Vizyonder Logo
Vizyonder Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri - Tel:0242 338 2016

Belediye Meclis Üyesi Nasıl Olunur? Belediye Meclisinin Görev ve Yetkileri, Toplantı Usulü ve Sorumluluk

Belediye Meclis Üyesi Nasıl Olunur? Belediye Meclisinin Görev ve Yetkileri, Toplantı Usulü ve Sorumluluk
Belediye meclis üyeliği, parası az ve sorumluluğu fazla siyasi bir görevdir: seçilmeden önce gönüllülük esasına, seçildikten sonra hukuki sorumluluk esasına dayanır. Meclis, belediyenin karar organıdır ve bütçeden imar planına, borçlanmadan tarifeye kadar en önemli kararlar meclis üyesinin oyuyla alınır; oy verdiği kararın hukuki ve mali sonucunu bilmeyen üye, hem belediyeyi hem kendisini riske atar. Bu rehber üyeliğe seçilmeden görevin sona ermesine kadar mevzuatı anlatır.

Belediye Meclis Üyesi Nedir?

Belediye meclis üyesi nedir: belediye meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluşur (5393 sayılı Belediye Kanunu md. 17); meclis üyesi, bu karar organının seçimle gelen üyesidir.

Meclis üyesi belediye personeli değildir, memur ya da işçi statüsünde değildir; siyasi bir görev yürütür, belediyeden maaş almaz, katıldığı toplantılar için huzur hakkı alır. Üye sayısı belediyenin nüfusuna göre kanunla belirlenir (nüfusu on bine kadar olan beldelerde dokuz üyeden başlayıp büyük şehirlerde elli beş üyeye kadar çıkar); üyeler beş yıl için seçilir.

Büyükşehir ilçe belediye meclislerinin belirli üyeleri aynı zamanda büyükşehir belediye meclisinin de üyesidir. Meclis üyeliği, belediye başkanıyla birlikte seçmenin belediyeye doğrudan yön verdiği tek makamdır.

Belediye Meclis Üyesi Nasıl Olunur? Belediye Meclis Üyesi Olma Şartları

Belediye meclis üyesi nasıl olunur: meclis üyeleri, beş yılda bir yapılan mahalli idareler genel seçimlerinde, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun'a göre nispi temsil (kontenjan ve baraj kurallarıyla) esasına göre seçilir; aday olmak için bir siyasi partinin listesinde yer almak ya da bağımsız aday olarak başvurmak gerekir.

Belediye meclis üyesi olma şartları, seçim mevzuatına göre milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmakla başlar: on sekiz yaşını doldurmuş olmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak, kamu hizmetinden yasaklı olmamak, kanunda sayılan suçlardan hüküm giymemiş olmak ve seçim mevzuatındaki adaylık ve ikamet şartlarını taşımak. Belediyede çalışan personel ve belirli kamu görevlileri aday olmak için görevlerinden ayrılmak zorundadır.

Seçilen üye, mazbatasını aldıktan sonra ilk toplantıda göreve başlar; seçim sonrası ilk meclis toplantısında meclis birinci ve ikinci başkan vekilleri ile kâtip üyeler iki yıl için, encümen ve ihtisas komisyonu üyeleri bir yıl için seçilir.

Belediye Meclisinin Görev ve Yetkileri

Belediye meclisinin görev ve yetkileri 5393 sayılı Kanun'un 18. maddesinde sayılır:

  • Stratejik plan ile yatırım ve çalışma programlarını, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini görüşmek ve kabul etmek.
  • Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek; bütçede kurumsal kodlama ve fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
  • Belediyenin imar planlarını görüşmek ve onaylamak, büyükşehir ve il belediyelerinde il çevre düzeni planını kabul etmek; borçlanmaya karar vermek.
  • Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine ya da tahsisin kaldırılmasına, üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla sınırlı ayni hak tesisine karar vermek.
  • Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan hizmetler için ücret tarifesini belirlemek; şartlı bağışları kabul etmek.
  • Belirli tutarın üzerindeki davaların sulhen çözümüne karar vermek; bütçe içi işletme ile şirket kurulmasına ve ortak olunmasına karar vermek.
  • Meclis başkanlık divanı, encümen ve komisyon üyelerini seçmek; norm kadro çerçevesinde kadro ihdas ve iptaline karar vermek.
  • Belediye başkanıyla encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak; mücavir alanlara belediye hizmetlerinin götürülmesine karar vermek.
  • İmar planlarına uygun şekilde hazırlanmış belediye ve mahalle sınırlarını ve mahalle kurulmasını karara bağlamak; fahri hemşehrilik payesi vermek; belediye başkanı hakkında yetersizlik kararı vermek.

Meclisin görevi olmayan bir konuda karar alması yetki aşımı, görevi olan konuda karar almaması ise görev ihmalidir.

Meclis Toplantıları: Toplantı ve Karar Yeter Sayısı

Belediye meclisi her ayın ilk haftası, önceden kararlaştırdığı günde toplanır; meclis, resmi tatile rastlayan günlerde çalışmasına ara verebilir ve bir ay tatil yapabilir (md. 20). Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer toplantıların süresi en çok beş gündür.

Toplantı gündemi belediye başkanınca belirlenir ve en az üç gün önceden üyelere bildirilir; üyeler de gündeme madde eklenmesini önerebilir (meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kabulüyle).

Meclis toplantı ve karar yeter sayısı (md. 22): meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar verir; ancak karar yeter sayısı üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Toplantı yeter sayısı sağlanmadan açılan oturumda ya da karar yeter sayısına ulaşılmadan alınan karar hükümsüzdür; yoklama ve oy sayısının tutanağa geçmesi bu yüzden zorunludur.

Oylama işaretle, gerektiğinde gizli ya da ad okunarak yapılır; kanunda daha yüksek çoğunluk aranan kararlar (yetersizlik, belirli imar kararları) için özel nisap uygulanır. Meclis toplantıları halka açıktır; kapalı oturum yalnızca kanundaki hâllerde ve meclis kararıyla yapılır.

Meclis Kararlarının Kesinleşmesi

Meclis kararları, kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülki idare amirine (vali ya da kaymakam) gönderilir; gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez (md. 23).

Kesinleşme süreci: belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını gerekçesini belirterek yeniden görüşülmek üzere beş gün içinde meclise iade edebilir; yeniden görüşülmesi istenmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir. Belediye başkanı, meclisin ısrarıyla kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde idari yargıya başvurabilir.

Kararlar, kesinleştikten sonra belediye başkanınca uygulanır ve kamuoyuna duyurulur. Mülki amir de hukuka aykırı gördüğü kararlara karşı idari yargı yoluna gidebilir.

Bu zincirde en sık hata, kararların süresinde mülki amire gönderilmemesi ve kesinleşmeden uygulanmasıdır.

İhtisas Komisyonları ve Denetim Komisyonu

Meclis, her dönem başında üyeleri arasından ihtisas komisyonları kurar (md. 24): il ve ilçe belediyeleri ile nüfusu on binin üzerindeki belediyelerde plan ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması zorunludur; diğer komisyonlar (hukuk, çevre, eğitim, sosyal işler gibi) meclisin takdirindedir.

Komisyonlar en az üç en fazla beş üyeden oluşur (büyükşehirlerde sayı farklıdır) ve bir yıl için seçilir; meclise havale edilen konular komisyonda görüşülüp raporla meclise sunulur, komisyon raporları görüşe açıktır ve belediyenin internet sitesinde yayımlanır.

Denetim komisyonu (md. 25): il ve ilçe belediyeleri ile nüfusu on binin üzerindeki belediyelerde meclis, her yılın ocak ayı toplantısında belediyenin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile bunlara ilişkin hesap kayıt ve işlemlerinin denetimi için üyeleri arasından gizli oyla ve üye sayısı üçten az beşten çok olmamak üzere denetim komisyonu oluşturur; komisyon, belediye başkanı tarafından sağlanan yer ve personelle çalışır, gerektiğinde uzman kişi ve kuruluşlardan yararlanır ve raporunu mart ayı sonuna kadar meclis başkanlığına sunar.

Denetim komisyonu raporu, meclisin mali denetim aracıdır ve Sayıştay denetiminden bağımsızdır.

Meclisin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları, Faaliyet Raporu ve Yetersizlik Kararı

Meclis, belediye başkanı ve belediye idaresini denetler (md. 26): soru (meclis üyesi, belediye başkanına ya da encümene yazılı soru sorabilir), genel görüşme (üye tam sayısının en az üçte biri tarafından önerilen konuda), faaliyet raporunu değerlendirme ve denetim komisyonu.

Belediye başkanı, nisan ayı toplantısında bir önceki yılın faaliyet raporunu meclise sunar; raporun görüşülmesinde meclis başkanlığını başkan vekili yapar.

Faaliyet raporundaki açıklamalar meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli görülmezse, yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak meclis başkan vekili tarafından mahallin mülki idare amirine gönderilir; vali, dosyayı gerekçeli görüşüyle Danıştay'a gönderir ve yetersizlik kararı Danıştay'ca uygun görüldüğü takdirde belediye başkanı başkanlıktan düşer. Bu, meclisin en güçlü denetim yetkisidir ve nadiren kullanılır.

Günlük denetim ise soru, komisyon raporları ve bütçe-kesin hesap görüşmeleriyle yapılır. Meclis üyeleri ayrıca belediyenin işlemleri hakkında bilgi edinme hakkına sahiptir ve belediye başkanı bu bilgiyi vermekle yükümlüdür.

Huzur Hakkı, Üyelik Yasakları, Üyeliğin Düşmesi ve Sorumluluk

Huzur hakkı (md. 32): meclis başkan ve üyelerine, meclis ve komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için, belediye başkanına ödenmekte olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenir; huzur hakkı ödenecek gün sayısı Kanun'da sınırlanmıştır.

Üyelik yasakları: belediye başkanı ve meclis üyelerinin, belediye ve bağlı kuruluşlarıyla ilişkili belirli işlerde (md. 27-28) doğrudan ya da dolaylı taraf olması ve yakınlarıyla ilgili konularda oylamaya katılması yasaktır; yakınlarının belediyeyle iş yapması sınırlanmıştır.

Üyeliğin sona ermesi (md. 29): özürsüz ya da izinsiz olarak arka arkaya üç birleşim günü ya da bir yıl içinde yapılan toplantıların yarısına katılmayan üyenin üyeliği meclis kararıyla; seçilme yeterliliğini kaybeden üyenin üyeliği ise valilik bildirimi üzerine Danıştay kararıyla düşer.

Sorumluluk: meclis üyeleri, katıldıkları kararlardan sorumludur; hukuka aykırı karara olumlu oy veren üyeler, kararın yol açtığı kamu zararından ve idari-cezai sonuçlardan sorumlu tutulabilir; bu nedenle karşı oy ve gerekçesinin tutanağa geçirilmesi, üyenin kişisel güvencesidir. Belediye başkanı ve meclis üyeleri görevleriyle ilgili suçlarda 4483 sayılı Kanun'a tabidir.

Sık Yapılan Hatalar

  • Toplantı ve karar yeter sayısını tutanağa geçirmeden karar almak
  • Gündem dışı konuda usulüne uygun gündem eklemesi yapmadan karar almak
  • Meclisin yetkisi olmayan (encümen ya da başkan yetkisindeki) konuda karar almak ya da tersi
  • Kararları süresinde mülki amire göndermemek; kesinleşmeden uygulamak
  • Zorunlu komisyonları (plan-bütçe, imar) ve denetim komisyonunu süresinde kurmamak
  • Yakınlarla ilgili konularda oylamaya katılmak
  • Bütçe ve kesin hesabı okumadan kabul etmek; sorumluluğu bilmemek
  • Karşı oy gerekçesini tutanağa yazdırmamak

Belediye Meclis Üyelerine Yönelik Eğitim Kimler İçin? Belediye Meclisi Eğitimi ve Belediye Eğitimi İçindeki Yeri

Belediye meclis üyelerine yönelik eğitim aşağıdaki gruplar için uygundur:

  • Yerel seçimlerden sonra yeni seçilen belediye meclis üyeleri, meclis başkan vekilleri ve kâtip üyeler.
  • Encümen ve ihtisas komisyonu üyeleri, denetim komisyonu üyeleri.
  • Yeni seçilen belediye başkanları ve yeni atanan başkan yardımcıları, meclisin çalışmasını yürüten yazı işleri müdürlükleri.
  • Büyükşehir ve ilçe belediye meclislerinin ortak üyeleri.

Belediye meclis üyeleri eğitimi, mevzuattaki son değişiklikleri ele alarak meclisin görev, yetki ve sorumluluklarını, toplantı usulünü, bütçe ve kesin hesap görüşmelerini, imar kararlarını ve denetim yollarını işler; belediye meclisi eğitimi olarak meclis bütününe ya da genel belediye eğitimi programının açılış modülü olarak seçim sonrası dönemde planlanır. Kurumsal programlarda belediyenin meclis çalışma yönetmeliği, gündem ve karar örnekleri, komisyon raporları ve varsa iptal edilmiş kararları üzerinden çalışılır; meclis üyeleri için 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun meclisi ilgilendiren hükümleri, teknik olmayan bir dille ve karar örnekleriyle anlatılır.

Güncel Notlar

Oylamalara katılmadan önce gündem maddesine ilişkin birim raporlarının ve hukuki dayanakların mutlaka incelenmesi, kişisel mali sorumluluğun doğmaması adına kritik önem taşır. Çekimser kalınan veya aleyhte oy kullanılan kararlarda gerekçeli muhalefet şerhinin meclis tutanağına tam olarak geçirilmesi, ileride açılabilecek idari ve mali rücu davalarında en temel hukuki güvencedir. Ayrıca, doğrudan veya dolaylı menfaat ilişkisi bulunan konularda müzakereye katılınmaması ve durumun toplantı başlangıcında zapta geçirilmesi unutulmamalıdır.

Son güncelleme: 18.10.2026

Sıkça Sorulan Sorular

Belediye meclis üyesi nasıl olunur?

Beş yılda bir yapılan mahalli idareler seçimlerinde, 2972 sayılı Kanun'a göre nispi temsil esasıyla seçilerek; aday olmak için siyasi parti listesinde yer almak ya da bağımsız aday olmak gerekir. Seçilen üye mazbatasını aldıktan sonra ilk toplantıda göreve başlar; belediye personeli ve belirli kamu görevlileri aday olmak için görevlerinden ayrılır.

Belediye meclis üyesi olma şartları nelerdir?

Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak: on sekiz yaşını doldurmuş, en az ilkokul mezunu, kısıtlı olmayan, kamu hizmetinden yasaklı olmayan ve kanunda sayılan suçlardan hüküm giymemiş olmak ile seçim mevzuatındaki adaylık ve ikamet şartlarını taşımak.

Belediye meclisinin görev ve yetkileri nelerdir?

5393 sayılı Kanun'un 18. maddesine göre stratejik plan ve performans ölçütlerini, bütçe ve kesin hesabı kabul etmek, imar planlarını onaylamak, borçlanmaya, taşınmaz işlemlerine ve üç yılı aşan kiralamalara karar vermek, ücret tarifelerini belirlemek, şirket kurulmasına karar vermek, encümen ve komisyon üyelerini seçmek, norm kadro kararları almak ve belediye başkanı hakkında yetersizlik kararı vermek.

Meclis toplantı ve karar yeter sayısı nedir?

Meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır, katılanların salt çoğunluğuyla karar verir; karar yeter sayısı üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Her ayın ilk haftası toplanır, bütçe toplantısı en çok yirmi, diğerleri en çok beş gün sürer; yeter sayı sağlanmadan alınan karar hükümsüzdür.

Meclis kararları nasıl kesinleşir?

Belediye başkanı hukuka aykırı gördüğü kararı beş gün içinde gerekçesiyle meclise iade edebilir; iade edilmeyen kararlar ile meclisin üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar ettiği kararlar kesinleşir ve yedi gün içinde mülki idare amirine gönderilir. Başkan ısrarla kesinleşen karara karşı on gün içinde idari yargıya başvurabilir; gönderilmeyen karar yürürlüğe girmez.

Denetim komisyonu ne yapar?

İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu on binin üzerindeki belediyelerde meclis, her yıl ocak ayında üç ile beş üyeden oluşan denetim komisyonunu gizli oyla seçer; komisyon belediyenin bir önceki yıl gelir, gider, hesap ve işlemlerini denetler ve raporunu mart sonuna kadar meclis başkanlığına sunar. Sayıştay denetiminden bağımsız, meclisin mali denetim aracıdır.

Huzur hakkı ne kadardır?

Meclis başkan ve üyelerine, meclis ve komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için belediye başkanının aylık brüt ödeneğinin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclisçe belirlenen tutarda ödenir; ödenecek gün sayısı Kanun'da sınırlıdır. Meclis üyesi maaş almaz, belediye personeli değildir.

Belediye meclis üyelerine yönelik eğitim kimler için uygundur?

Yeni seçilen meclis üyeleri, başkan vekilleri ve kâtip üyeler, encümen, ihtisas ve denetim komisyonu üyeleri, yeni seçilen belediye başkanları ve yeni atanan başkan yardımcıları, yazı işleri müdürlükleri ile büyükşehir ve ilçe meclislerinin ortak üyeleri için uygundur; seçim sonrası dönemde planlanır ve mevzuat karar örnekleriyle anlatılır.
Bu konuda uygulamalı eğitim almak ister misiniz?
Belediye Meclis Üyelerine Yönelik Eğitim programımız hakkında detaylı bilgi alın, teklif isteyin.
Belediye Meclis Üyelerine Yönelik Eğitim Sayfasına Git
Kamu İhale Danışmanlık Hizmetlerimiz

Vizyonder kamu ihale danışmanlığı hizmetleri

Danışmanlık Alanlarımız PDF

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Kurumsal Eğitim Kataloğu

Vizyonder Eğitim Kurumsal Eğitim Kataloğu

Kamu İhalelerinde Danışmanlık Merkezi Yayında!

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar Danışmanlığı

Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Vizyonder - Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Vizyonder Psikoloji Akademi Eğitimleri ve Danışmanlık Hizmetleri Başladı!

Vizyonder Psikoloji Akademi

Elektronik İhale Eğitimi

Elektronik İhale Eğitim Semineri - e-ihale eğitimi - vizyonder

Eğitim Seminerlerimize Kayıt Olun!

Vizyonder Eğitim Seminerlerine Kayıt Olun!

Sürdürülebilirlik Raporu Hazırlama
Tüm Sorularınız İçin
0(212) 232 2016
Eğitimlerimizden özellikle yeni çalışanların yararlanabilmesi için
"Uygulamalı Eğitim" verilmektedir. Bu eğitimde katılımcılar, baştan sona canlandırmalı olarak yaşayarak öğrenmektedirler.
Bu Sayfayı Paylaş
Hoşgeldiniz. Yardıma ihtiyacınız olursa buraya tıklayarak Whatsapp üzerinden bilgi alabilirsiniz.