Vizyonder Logo
Vizyonder Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri - Tel:0242 338 2016

Baz İstasyonu Nedir? Belediyelerde Baz İstasyonu Gelirleri, Geçiş Hakkı Ücreti ve Tahsil

Baz İstasyonu Nedir? Belediyelerde Baz İstasyonu Gelirleri, Geçiş Hakkı Ücreti ve Tahsil
Baz istasyonları belediye taşınmazlarına, direklerine, binalarına ve yollarına kurulur; ancak belediyelerin bu istasyonlardan gelir elde etmesi ancak kanuni dayanağı olan yollarla (kira, yer kullanım bedeli, geçiş hakkı ücreti, ecrimisil) mümkündür. Meclis tarifesiyle uydurulan harç ve ücretler yargıda iptal edilmiş, sözleşmesiz kurulan istasyonlar ise yıllarca tahsil edilmemiş gelir olarak kalmıştır; bu rehber belediyenin hangi geliri hangi usulle alabileceğini anlatır.

Baz İstasyonu Nedir?

Baz istasyonu nedir: mobil telefon ve veri iletişimini sağlayan, belirli bir coğrafi alandaki (hücredeki) cihazlarla radyo frekansı üzerinden haberleşen anten, alıcı-verici ve kabin donanımından oluşan elektronik haberleşme istasyonudur. Kule, direk, bina çatısı, su deposu ya da aydınlatma direği üzerine kurulabilir; her operatör kendi istasyonunu kurar ya da altyapı paylaşımı yapar.

Kurulumu ve işletilmesi 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) düzenlemeleri ve elektromanyetik alan maruziyet limitlerine ilişkin yönetmelikle düzenlenir; her istasyon için BTK'dan güvenlik sertifikası alınması zorunludur.

Belediyeler için baz istasyonu iki yönlü bir konudur: kendi taşınmazlarında kurulan istasyonlardan gelir ve kurulum izinleriyle denetimde sınırlı yetki.

Baz İstasyonu Kurulum Şartları ve Belediyenin Yetkisi

Baz istasyonu kurulum şartları, 5809 sayılı Kanun ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nda 2020 yılında yapılan değişikliklerle Bakanlık ve BTK ağırlıklı bir düzene bağlanmıştır: elektronik haberleşme istasyonlarının kurulumuna ilişkin izinler, güvenlik sertifikası ve teknik şartlar merkezi düzenlemelerle belirlenir; kule ve direkler için yapı ruhsatı yerine mevzuatta öngörülen izin usulü uygulanır.

Belediyenin rolü; kendi mülkiyetindeki ya da tasarrufundaki taşınmaz ve tesislerde yer tahsisi, imar mevzuatı çerçevesinde sınırlı denetim, geçiş hakkı sağlayıcı sıfatıyla altyapı geçişlerine izin ve mevzuata aykırı kurulumlarda tespit ve bildirim ile sınırlıdır.

Belediyelerin geçmişte meclis kararıyla baz istasyonları için ihdas ettiği ruhsat harcı, yıllık işletme ücreti ve benzeri gelir kalemleri, kanuni dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle Danıştay tarafından iptal edilmiştir; bu nedenle gelir, yalnızca kanuni yollarla elde edilebilir.

Baz İstasyonu Kira Geliri ve Baz İstasyonu Yer Kullanım Ücreti

Baz istasyonu kira geliri, belediyenin en somut gelir kalemidir: operatör, belediyeye ait arsa, bina çatısı, su deposu, direk ya da tesis üzerine istasyon kurmak istediğinde belediyeyle kira ya da yer kullanım sözleşmesi yapar.

Bu kiralama, belediye taşınmazlarının kiralanmasına ilişkin genel kurallara tabidir: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre ihale (pazarlık usulünün şartları varsa pazarlık), üç yıla kadar kiralamada encümen, üç yılı aşan kiralamada meclis kararı, rayiç bedelin belirlenmesi için kıymet takdiri, yazılı sözleşme, teminat ve tapuya şerh.

Baz istasyonu yer kullanım ücreti, kira bedelinin yıllık artış oranı (tüketici fiyat endeksi ya da sözleşmedeki oran), süre sonunda yenileme ve altyapı paylaşımı hâlinde (aynı direği birden fazla operatörün kullanması) ek bedel şartlarıyla sözleşmede açıkça düzenlenmelidir. Uygulamada en yaygın sorun, yıllar önce yapılmış düşük bedelli ve süresi dolmuş sözleşmelerin yenilenmeden fiilen devam etmesidir.

Geçiş Hakkı Ücreti

Geçiş hakkı ücreti, 5809 sayılı Kanun'un 22 ve devamı maddelerine ve Elektronik Haberleşme Sektöründe Geçiş Hakkı Yönetmeliği'ne dayanır: işletmecilerin elektronik haberleşme altyapısını (fiber, kablo, kanal, direk) kamuya ait yol, kaldırım, meydan ve arazilerden geçirmesi için geçiş hakkı sağlayıcıdan (belediye, il özel idaresi, karayolları) izin alması ve ücret ödemesi gerekir.

Ücretin belirlenmesinde BTK'nın belirlediği azami tarifeler ve ilkeler esastır; belediye bu tarifelerin üzerinde ücret talep edemez, altında anlaşabilir. Geçiş hakkı, baz istasyonunun kendisinden çok istasyona giden altyapı hatlarıyla ilgilidir; ancak birçok belediyede fiber ve kablo geçişleri sözleşmesiz ve ücretsiz yıllarca sürmüştür.

Geçiş hakkı sözleşmesi; güzergâh, süre, ücret, kazı ve onarım yükümlülükleri, altyapı paylaşımı ve sona erme hükümlerini içerir; kazı izinleriyle (altyapı kazı ruhsatı ve zemin tahrip bedeli) karıştırılmamalıdır.

Sözleşmesiz Kurulan İstasyonlar: Ecrimisil ve Tahsil

Belediye taşınmazına sözleşmesiz ya da süresi dolmuş sözleşmeyle kurulmuş istasyonlar, belediyenin en büyük kaçak gelir alanıdır.

Bu durumda belediye, taşınmazın işgali nedeniyle ecrimisil (haksız işgal tazminatı) talep eder: işgalin tespiti (tutanak, fotoğraf, koordinat, süre), rayiç kira bedelinin belirlenmesi, geriye dönük (zamanaşımı süresi içinde) ecrimisil ihbarnamesi ve tebligatı, itiraz süresi ve tahsil; ödenmezse 6183 sayılı Kanun ya da genel hükümlere göre takip.

Ecrimisil geçmişi kapatır, geleceği düzenlemez: tespitten sonra istasyonun ya sözleşmeye bağlanması ya da kaldırılması gerekir. Tahsil süreci; gelir birimi, emlak ve istimlak birimi, zabıta ve hukuk biriminin birlikte çalışmasını gerektirir; envanter olmadan (belediye taşınmazlarındaki tüm istasyonların listesi) hiçbir tahsil başlamaz. Eğitimde envanter çıkarma yöntemi, ihbarname örnekleri ve yargı kararları işlenir.

Yargı Kararları Işığında Sınırlar

Danıştay ve idare mahkemeleri, belediyelerin baz istasyonlarına ilişkin uygulamalarında iki sınır çizmiştir.

Birincisi, gelir yönünden: belediye meclisinin tarife kararıyla baz istasyonları için ruhsat harcı, işletme ücreti ya da benzeri bir mali yükümlülük ihdas etmesi, vergi ve benzeri yükümlülüklerin ancak kanunla konulabileceği ilkesine aykırı bulunmuştur; belediye ancak taşınmazının kullanımı karşılığı kira ve ecrimisil ile kanunla tanınan geçiş hakkı ücretini alabilir.

İkincisi, denetim yönünden: istasyonların kaldırılmasına ya da kurulmasının engellenmesine ilişkin belediye işlemleri, yetkinin merkezi mevzuatta düzenlenmesi nedeniyle çoğunlukla iptal edilmiştir; belediyenin denetim rolü imar mevzuatı ve kendi taşınmazlarıyla sınırlıdır. Bu kararları bilmeyen belediye, hem alabileceği geliri almaz hem de alamayacağı gelir için dava kaybeder.

Belediye İçin Adım Adım Gelir Yönetimi

  1. Envanter: Belediye taşınmaz ve tesislerindeki tüm istasyon ve altyapı geçişlerinin (operatör, konum, kurulum tarihi, sözleşme durumu) listelenmesi; saha taraması ve operatörlerden bilgi istenmesi
  2. Sözleşme denetimi: Mevcut sözleşmelerin süre, bedel ve artış hükümlerinin kontrolü; süresi dolanların yenilenmesi ya da tahliyesi
  3. Sözleşmesiz kullanımda ecrimisil: Tespit, kıymet takdiri, ihbarname, tahsil
  4. Yeni tahsislerde ihale: 2886 sayılı Kanun usulü, rayiç bedel, meclis ya da encümen kararı, tapu şerhi
  5. Geçiş hakkı düzeni: Geçiş hakkı sözleşme şablonu, BTK tarifesine uygun ücret, kazı izinleriyle ilişkilendirme
  6. Takip: Yıllık artışların uygulanması, ödeme takibi, sözleşme bitiş takvimi

Sık Yapılan Hatalar

  • Meclis tarifesiyle kanuni dayanağı olmayan baz istasyonu harcı ya da ücreti koymak
  • Belediye taşınmazındaki istasyonların envanterini tutmamak
  • Süresi dolmuş ve düşük bedelli sözleşmeleri yenilemeden sürdürmek
  • Kiralamayı ihalesiz ve yetkisiz organ kararıyla yapmak
  • Ecrimisil ihbarnamesini usulsüz tebliğ etmek; zamanaşımını kaçırmak
  • Geçiş hakkı ücretini BTK tarifesinin üzerinde talep etmek ya da hiç almamak
  • İstasyon kaldırma işlemlerinde yetkisiz karar almak ve dava kaybetmek

Baz İstasyonlarından Elde Edilecek Gelirler Eğitimi Kimler İçin? Belediye Gelirleri Eğitimi ve Belediye Eğitimi İçindeki Yeri

Baz istasyonlarından elde edilecek gelirler eğitimi; belediyelerin gelir ve tahsilat birimleri, emlak ve istimlak müdürlükleri, mali hizmetler müdürlükleri, hukuk birimleri, zabıta ve fen işleri (saha tespiti), bilgi işlem ve altyapı koordinasyon birimleri, büyükşehir belediyelerinin altyapı koordinasyon merkezleri ile il özel idarelerinin gelir birimleri için uygundur.

Program, belediye gelirleri eğitimi içinde taşınmaz gelirleri ve ecrimisil modülüyle birlikte ya da genel belediye eğitimi programı içinde ayrı bir oturum olarak kurgulanabilir; interaktif çevrimiçi biçimde de düzenlenir. Kurumsal programlarda belediyenin kendi istasyon envanteri (yoksa eğitimde çıkarma yöntemi), mevcut sözleşmeleri ve varsa dava dosyaları üzerinden çalışılarak eğitim sonunda bir tahsil eylem planı hazırlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Baz istasyonu nedir?

Mobil telefon ve veri iletişimini sağlayan, hücre adı verilen alandaki cihazlarla radyo frekansı üzerinden haberleşen anten, alıcı-verici ve kabin donanımından oluşan elektronik haberleşme istasyonudur. Kule, direk, çatı ya da su deposu üzerine kurulur; 5809 sayılı Kanun ve BTK düzenlemelerine tabidir ve her istasyon için güvenlik sertifikası zorunludur.

Belediye baz istasyonundan hangi gelirleri alabilir?

Yalnızca kanuni dayanağı olan gelirleri: kendi taşınmaz ve tesislerine kurulan istasyonlar için kira ya da yer kullanım bedeli, altyapı geçişleri için BTK tarifesine uygun geçiş hakkı ücreti ve sözleşmesiz kullanımda ecrimisil. Meclis tarifesiyle konulan ruhsat harcı ve işletme ücreti gibi yükümlülükler yargıda iptal edilmiştir.

Baz istasyonu kira sözleşmesi nasıl yapılır?

Belediye taşınmazlarının kiralanmasına ilişkin kurallara göre: 2886 sayılı Kanun'a göre ihale, üç yıla kadar kiralamada encümen ve üç yılı aşan kiralamada meclis kararı, kıymet takdiriyle rayiç bedel, yazılı sözleşme, teminat ve tapuya şerh. Yıllık artış, süre sonu yenileme ve altyapı paylaşımı hâlinde ek bedel sözleşmede düzenlenmelidir.

Geçiş hakkı ücreti nedir?

5809 sayılı Kanun ve Geçiş Hakkı Yönetmeliği'ne göre işletmecilerin fiber, kablo ve direk gibi altyapıyı kamuya ait yol, kaldırım ve arazilerden geçirmesi için geçiş hakkı sağlayıcıya (belediye, il özel idaresi) ödediği ücrettir. BTK'nın belirlediği azami tarifeler esastır; belediye üzerinde ücret talep edemez.

Sözleşmesiz kurulan baz istasyonuna ne yapılır?

İşgal tutanakla tespit edilir, rayiç kira bedeli belirlenir, zamanaşımı süresi içinde geriye dönük ecrimisil ihbarnamesi tebliğ edilir ve tahsil edilir; ödenmezse takip yapılır. Ecrimisil geçmişi kapatır; ardından istasyon ya sözleşmeye bağlanır ya da kaldırılır.

Belediye baz istasyonunu kaldırabilir mi?

Kurulum izinleri ve teknik denetim merkezi mevzuatla (Bakanlık ve BTK) düzenlendiğinden, belediyelerin kaldırma ya da engelleme işlemleri yargıda çoğunlukla iptal edilmiştir. Belediyenin yetkisi kendi taşınmazlarındaki tahsis, imar mevzuatı çerçevesinde sınırlı denetim ve aykırılıkların tespit ve bildirimiyle sınırlıdır.

Baz istasyonu gelirleri nasıl yönetilir?

Envanter (tüm istasyon ve geçişlerin listesi), mevcut sözleşmelerin süre ve bedel denetimi, sözleşmesiz kullanımda ecrimisil, yeni tahsislerde ihale, geçiş hakkı sözleşme düzeni ve yıllık artış-ödeme-bitiş takibi. Envanter olmadan tahsil başlamaz; gelir, emlak, zabıta ve hukuk birimleri birlikte çalışır.

Baz istasyonlarından elde edilecek gelirler eğitimi kimler için uygundur?

Belediyelerin gelir ve tahsilat birimleri, emlak ve istimlak müdürlükleri, mali hizmetler, hukuk birimleri, zabıta ve fen işleri, altyapı koordinasyon birimleri, büyükşehir altyapı koordinasyon merkezleri ve il özel idarelerinin gelir birimleri için uygundur; çevrimiçi olarak da düzenlenir.
Bu konuda uygulamalı eğitim almak ister misiniz?
Baz İstasyonlarından Elde Edilecek Gelirlerin Tahsiline Yönelik Eğitim programımız hakkında detaylı bilgi alın, teklif isteyin.
Baz İstasyonlarından Elde Edilecek Gelirlerin Tahsiline Yönelik Eğitim Sayfasına Git
Kamu İhale Danışmanlık Hizmetlerimiz

Vizyonder kamu ihale danışmanlığı hizmetleri

Danışmanlık Alanlarımız PDF

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Kurumsal Eğitim Kataloğu

Vizyonder Eğitim Kurumsal Eğitim Kataloğu

Kamu İhalelerinde Danışmanlık Merkezi Yayında!

Kamu İhale Danışmanlık Merkezi

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar

Belediyelerde Gelir Artırıcı Çalışmalar Danışmanlığı

Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Vizyonder - Stratejik Yönetim ve Stratejik Plan Hazırlama Eğitim ve Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Evsel Katı Atık Tarife Raporu Hazırlama Danışmanlığı

Vizyonder Psikoloji Akademi Eğitimleri ve Danışmanlık Hizmetleri Başladı!

Vizyonder Psikoloji Akademi

Elektronik İhale Eğitimi

Elektronik İhale Eğitim Semineri - e-ihale eğitimi - vizyonder

Eğitim Seminerlerimize Kayıt Olun!

Vizyonder Eğitim Seminerlerine Kayıt Olun!

Sürdürülebilirlik Raporu Hazırlama
Tüm Sorularınız İçin
0(212) 232 2016
Eğitimlerimizden özellikle yeni çalışanların yararlanabilmesi için
"Uygulamalı Eğitim" verilmektedir. Bu eğitimde katılımcılar, baştan sona canlandırmalı olarak yaşayarak öğrenmektedirler.
Bu Sayfayı Paylaş
Hoşgeldiniz. Yardıma ihtiyacınız olursa buraya tıklayarak Whatsapp üzerinden bilgi alabilirsiniz.