Danışmanlık adı altında personel çalıştırmak mümkün mü?

Sürdürülemez. Sözleşmenin adı "danışmanlık" olsa da, fiilen personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı söz konusuysa bu alım o kurallara tabidir.

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62'nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi değiştirilmiş; idarelerin kendi bütçelerinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamayacakları düzenlenmiştir. Yani belirleyici olan sözleşmenin başlığı değil, alımın niteliğidir, "niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde" ifadesi tam olarak bunu anlatır.

Danışmanlık hizmeti ise farklı bir kategoridir: belirli bir uzmanlık gerektiren, çıktısı bir görüş, rapor, proje veya çözüm önerisi olan iştir. Danışmanın çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirip idarenin günlük ve sürekli idari işlerini yürütmesi, işin danışmanlık niteliğini ortadan kaldırır.

Bu yolun iki ek sakıncası vardır: (1) İdare, aynı işi kendi personeliyle veya usulüne uygun bir hizmet alımıyla yaptırmaktansa, kişi başına daha yüksek maliyetle çalıştırmış olur. (2) Başka şekilde çalıştırılması mümkün olmayan personelin bu yolla istihdamı sürdürülmüş olur.

Sayıştay'ın 2018 yılı denetim raporlarından birinde; bir su ve atıksu idaresinin, %95 ortağı olduğu şirketle uzun yıllar önce imzalanan ve yönetim kurulu kararlarıyla uzatılan "yönetim ve danışmanlık" sözleşmesi kapsamında, çeşitli unvanlardaki personelin günlük ve sürekli idari hizmetlerde çalıştırıldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak; hizmet alımına konu danışmanlık bilgisi/ihtisası olmayan veya o amaçla istihdam edilmediği açık olan, çalışma saatlerinin tamamını idarede günlük işleri yerine getirmekle geçiren personel için ortağı olunan şirkete danışmanlık hizmet bedeli ödenmemesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: danışmanlık sözleşmelerinizde çıktıyı tanımlayın, hangi konuda, hangi kapsamda, hangi formatta (rapor, analiz, eğitim, proje) ve hangi takvimde teslim edilecek. Ödemeyi teslim edilen çıktıya bağlayın; adam/gün üzerinden ve mesai esasına dayalı ödeme, işin niteliğini personel alımına dönüştürür. Uzun süredir yenilenerek devam eden sözleşmeleri gözden geçirin; bu tür alımlar çoğunlukla yıllar içinde kayarak bu hale geliyor. Gerçek ihtiyaç personel ise, çözümü mevzuatın öngördüğü istihdam yollarında arayın.