Revize Birim Fiyat Nedir? Yapım İşlerinde Revize Birim Fiyat Hesabı Rehberi
Revize Birim Fiyat Nedir, Neden Getirildi?
Revize birim fiyat, Kamu İhale Mevzuatı'na göre teklif birim fiyat üzerinden ihale edilen yapım işlerinde, herhangi bir iş kaleminin miktarının birim fiyat teklif cetvelinde öngörülen miktardan belirli oranda fazla gerçekleşmesi hâlinde, artan kısma uygulanmak üzere yeniden hesaplanan birim fiyattır; düzenleme Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme'de yer alır.
Gerekçesi şudur: isteklinin, miktarı artacağını öngördüğü bir iş kalemine yüksek, azalacağını öngördüğü kalemlere düşük birim fiyat vererek (dengesiz teklif) toplam teklifini düşük gösterip uygulamada yüksek hakediş alması mümkündür. Revize birim fiyat, miktar artışının yüklenici lehine kazanca dönüşmesini önler: artan kısım, yüklenicinin teklif fiyatıyla değil, ihale tarihindeki maliyet ve yüklenicinin genel teklif indirimiyle belirlenen fiyatla ödenir.
Uygulama yalnızca idare lehine çalışır; revize fiyat teklif fiyatından yüksek çıkarsa teklif fiyatı ödenir.
Revize Birim Fiyat Şartları: %20 ve %1 Eşikleri
Revize birim fiyat şartları iki eşiğin birlikte aşılmasını gerektirir.
- İş kaleminin gerçekleşen miktarının sözleşmedeki (birim fiyat teklif cetvelindeki) miktarı yüzde yirmiyi aşan oranda artması.
- Bu artışın toplam tutarının (artan miktar ile sözleşme birim fiyatının çarpımı) sözleşme bedelinin yüzde birini geçmesi.
İki şart birlikte sağlanmadan revize hesabı yapılamaz: miktar yüzde yirmiden fazla artmış ama artış tutarı sözleşme bedelinin yüzde birinin altında kalmışsa, ya da artış tutarı büyük ama miktar artışı yüzde yirminin altındaysa yüklenicinin teklif birim fiyatı uygulanmaya devam eder.
Eşikler iş kalemi bazında ve sözleşme bedeli üzerinden hesaplanır; iş artışı ya da eksilişiyle sözleşme bedeli değişmişse hangi bedelin esas alınacağı KİK düzenlemelerine göre belirlenir. Revize fiyat, yalnızca eşiği aşan (artan) kısım için uygulanır; sözleşmedeki miktar ve yüzde yirmilik artış teklif fiyatıyla ödenir.
Revize Birim Fiyat Nasıl Hesaplanır? Formül
Revize birim fiyat nasıl hesaplanır: hesap üç veriye dayanır.
- İhale tarihindeki birim fiyat — iş kaleminin ihale tarihindeki maliyeti; yaklaşık maliyet hesabında kullanılan kamu kurum birim fiyatları, rayiçler ve analizler ya da yoksa ihale tarihi itibarıyla piyasa araştırması ile belirlenir.
- Yüklenicinin teklif indirimi (tenzilat) — yüklenicinin toplam teklif bedelinin yaklaşık maliyete oranından hesaplanan indirim oranı; teklif yaklaşık maliyetin altındaysa indirim pozitiftir.
- Formül — revize birim fiyat, iş kaleminin ihale tarihindeki birim fiyatının yüklenicinin teklif indirimi oranında düşürülmesiyle bulunur.
Bulunan revize birim fiyat, yüklenicinin o kalem için teklif ettiği birim fiyatla karşılaştırılır: revize fiyat daha düşükse artan kısım revize fiyatla, daha yüksekse teklif birim fiyatıyla ödenir. Hesap, sözleşme uygulama aşamasında idarece (kontrol teşkilatı ve hakediş düzenleyen birim) resen yapılır ve hakedişe yansıtılır; yüklenicinin talebi beklenmez.
Revize Fiyat Hesabı: Örnek Uygulama
Örnek bir revize fiyat hesabı: sözleşme bedeli 10.000.000 TL olan bir yapım işinde, birim fiyat teklif cetvelinde 1.000 m³ olarak öngörülen kazı kaleminin teklif birim fiyatı 400 TL/m³, ihale tarihindeki (yaklaşık maliyetteki) birim fiyatı 300 TL/m³ olsun; yüklenicinin teklif indirimi yüzde on olsun. İş sonunda kazı miktarı 1.500 m³ gerçekleşmiştir.
- Birinci şart — artış 500 m³, sözleşme miktarının yüzde ellisi; yüzde yirmi eşiği aşılmıştır.
- İkinci şart — artan miktarın sözleşme birim fiyatıyla tutarı 500 × 400 = 200.000 TL; sözleşme bedelinin yüzde biri 100.000 TL olduğundan eşik aşılmıştır.
- Revize birim fiyat — 300 TL × (1 − 0,10) = 270 TL/m³.
Karşılaştırma: revize fiyat (270 TL) teklif fiyatından (400 TL) düşük olduğundan, yüzde yirmilik artışa kadar olan kısım (1.200 m³'e kadar) 400 TL, bunu aşan 300 m³ ise 270 TL üzerinden ödenir.
Eşik hesabında hangi miktarın esas alınacağı (yüzde yirmiyi aşan kısım) ve indirim oranının nasıl bulunacağı, eğitimde KİK düzenlemeleri ve örnek kararlarla ayrıntılı işlenir; buradaki örnek yalnızca mantığı göstermek içindir.
Revize Fiyat Hesaplama ile Fiyat Farkı ve İş Artışının İlişkisi
Revize fiyat hesaplama, sözleşmenin diğer mekanizmalarıyla karıştırılmamalıdır.
- Fiyat farkı — ihale tarihinden sonraki maliyet değişimlerini (girdi fiyatlarındaki artış ve azalış) sözleşme fiyatlarına yansıtır; revize birim fiyat ise ihale tarihindeki fiyat düzeyinde hesaplanır ve bulunan revize fiyata, sözleşmede öngörülmüşse fiyat farkı ayrıca uygulanır.
- İş artışı (4735 sayılı Kanun md. 24) — sözleşme bedelinin belirli oranını aşmayan zorunlu ek işleri düzenler ve sözleşme bedeli düzeyinde bir sınırdır; revize birim fiyat ise iş kalemi düzeyinde bir fiyat düzeltmesidir ve iş artışı sınırı içinde de dışında da (tasfiye ya da tamamlatma hâllerinde) uygulanır.
- Sözleşmede bulunmayan iş kalemleri için yeni birim fiyat tespiti (Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ndeki usul) ayrı bir konudur; revize fiyat yalnızca sözleşmede mevcut iş kalemlerinin miktar artışına uygulanır.
Üç mekanizmanın aynı hakedişte birlikte işlemesi mümkündür ve hakediş düzenleyen personelin hepsini ayrı ayrı doğru uygulaması gerekir.
Uygulamada Yaşanan Sorunlu Alanlar ve Çözümleri
- İhale tarihindeki birim fiyatın belirlenmesi: Yaklaşık maliyette analizli fiyat varsa o esas alınır; yoksa ihale tarihi itibarıyla rayiç ve piyasa fiyatı belgeli araştırmayla belirlenir; yüklenicinin analizini olduğu gibi kabul etmek hatadır
- Teklif indiriminin hesabı: İndirim, toplam teklif bedelinin yaklaşık maliyete oranından bulunur; kalem bazında indirim hesaplanmaz
- Eşiklerin yanlış uygulanması: Yüzde yirmi ve yüzde bir şartlarının birlikte aranması ve revize fiyatın yalnızca artan kısma uygulanması
- Anahtar teslimi götürü bedel işler: Revize birim fiyat uygulanmaz; götürü bedelde miktar farkı ödenmez
- Karma sözleşmeler: Yalnızca birim fiyatlı bölüm için uygulanır
- Revize fiyatın hiç hesaplanmaması: En yaygın Sayıştay bulgusu; artan miktarın tamamının teklif fiyatıyla ödenmesi kamu zararı sayılır
- Yüklenici itirazı: Hesabın dayanaklarının (ihale tarihi fiyatı, indirim oranı, miktar tespiti) belgelenmesi ve yükleniciye yazılı bildirilmesi itirazları azaltır
KİK ve Sayıştay Kararları Işığında Revize Birim Fiyat
Kamu İhale Kurumu düzenleyici kararları ve Sayıştay kararları, revize birim fiyat uygulamasının sınırlarını netleştirmiştir:
- Revize fiyatın idarece resen uygulanması gerektiği ve yüklenicinin muvafakatinin aranmadığı.
- Eşiklerin iş kalemi bazında hesaplanacağı; ihale tarihindeki fiyatın belgelenmesi zorunluluğu.
- Revize fiyatın teklif fiyatından yüksek çıkması hâlinde teklif fiyatının esas alınacağı.
- İş artışı kapsamında yaptırılan miktarlara da uygulanacağı.
Hesaplanmayan revize fiyat nedeniyle fazla ödenen tutar kamu zararı olarak sorumlulardan tahsil edilir. Eğitimde bu kararlar, gerçek hakediş örnekleriyle birlikte incelenir; katılımcılar kendi kurumlarının devam eden yapım işlerinde revize fiyat hesabı gerektiren kalemleri tespit eder.
Sık Yapılan Hatalar
- Revize fiyat hesabını hiç yapmamak ya da yüklenici itiraz etmesin diye atlamak
- Eşiklerden yalnızca birini kontrol etmek
- Revize fiyatı artan kısma değil kalemin tamamına uygulamak
- Teklif indirimini kalem bazında hesaplamak
- İhale tarihindeki fiyat yerine güncel fiyat kullanmak (fiyat farkıyla karıştırmak)
- Götürü bedel ya da karma sözleşmenin götürü bölümünde revize fiyat aramak
- Hesabın dayanaklarını belgelememek
Yapım İşlerinde Revize Birim Fiyat Hesabı Eğitimi Kimler İçin? Yapım İşleri Eğitimi ve Kamu İhale Sözleşmeleri Eğitimi İçindeki Yeri
Yapım işlerinde revize birim fiyat hesabı eğitimi aşağıdaki gruplar için uygundur:
- Yapım işlerinde kontrol teşkilatı ve yapı denetim görevlileri, hakediş düzenleyen teknik personel
- Fen işleri ve yatırım birimleri, ihale ve satın alma birimleri
- Gerçekleştirme görevlileri ve harcama yetkilileri, iç denetçiler ve ön mali kontrol görevlileri
- Kamu yapım işlerini üstlenen firmaların teknik ofis ve hakediş personeli
Program, genel bir yapım işleri eğitimi içinde hakediş ve sözleşme uygulaması modülünün parçası olarak ya da kamu ihale sözleşmeleri eğitimi ile birlikte fiyat farkı, iş artışı ve yeni birim fiyat tespiti konularıyla bütünleşik biçimde kurgulanabilir. Kurumsal programlarda kurumun devam eden yapım işlerinin birim fiyat teklif cetvelleri ve hakedişleri üzerinden gerçek revize hesapları yapılır; süre, kurumun ihtiyacına göre yarım ya da tam gün olarak planlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Revize birim fiyat nedir?
Revize birim fiyat şartları nelerdir?
Revize birim fiyat nasıl hesaplanır?
Revize fiyata fiyat farkı uygulanır mı?
Revize birim fiyat ile iş artışı arasındaki fark nedir?
Götürü bedel işlerde revize birim fiyat uygulanır mı?
Revize fiyat hesaplanmazsa ne olur?
Revize birim fiyat eğitimi kimler için uygundur?
"Uygulamalı Eğitim" verilmektedir. Bu eğitimde katılımcılar, baştan sona canlandırmalı olarak yaşayarak öğrenmektedirler.
