Sözleşmedeki sosyal denge tutarı brüt mü net mi kabul edilir?

Fazla ödeme sonucu doğurur. Sözleşmede belirlenen tutar aksi açıkça yazılmadıkça brüt kabul edilir; vergilerin idarece üstlenilmesi, personele sözleşmede öngörülenden daha yüksek bir tutar ödenmesi anlamına gelir.

Meselenin özü basit bir hesaptır. Sözleşmede kişi başına belirlenen tutar brüt kabul edilirse, gelir ve damga vergisi bu tutarın içinden kesilir ve personelin eline geçen tutar daha azdır. Net kabul edilirse, idare tutarı brüte tamamlar; vergiler idarenin ilave yüküyle karşılanır ve bütçeden çıkan tutar sözleşmede yazandan yüksek olur. Aradaki fark, dayanağı bulunmayan bir ödemedir.

Sayıştay Temyiz Kurulunun 04.01.2017 tarihli kararında (91 sayılı ilamın 1'inci maddesine ilişkin temyiz incelemesi); belediyede çalışan memur ve sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinin, sözleşmeye göre brüt olarak dikkate alınması gerekirken net olarak dikkate alınması nedeniyle kurulan tazmin hükmü ele alınmıştır.

Sorumlular temyiz dilekçelerinde; 4688 sayılı Kanuna göre mahalli idarelerde yapılmasına izin verilen toplu sözleşmeden kaynaklanan ödemelerin damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulamayacağını, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15'inci maddesinde vergilendirmeye ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığını ve uygulamada kurumlar arasında farklılıklar yaşandığını ileri sürmüştür. Ayrıca harcama yetkilisi, ödeme emri belgesinde imzasının bulunmadığını belirterek sorumluluğuna itiraz etmiştir.

Kurul, itirazları yerinde görmemiştir. Kararda; toplu iş sözleşmesine göre iyileştirme zammı adı altında kişi bazında brüt olarak ödenmesi gereken tutar yerine, sözleşmedeki tutarların net kabul edilerek kişilerin yükleneceği gelir ve damga vergisinin belediyece karşılandığı ve ödeme emri belgelerinde brütleştirilmiş daha yüksek bir giderin yer aldığı tespit edilmiştir. Bu gerekçeyle tazmin hükmünün tasdikine oy birliğiyle karar verilmiştir.

Uygulama önerisi: sosyal denge ve benzeri sözleşmelerde tutarın brüt olduğunu metne açıkça yazın; "net ödenir" ifadesinden kaçının. Bordro hesabını sözleşme metnindeki tutar üzerinden kurgulayın ve ilk ay için elle kontrol edin, brüt/net hatası kurulduğu andan itibaren her ay tekrarlandığı için tutar hızla büyüyor. Tavan tutar kontrolünü de brüt üzerinden yapın.