Görgü Kuralları Kursu: Sosyal Yaşamda Görgü Kuralları, Nezaket, Sofra Adabı, İş Yerinde ve Dijital Ortamda Görgü

Görgü Kuralları Nelerdir? Görgü, Nezaket ve Protokol Ayrımı

Görgü kuralları nelerdir: toplumun, insanların bir arada yaşarken birbirine saygı ve rahatlık sağlamak için zaman içinde oluşturduğu, yazılı olmayan ama herkesçe beklenen davranış ölçüleridir; selamlaşmadan sofraya, konuşmadan giyime kadar uzanır ve kültüre, döneme ve ortama göre değişse de özü değişmez: karşındakini rahat ettirmek ve rahatsız etmemek.

Görgü kuralları eğitiminin amacı, katılımcıyı kurallar listesiyle sınırlamak değil, her durumda doğru davranışı türetebileceği ilkeleri kazandırmaktır: öncelik büyüğe, kadına, misafire ve konuma göre verilir; başkasının alanına (fiziksel, zamansal, duygusal) izinsiz girilmez; kişi kendini değil karşısındakini öne çıkarır; hata yapıldığında özür dilenir ve konu uzatılmaz.

Sosyal yaşamda görgü kuralları, iş yaşamındaki görgünün de temelidir; iş ortamında görgülü olan kişi, sosyal yaşamda öğrendiğini uygulamaktadır.

Tanışma, Tanıştırma, Selamlaşma ve Hitap

Tanıştırmada kural, küçüğün büyüğe, erkeğin kadına, astın üste, yeni gelenin ortamdakilere takdim edilmesidir: önce büyük ya da konum olarak üstte olanın adı söylenip ona diğer kişi takdim edilir (Sayın Müdürüm, size arkadaşım Ali Bey'i tanıştırayım); kendini tanıtırken ad ve soyad söylenir, unvan başkası tarafından söylenir.

• Selamlaşma — bir ortama giren selam verir, ortamdakiler karşılık verir; selam verilen kişi tanınmasa bile karşılık verilir; asansör, koridor ve apartman gibi ortak alanlarda selamlaşma bir görgü asgarisidir.
• Hitap — tanışılmayan ya da resmi ilişkideki kişiye ad ve Bey/Hanım ya da unvanla hitap edilir; sen-siz ayrımı yaşa, konuma ve yakınlığa göre yapılır ve siz'den sen'e geçiş yaşça ya da konumca büyük olanın önerisiyle olur; kişinin adını doğru telaffuz etmek ve unutulduğunda özür dileyip yeniden sormak, yanlış hitaptan iyidir.
• Kartvizit — tanışma sonunda ayakta, yazısı karşıdakine dönük biçimde ve iki elle ya da sağ elle verilir, alınan kartvizit okunmadan cebe konmaz.

Sofra Adabı: Yemek Görgüsü ve Davetler

Sofra adabı, görgü kurallarının en çok sınandığı alandır çünkü yemek hem sosyal hem iş yaşamının ortak zeminidir.

• Oturma — ev sahibi yer gösterir, yer gösterilmemişse en iyi yer (kapıya bakan, ev sahibinin sağı) misafire bırakılır; peçete oturunca kucağa açılır, masadan kalkarken sandalyeye değil tabağın soluna bırakılır.
• Çatal-bıçak — dıştan içe kullanılır, bıçak sağ elde çatal sol elde, ekmek sol taraftaki tabaktan elle koparılarak yenir; çatal-bıçak tabakta dörde yirmi konumunda yemeğin bittiğini, tabağın iki yanında açık konumda devam edildiğini gösterir; yemek çatalla dilimlenmez, bıçak ağza götürülmez, ağız doluyken konuşulmaz, çorba kaşığın yanından ve sessizce içilir.
• Servis ve düzen — yemeğe ev sahibi başlamadan başlanmaz, tuz ve ekmek gibi ortak şeyler istenirken uzanılmaz rica edilir, tabak bitirilmek zorunda değildir ancak seçilerek alınır, telefon masaya konmaz ve masada bakılmaz, dirsekler masaya dayanmaz, kürdan masada kullanılmaz.

Restoranda: rezervasyon, hesap (davet eden öder; iş yemeğinde davet eden ya da üst öder), garsona hitap (ad bilinmiyorsa bakışla ve el işaretiyle, parmak şıklatılmaz), bahşiş ve masayı bekletmeme kuralları geçerlidir. Sofra adabı ezberlenerek değil uygulanarak öğrenilir; eğitimde örnek yemek düzeninde uygulama yapılır.

Giyim, Görünüm ve Beden Dili

Giyim, ortama ve davetin niteliğine uygun olmalıdır; kural, ortamın en iyi giyimlisi de en kötü giyimlisi de olmamaktır.

Beden dili görgünün sessiz kısmıdır: dik duruş, uygun mesafe (tanımadık kişiye kol boyu, tanıdığa daha yakın), göz teması, dinlerken yüzünü dönme, kolları bağlamama, esneme ve gerinmeyi kontrol, oturuşta bacak bacak üstüne atmanın ortama göre değerlendirilmesi, elle işaret etmeme, kişilerin arasından geçerken izin isteme, kapıyı arkadan gelene tutma, önce çıkanın yol vermesi.

Telefonda Görgü Kuralları ve Dijital Görgü

Telefonda görgü kuralları, yüz yüze görgünün ses tonuna ve zamanlamaya taşınmasıdır: arama saatleri (sabah dokuzdan önce ve akşam dokuzdan sonra, öğle yemeği saatinde ve hafta sonu sabahları zorunlu değilse aranmaz), arayan kendini tanıtır ve müsaitlik sorar, aranan meşgulse söyler ve geri arama zamanı verir; konuşma kısa tutulur, arayan görüşmeyi bitirir, kesilen görüşmeyi arayan yeniden arar; hoparlörle konuşma karşı tarafa bildirilir.

Dijital görgü, aynı ilkelerin yazılı ve çevrim içi ortamlara uyarlanmasıdır:

• Mesajlaşmada saat ve sıklık ölçüsü, büyük harfle yazmanın bağırmak sayılması, sesli mesajın karşı tarafın rızasına bağlı olması, gruplara izinsiz ekleme yapmamak, gece mesaj göndermemek, mesajı okuyup uzun süre cevapsız bırakmamak.
• E-postada uygun hitap ve kapanış, konu satırı, ölçülü kopya ve gizli kopya kullanımı, yanıtlama süresi (bir iş günü), büyük ek dosyalarını uyarıyla göndermek, herkese yanıtla düğmesinin dikkatli kullanımı.
• Sosyal medyada başkasının fotoğrafını izinsiz paylaşmamak, etiketleme ve konum paylaşımında rıza, tartışmalarda üslup, iş yerinin ve iş arkadaşlarının gizliliğine saygı.
• Çevrim içi toplantılarda kamera ve mikrofon görgüsü (zamanında katılım, sessize alma, konuşma sırası, uygun arka plan ve giyim).

Dijital ortamda yazılan şeyin kalıcı olduğu ve bağlamından koparılabileceği, tüm dijital görgünün temel uyarısıdır.

İş Yerinde Görgü Kuralları

İş yerinde görgü kuralları, sosyal görgünün hiyerarşi, ortak alan ve profesyonellik boyutlarıyla genişlemiş hâlidir.

• Zaman görgüsü — işe, toplantıya ve randevuya zamanında gelmek, gecikmeyi önceden bildirmek, başkasının zamanını (uzun sohbet, habersiz ziyaret, toplantıyı uzatma) israf etmemek.
• Alan görgüsü — açık ofiste ses düzeyi, telefon görüşmeleri, yemek kokusu ve kişisel eşyaların sınırı, ortak mutfak ve tuvaletin temiz bırakılması, başkasının masasından izinsiz bir şey almama, kapalı kapıyı vurmadan açmama, toplantı odasını süresinde boşaltma.
• Hiyerarşi görgüsü — amirle konuşurken ayağa kalkma (gerekiyorsa), makama girerken izin, oturma sırası (üst yer gösterir), araçta oturma düzeni (şoförlü araçta arka sağ üste aittir), asansör ve kapı önceliği, toplantıda söz sırası ve sözü kesmeme, üstü herkesin önünde eleştirmeme, astı herkesin önünde azarlamama.
• İletişim görgüsü — dedikodu yapmamak ve dinlememek, özel yaşam ve maaş gibi konularda soru sormamak, siyasi ve dini tartışmalardan kaçınmak, şaka ve iltifat sınırı, e-posta ve mesaj dilinde resmiyet, iş arkadaşının adını doğru kullanmak, teşekkür ve tebriki ihmal etmemek.

Kurum içi iletişimin bütünü için kurum içi iletişim becerileri rehberi tamamlayıcıdır.

Kamusal Alan, Toplu Taşıma, Ziyaret, Hediye ve Taziye Adabı

Kamusal alanda görgü, tanımadığımız insanlara karşı sorumluluğumuzdur: sırada beklemek ve sıraya saygı, yürüyen merdivende sağda durma, kapıda çıkana öncelik, toplu taşımada yaşlı-hamile-engelli ve çocuklu kişilere yer verme, yüksek sesle konuşmama ve kulaklıksız müzik dinlememe, çantayla koltuk işgal etmeme, koku ve yiyecek konusunda ölçü, çöp bırakmama, sinema ve tiyatroda telefon ve konuşma yasağı, oturan kişilerin önünden geçerken yüzü onlara dönük geçme ve özür dileme, sürücü olarak yaya ve diğer araçlara saygı.

Ziyaret adabı: habersiz gidilmez, uygun saat seçilir (öğle ve akşam yemeği saatleri, dinlenme saatleri dışında), kısa tutulur (hasta ziyareti on beş dakikayı geçmez), ev sahibinin işaretiyle ayrılınır, hasta ziyaretinde hastanın durumuna göre hediye ve konuşma seçilir, yeni doğan ziyaretinde annenin dinlenmesi gözetilir.

Kültürel ve dini farklılıklar: farklı inanç ve kültürlerin selamlaşma, yemek, giyim ve yas geleneklerine saygı, bilinmeyen durumda sormak ve gözlemleyerek uymak, kendi geleneğini dayatmamak; çok kültürlü iş ortamlarında görgü, farklılığa saygının pratiğidir.

Sık Yapılan Görgü Hataları

• Tanıştırmada sırayı karıştırmak; kendi unvanını kendisi söylemek
• Oturarak ya da masanın üzerinden el sıkmak; uzatılmayan eli sıkmaya çalışmak
• İzinsiz sen diye hitap etmek; adı yanlış söyleyip düzeltmemek
• Sofrada telefona bakmak; ev sahibi başlamadan yemeğe başlamak; çatal-bıçağı yanlış bırakmak
• Davete erken gitmek; ev sahibi kalkmadan masadan kalkmak; teşekkür etmemek
• Uygunsuz saatte aramak; mesajlaşma gruplarına izinsiz eklemek; büyük harfle yazmak
• Açık ofiste yüksek sesle konuşmak; ortak alanı kirli bırakmak; dedikoduya katılmak
• Toplu taşımada yer vermemek; kulaklıksız müzik dinlemek; sırayı ihlal etmek
• Taziyede ölüm nedenini sormak; hasta ziyaretini uzatmak; hediyede etiketi bırakmak

Sosyal Yaşamda Görgü Kuralları Eğitimi Kimler İçin? Görgü Kuralları Eğitimi, Nezaket Kuralları Eğitimi ve Kişisel Gelişim Eğitimi İçindeki Yeri

Sosyal yaşamda görgü kuralları eğitimi aşağıdaki gruplar için uygundur:

• Sosyal ve iş yaşamında etkili ve saygın bir izlenim bırakmak isteyen herkes, iş hayatına yeni başlayan gençler.
• Kurumlarda vatandaş ve müşteriyle temas eden personel (danışma, halkla ilişkiler, sekreterya, özel kalem, satış, müşteri hizmetleri), yönetici asistanları, temsil görevi olan yöneticiler.
• Sık davet ve yemekli toplantıya katılan kamu ve özel sektör çalışanları, eğitim ve sağlık kurumlarında hasta ve veli iletişimi yürütenler, otel-restoran ve hizmet sektörü çalışanları.
• Kurumsal imajını güçlendirmek isteyen şirketlerin tüm personeli ile çocuklarına görgü kurallarını öğretmek isteyen ebeveynler.