Personel gideri sınırı aşılmışken yeni personel alınabilir mi?

Kural olarak mümkün değildir ve riski ağırdır: oranın aşılmasına yol açan yeni personel alımı nedeniyle oluşan kamu zararı, kanuni faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 49'uncu maddesinde; belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamayacağı; nüfusu 10.000'in altında olan belediyelerde bu oranın yüzde kırk olarak uygulanacağı düzenlenmiştir.

Maddenin devamı yaptırımı gösterir: yıl içinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artış meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin bu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanuni faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Aynı fıkrada personelin her türlü alacaklarının zamanında ve öncelikle ödeneceği de belirtilmiştir.

Sayıştay 6. Dairesinin 03.04.2014 tarihli, 88 sayılı kararında (158 sayılı ilamın 11'inci maddesi) bu hüküm somut bir olayda tartışılmıştır. Sorguda; 2012 yılı personel harcamalarının, 2011 yılı bütçe gelirlerinin yeniden değerleme katsayısıyla çarpımı sonucu bulunan tutarın yüzde otuzunu aşmasına rağmen o yıl yeni personel alındığı ileri sürülmüştür. Kararda hesap ayrıntısıyla gösterilmiş; 2011 yılı bütçe gelirinin yeniden değerleme oranıyla çarpımından bulunan tutarın yüzde otuzu hesaplanmıştır.

Kararda ayrıca; norm kadro ilke ve standartlarına göre idareye 253 memur kadrosu verilmiş olmasına rağmen mevcut memur sayısının 2012 sonu itibarıyla 129 olduğu, alımlara İçişleri Bakanlığınca izin verildiği ve denetim ile tasdik işlemlerinin yapılabilmesi için şehir plancısı, peyzaj mimarı ve harita alanında personel ihtiyacı bulunduğu gibi tespitlere yer verilmiştir. Daire oy çokluğuyla ilişilecek husus bulunmadığına karar vermiş; karşı oyda ise oranın aşılmış olması nedeniyle 2012 yılında yeni personel alınamayacağı, buna rağmen alım yapıldığı ve oluşan kamu zararının belediye başkanından tazmini gerektiği görüşü savunulmuştur.

Uygulama önerisi: her yıl ocak ayında oranı hesaplayıp yazılı bir nota bağlayın, gerçekleşen en son yıl bütçe geliri, yeniden değerleme oranı, sınır tutarı, öngörülen personel gideri ve kalan marj. Sınır aşılmışsa hiçbir alım onayını bu not olmadan imzaya çıkarmayın. Zorunlu teknik unvan ihtiyacı varsa, gerekçeyi ve varsa merkezi idare iznini dosyada bulundurun; yukarıdaki kararda çoğunluk görüşünü belirleyen unsurlar bunlar olmuştur.