Yönetmeliğimizde olmayan bir nakdi yardımı yapabilir miyiz?

Olur. Yapılan yardımın, kendi sosyal yardım yönetmeliğinizde tanımlanan çeşit ve kapsam içinde kalması gerekir; yönetmelikte yeri olmayan bir yardım, dayanaksız ödeme haline gelir.

Belediyelerin sosyal yardım yapma yetkisi kanunla verilmiştir; ancak bu yetkinin nasıl kullanılacağı, kimlere, hangi şartlarda, hangi tutarda ve hangi usulle yardım yapılacağı, belediyenin kendi meclisince çıkarılan sosyal yardım yönetmeliğiyle belirlenir. Yönetmelik, hem idareyi bağlayan bir çerçeve hem de yardımın eşitlik ve öngörülebilirlik içinde dağıtılmasının güvencesidir.

Tipik bir sosyal yardım yönetmeliğinde yardım türleri tek tek tanımlanır. Örneğin nakdi yardım; ihtiyacı tespit edilen kişilere yönetmelik kapsamında ödenmesi kabul edilen para veya para yerine kullanılmak üzere düzenlenen alışveriş çeki ya da akıllı kart olarak tanımlanır. Nakdi eğitim yardımı ise komisyonca belirlenen miktarda ve genellikle örgün öğretim gören ilköğretim ve orta öğretim öğrencilerine verilen yardım olarak sınırlandırılır.

Bu tanımlar dışına çıkıldığında iki sorun doğar: (1) Ödemenin dayanağı gösterilemez. (2) Kimin yararlanacağı, ihtiyaç tespitinin nasıl yapılacağı ve tutarın neye göre belirlendiği belirsiz kaldığından, eşitlik ilkesi bakımından tartışma çıkar.

Sayıştay'ın 2021 yılı denetim raporlarından birinde; belediyenin sosyal yardım yönetmeliğinde düzenlenmediği halde, yükseköğretim kurumları sınavını kazanan öğrencilerin ailelerine ve salgından zarar gören esnafa nakdi yardım yapıldığı tespit edilmiştir. İncelemede, yönetmelikteki nakdi eğitim yardımının ilköğretim ve orta öğretim öğrencileriyle sınırlı tanımlandığı da vurgulanmıştır. Sonuç olarak; nakdi yardımların yönetmelikte öngörüldüğü kapsam çerçevesinde yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: yeni bir destek programı düşünüyorsanız, önce yönetmeliği güncelleyin, yardımın adı, yararlanma şartları, başvuru ve tespit usulü, tutar belirleme yöntemi ve karar mercii yazılsın. Yönetmelik değişikliği meclis kararıyla yapılır ve zaman alır; bu nedenle destek programlarını yıllık planlayın. Yapılan her yardımı ihtiyaç tespit belgesi ve karar örneğiyle birlikte dosyalayın; sosyal yardımlarda denetimin ilk baktığı şey, ödemenin değil tespitin belgesidir.