Fiyat dışı unsur puanlaması ve yerli istekli avantajı nasıl uygulanır?

İkisi ayrı mekanizmalardır: fiyat dışı unsur puanlaması teklifleri nitelik yönünden karşılaştırır; yerli istekli fiyat avantajı ise yabancı isteklilerin değerlendirilmiş teklif bedeline bir ilave yapar. Her ikisinin de hesabı belgelenmelidir.

Fiyat dışı unsurlar, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin sadece fiyata göre değil; işletme ve bakım maliyeti, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesine imkan tanır. Bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ihale dokümanında gösterilir. İdari şartnamede tipik olarak; teklif fiyatı ile fiyat dışı unsurlara verilen puanların toplamı üzerinden sıralama yapılacağı ve teklif fiyatlarının eşit olması halinde fiyat dışı unsurların öncelik sıralamasının esas alınacağı düzenlenir.

Yerli istekli fiyat avantajı ise 4734 sayılı Kanunun ilgili hükmü çerçevesinde uygulanır. İdari şartnamede belirtilen oran (örneğin %15) üzerinden; avantaj, yabancı isteklilerin fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmiş teklif bedellerine, bu bedeller üzerinden hesaplanan tutar eklenmek suretiyle uygulanır. Ortakları arasında yabancı gerçek ve/veya tüzel kişi bulunan ortak girişimler bu avantajdan yararlanamaz.

Kamu İhale Kurulunun 25.01.2023 tarihli ve 2023/UH.I-189 sayılı kararında, bir belediyenin kültürel ve sanatsal etkinlikler ile teknik donanım hizmet alımı ihalesinde bu hususlar incelenmiştir. Kurul; idarece kalite ve teknik değer nitelik puanlamasının 40 tam puan üzerinden hesaplandığını, ihale üzerinde bırakılan isteklinin puanının 36 olarak tespit edildiğini ve söz konusu hesaplama belgesine ihale işlem dosyasında yer verildiğini belirlemiştir.

Kararın dikkat çeken yanı sonuç kısmıdır: ihale komisyonunca ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin geçerli tek teklif olduğuna karar verildiği dikkate alındığında, fiyat dışı unsur puanlamasının ekonomik açıdan en avantajlı teklifin tespiti açısından önem arz etmediği de belirtilerek başvuru reddedilmiştir.

Uygulama önerisi: fiyat dışı unsur kullanacaksanız, puanlama cetvelini ve her isteklinin puanının nasıl hesaplandığını gösteren belgeyi ihale işlem dosyasına koyun; puanlamanın hesabı gösterilemediğinde işlem savunulamaz hale geliyor. Unsurları ölçülebilir ve doküman öncesinde ilan edilmiş kriterlere dayandırın. Yerli istekli avantajı uygulanacaksa oranı idari şartnamede açıkça yazın ve avantajın yabancı isteklinin bedeline ekleme yoluyla uygulandığını hesaplamada gösterin.