Teknik şartnamede araç model yılı şartı koyabilir miyiz?

Koyabilirsiniz, ihtiyaca dayanan, gerekçelendirilebilen ve teklif verilmesini engellemeyen bir kriter olduğu sürece. Teknik kriterleri belirlemek idarenin takdir yetkisindedir; ancak bu yetkinin sınırı da Kanunda çizilmiştir.

4734 sayılı Kanunun "Temel ilkeler" başlıklı 5'inci maddesinde idarelerin saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiştir. 12'nci maddede ise teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunlu kılınmıştır.

İki hüküm birlikte okunduğunda ölçüt şudur: idare ihtiyacını tanımlar, ancak tanım belirli bir isteklinin lehine sonuç doğuracak veya piyasada karşılanması mümkün olmayan bir şarta dönüşemez.

Kamu İhale Kurulunun 25.01.2023 tarihli ve 2023/UH.II-228 sayılı kararında; bir belediyenin 21 aylık taşıt kiralama ve personel servis hizmeti alımı ihalesinde, farklı araç türleri (binek, hafif ticari, engelli nakil aracı, liftli kapalı kasa kamyon, panelvan, sokak hayvanlarını toplama aracı, mobil temizlik aracı, minibüs, otobüs vb.) için belirlenen model yılı şartı incelenmiştir.

Kurul; araçların en az belirli bir model yılında olmasının istenildiğini, herhangi bir kilometre şartı aranmadığını ve araçların isteklinin kendi malı olmasının istenmediğini; farklı model yıllarının araçların farklı hizmet alanlarında kullanılmasından kaynaklandığını ve her hizmet özelinde kullanılacak araçların farklı teknik özellik ve donanıma sahip olmasının hizmetin kamu yararına uygun yürütülmesi için gerekli olduğunu tespit etmiştir. İşin yapılacağı dönem de dikkate alındığında makul bir model yılının belirlendiği ve ihaleye teklif verilmesine engel olacak nitelikte bir kriter bulunmadığı sonucuna varılarak iddia yerinde görülmemiş ve başvuru reddedilmiştir.

Kararda ayrıca; araçların kullanım yeri, tabi olduğu mevzuat, piyasadan temin güçlüğü, teknik özellikleri, kapasiteleri ve şoför/akaryakıt dahil olup olmaması gibi nedenlerle idarenin ihtiyaca göre araç belirlemesinin kamu yararı ve hizmetin optimizasyonu ile ilgili olduğu, idarenin bu konuda takdir hakkı ve yetkisi bulunduğu vurgulanmıştır.

Uygulama önerisi: teknik şartnamedeki her kısıtlayıcı kriter için dosyada kısa bir gerekçe notu bulundursun, bu şart hangi ihtiyaçtan doğuyor, hizmetin hangi özelliği bunu gerektiriyor. İhale öncesinde piyasa araştırması yaparak kriterin karşılanabilir olduğunu teyit edin. Marka/model belirtmekten kaçının; işlevsel ve ölçülebilir özellikler (asgari model yılı, motor gücü, kapasite, donanım) üzerinden tanımlayın.