2547 Sayılı Kanun 40. Madde ve YÖK Kanunu Uygulamaları: Üniversiteler Arası Yardımlaşma ve Görevlendirmeler, Öğretim Üyesi Atama Esasları, 53. Madde Disiplin Hükümleri ve Öğretim Elemanı İzin İşlemleri

2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Yapısı ve Bu Rehberin Kapsamı

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirler; Yükseköğretim Kurulu ve Üniversitelerarası Kurul gibi üst kuruluşların, üniversitelerin ve bağlı birimlerin (fakülte, enstitü, yüksekokul, meslek yüksekokulu, araştırma ve uygulama merkezleri) teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumluluklarını, eğitim-öğretim, araştırma ve yayım esaslarını, öğretim elemanlarının statü, atama, görevlendirme, çalışma esasları ve disiplinini, öğrencilere ilişkin hükümleri ve mali konuları düzenler.

Bu rehber, YÖK Kanunu'nun üniversite idaresinde en yoğun uygulanan dört alanına odaklanır: görevlendirmeler ve üniversiteler arası yardımlaşma (md. 38, 39, 40 ve 13/b-4), atama esasları (md. 23, 24, 26, 31, 33), disiplin ve ceza soruşturması (md. 53 ve 54) ile izin işlemleri (md. 64 ve 657 sayılı Kanun'a atıflar).

Kanun'un Danıştay ve Sayıştay kararlarıyla açıklanmış genel uygulaması ve 39, 35, 33 ve 13/b-4 maddelerinin ayrıntısı için 2547 sayılı Kanun Danıştay ve Sayıştay kararları rehberi, öğretim elemanlarının mali hakları için 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu rehberi ayrıca hazırlanmıştır.

2547 Sayılı Kanun 40. Madde: Üniversiteler Arası Yardımlaşma ve Öğretim Elemanı Görevlendirmeleri

2547 sayılı Kanun 40. madde, öğretim elemanlarının kendi biriminin dışında ders vermek ve görev yapmak üzere görevlendirilmesini, yani üniversiteler arası yardımlaşma düzenini kurar ve dört bent hâlinde uygulanır:

• 40/a — yükseköğretim kurumlarında ihtiyaç duyulan derslerin, ilgili yönetim kurullarının görüşü ve rektörün onayıyla, aynı üniversitenin başka birimlerinde görevli öğretim üyeleri ve öğretim görevlilerine verilmesi; kendi biriminin dersini aksatmamak kaydıyla yapılır ve verilen dersler ek ders ücreti hesabında dikkate alınır.
• 40/b — öğretim üyelerinin, ihtiyaç hâlinde diğer yükseköğretim kurumlarında ders vermek ve uygulama yaptırmak üzere, iki üniversitenin yönetim kurulu kararları ve rektörlerin onayıyla görevlendirilmesi; süre, ders yükü ve yolluk ile ek ders ücretinin hangi üniversitece ödeneceği kararda belirtilir, kadro ve özlük hakları kendi üniversitesinde kalır.
• 40/c — öğretim elemanlarının, ihtiyaç hâlinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda ve diğer kamu kurumlarının eğitim faaliyetlerinde ders vermek üzere görevlendirilmesi.
• 40/d — öğretim üyelerinin, kadroları kendi üniversitelerinde kalmak kaydıyla, başka bir üniversitede ya da yüksek teknoloji enstitüsünde belirli süreyle (kural olarak bir yıl, uzatılabilir) görevlendirilmesi; özellikle yeni kurulan üniversitelerin öğretim üyesi ihtiyacının karşılanması için kullanılır, maaşı kendi üniversitesince, ek ödemeleri görevlendirildiği üniversitece ödenir.

Diğer görevlendirme maddeleri: 38. madde (öğretim elemanlarının, YÖK'ün olumlu görüşüyle, kamu kurum ve kuruluşlarında en çok iki yıl süreyle görevlendirilmesi; özlük hakları üniversitede kalır), 39. madde (yurt içi ve yurt dışı kısa ve uzun süreli görevlendirmeler), 13/b-4 (rektörün, üniversite birimleri arasında personeli ihtiyaç duyulan birimde görevlendirme yetkisi — süreli, gerekçeli ve asli göreve zarar vermeyen görevlendirme; Danıştay'ın süresiz ve cezalandırma amaçlı 13/b-4 görevlendirmelerini iptal ettiği içtihat), 35. madde (lisansüstü eğitim için araştırma görevlilerinin başka üniversitede görevlendirilmesi ve mecburi hizmet), 34. madde (yabancı uyruklu öğretim elemanı görevlendirilmesi) ve 36. madde (çalışma esasları; haftalık ders yükü ve üniversite dışı çalışma sınırları).

Öğretim Üyesi Atama Esasları: Doktor Öğretim Üyesi, Doçent ve Profesör Atamaları

Öğretim üyesi atama esasları, 2547 sayılı Kanun'un 23, 24 ve 26. maddeleri ile Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nde düzenlenir ve 2018'de 7100 sayılı Kanun'la yeniden yapılandırılmıştır.

• Doktor öğretim üyesi (md. 23) — doktora ya da sanatta yeterlik unvanına sahip adaylar arasından, rektörlükçe ilan edilen kadrolara, üç öğretim üyesinden oluşan jürinin yazılı görüşü ve yönetim kurulunun kararı üzerine rektör tarafından bir ile dört yıl arasında süreli olarak atanır; süre sonunda yeniden atama aynı usulle yapılır.
• Doçent (md. 24) — Üniversitelerarası Kurul tarafından verilen doçentlik unvanına sahip adaylar, rektörlükçe ilan edilen kadrolara, en az üç profesörden oluşan jürinin raporu ve üniversite yönetim kurulunun kararıyla rektör tarafından daimi statüde atanır (sözlü sınav 2018'de kaldırılmış, üniversitelerin doçent kadrosuna atamada sözlü sınav yapabilmesine izin verilmiştir).
• Profesör (md. 26) — doçentlik unvanını aldıktan sonra en az beş yıl açık bulunan profesörlük kadrosuyla ilgili bilim alanında çalışmış adaylar, rektörlükçe ilan edilen kadrolara, beş profesörden (en az üçü başka üniversitelerden) oluşan jürinin raporları ve üniversite yönetim kurulu kararıyla rektör tarafından daimi statüde atanır.

Öğretim Görevlisi ve Araştırma Görevlisi Atamaları ile Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı Görevlendirilmesi

Öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrolarına (öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi) atama, 2547 sayılı Kanun'un 31 ve 33. maddeleri ile ilgili Yönetmelik'e göre yapılır.

Öğretim görevlisi (md. 31): ders vermek ve uygulama yaptırmakla yükümlüdür; meslek yüksekokullarında alan uzmanlığı ve tecrübe şartı aranabilir. Araştırma görevlisi (md. 33): yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan öğretim elemanıdır; 50/d kapsamındakiler lisansüstü eğitimlerini tamamlayınca kadroyla ilişikleri kesilir, 33/a kapsamında araştırma görevlisi kadrosu 2018 sonrasında sınırlı hâllerde kullanılır.

Yabancı uyruklu öğretim elemanı (md. 34): yükseköğretim kurumlarında sözleşmeli olarak çalıştırılır; sözleşme YÖK'ün belirlediği esaslara göre yapılır, ücreti Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen sınırlar içinde ödenir.

2547 Sayılı Kanun 53. Madde Disiplin Hükümleri: Disiplin Cezaları, Soruşturma Usulü ve Ceza Soruşturması

2547 sayılı Kanun 53. madde disiplin hükümleri, 2020'de 7243 sayılı Kanun'la Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda yeniden düzenlenmiştir; disiplin amirleri YÖK Başkanı (rektörler için), rektör (üniversite personeli için), dekan ve müdürlerdir (birim personeli için); disiplin kurulları üniversite ve birim düzeyinde kurulur ve YÖK Yüksek Disiplin Kurulu en ağır cezalarda yetkilidir.

• Soruşturma usulü (md. 53/c) — disiplin amirinin görevlendirdiği soruşturmacı tarafından yürütülür (soruşturulanın unvanına eşit ya da üst unvanda olmalıdır).
• Soruşturmaya başlama zamanaşımı: uyarma-kınama-aylıktan kesme-kademe cezalarında bir ay, çıkarma cezalarında altı ay; ceza verme zamanaşımı fiilin işlenmesinden itibaren iki yıldır.
• Soruşturma iki ay içinde tamamlanır (uzatılabilir); soruşturulana en az yedi gün savunma süresi verilir ve savunma alınmadan ceza verilemez.
• Ceza gerekçeli tebliğ edilir; itiraz (disiplin kuruluna ya da üst disiplin amirine) ve idari yargı yolu açıktır; cezalar özlük dosyasına işlenir ve belirli sürelerle (uyarma-kınamada beş yıl, diğerlerinde on yıl) sicilden silinme talep edilebilir.

Disiplin uygulamasında en sık hatalar: soruşturmacı görevlendirmeden ceza vermek, savunma almamak, zamanaşımını kaçırmak, Kanun'da olmayan fiil için ceza vermek, yetkisiz merciden ceza çıkarmak ve cezayı gerekçesiz yazmak; bunlar idari yargıda iptalin başlıca nedenleridir.

Öğretim Elemanı İzin İşlemleri: 2547 Sayılı Kanun 64. Madde, Yıllık İzin, Mazeret ve Hastalık İzni, Aylıksız İzin ve Yurt Dışı İzinleri

Öğretim elemanı izin işlemleri, 2547 sayılı Kanun'un özel hükümleri ile 657 sayılı Kanun'un izin hükümlerinin birlikte uygulanmasıyla yürür.

Diğer izin türleri: mazeret izni (657 md. 104; doğum, evlenme, ölüm), hastalık ve refakat izni (657 md. 105; raporun izne çevrilmesi, rapor döneminde ek ders ücretinin ödenmemesi), aylıksız izin (657 md. 108; doğum sonrası, askerlik, eş durumu, refakat, on yıllık hizmette altı ay) — öğretim elemanları için ayrıca 2547'nin özel hâlleri (39. madde kapsamındaki uzun süreli görevlendirmelerin aylıklı ya da aylıksız olması, 35. madde görevlendirmeleri) uygulanır; aylıksız izin kadroyla ilişkiyi kesmez ancak emeklilik keseneği ve ek ders gibi hakları etkiler.

Yurt dışı izinleri ve görevlendirmeleri: 39. madde kapsamında kısa süreli (üç aya kadar; kongre, konferans, seminer, araştırma; birim yönetim kurulu kararı ve rektör onayı) ve uzun süreli (üç ayı aşan; üniversite yönetim kurulu kararı; aylıklı görevlendirmede mecburi hizmet yükümlülüğü) görevlendirmeler ile yıllık iznin yurt dışında geçirilmesi bu madde ve ilgili Yönetmelik'in birlikte uygulanmasını gerektirir. Yönetici izinlerinde (rektör, dekan, müdür) vekalet düzeni uygulanır (rektöre rektör yardımcısı, dekana dekan yardımcısı vekalet eder).

Sık Yapılan Hatalar

• Yönetim kurulu kararı ve rektör onayı olmadan başka birimde ders verdirip ek ders ücreti ödemek
• 40/b ve 40/d görevlendirmelerinde yolluk ve ek ders ücretinin hangi üniversitece ödeneceğini kararda belirtmemek
• 13/b-4 görevlendirmesini süresiz, gerekçesiz ya da cezalandırma amaçlı kullanmak
• Kadro ilanında kişiye özel şart yazmak; jüriyi bilim alanı dışından oluşturmak
• Ön değerlendirme ve nihai değerlendirme oranlarını yanlış uygulamak
• Yeniden atamama kararını gerekçesiz vermek
• Disiplin soruşturmasında soruşturmacı görevlendirmemek, savunma almamak ya da zamanaşımını kaçırmak
• Kanun'da sayılmayan fiil için ya da yetkisiz merciden disiplin cezası vermek
• Eğitim-öğretim döneminde telafisiz ve onaysız yıllık izin kullandırmak
• İzinli ve görevlendirmeli dönemde ek ders ücreti ödemek

YÖK Kanunu Eğitimi Kimler İçin? 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu Eğitimi, Yüksek Öğretim Kurumları Eğitim ve Üniversite Eğitim Programları

YÖK Kanunu eğitimi aşağıdaki gruplar için uygundur:

• Üniversitelerin personel daire başkanlıkları ve akademik personel şube müdürlükleri, fakülte-enstitü-yüksekokul sekreterlikleri ve personel işleri birimleri.
• Dekan ve müdür yardımcıları, bölüm başkanları ve sekreterleri (görevlendirme ve izin işlemleri için), rektörlük özel kalem ve yazı işleri birimleri.
• Hukuk müşavirlikleri ve üniversite avukatları (disiplin ve atama davaları için), disiplin soruşturmalarında görevlendirilen soruşturmacılar ve disiplin kurulu üyeleri.
• Strateji geliştirme ve mali hizmetler birimleri (ek ders ve yolluk ödemelerinin dayanağı için), iç denetçiler, yeni kurulan üniversitelerin idari kadroları, vakıf üniversitelerinin insan kaynakları birimleri.

Program Kanun'un yapısı, 40. madde ve üniversiteler arası yardımlaşma ile diğer görevlendirme maddeleri (38, 39, 13/b-4, 35, 34, 36), öğretim üyesi atama esasları (23, 24, 26), öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi atamaları (31, 33), 53. madde disiplin hükümleri ve soruşturma usulü ile izin işlemleri (64. madde ve 657 atıfları) bölümlerinden oluşur ve her bölüm Danıştay ve Sayıştay kararlarıyla açıklanır.