır mı?
İhale öncesinde borç durumu nasıl kontrol edilir?
EKAP Yönetmeliği eğitimi kimler için uygundur?
"Uygulamalı Eğitim" verilmektedir. Bu eğitimde katılımcılar, baştan sona canlandırmalı olarak yaşayarak öğrenmektedirler.
