Kazı ruhsat bedelini yaklaşık maliyete koymadan ödeyebilir miyiz?

Olabilir, nitekim benzer bir olayda tazmin hükmü kurulmuştur. Sorun bedelin ödenmesinden çok, ödemenin işin maliyet yapısında öngörülmemiş olmasından kaynaklanıyor.

Önce dayanakları ayıralım, çünkü uygulamada sık karıştırılıyor:

- Altyapı kazı izni harcı, 2464 sayılı Kanunun mükerrer 79'uncu maddesi. Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmet alanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyece verilecek izin bu harca tabidir; mükellefi izin talebinde bulunanlardır.
- Zemin açma izni ve toprak hafriyatı harcı, aynı Kanunun 80'inci maddesinin (d) fıkrası.
- Muayene, ruhsat ve rapor harcı, 82'nci madde.
- Ücret, 97'nci madde: belediyeler, Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir.

Büyükşehirlerde altyapı çalışmalarının koordinasyonu AYKOME eliyle yürütülür ve AYKOME uygulama yönetmelikleri, bağlı birimlerin yapacağı altyapı çalışmalarının ihaleli işlerinde de ruhsat bedeli, yıpranma bedeli ve keşif bedeli alınarak kazı ruhsatı düzenleneceğini öngörebilmektedir.

Sayıştay 6. Dairesinin 05.01.2021 tarihli, 771 sayılı kararında (185 sayılı ilamın 4'üncü maddesi); bir içme suyu şebekesi yapım işinde kazı ruhsatı bedellerinin su ve kanalizasyon idaresince büyükşehir belediyesine ödendiği incelenmiş ve tazmin yönünde hüküm kurulmuştur. Kararda dikkat çeken tespit şudur: söz konusu işe ait yaklaşık maliyette kazı ruhsatına ait bir gider konulmadığı, birim fiyat tariflerinde de böyle bir giderin tarifeye dahil edilmediği anlaşılmıştır. Karara katılmayan üye ise, genel müdürlük adına yapılan giderlerin kendi bütçesinden ödenebileceği gerekçesiyle ilişilecek husus bulunmadığı görüşünü bildirmiştir.

Buradan çıkan ders nettir: kazı ruhsat bedeli gibi kalemler ya yaklaşık maliyete ve birim fiyat tarifine işlenerek yükleniciye ait bir gider haline getirilmeli, ya da idarenin kendi bütçesinden ödenecekse bunun dayanağı (yönetmelik hükmü, tarife kararı, protokol) ödeme öncesinde dosyada bulunmalıdır. Belirsiz bırakılan bu kalem, hem mükerrer ödemeye hem de tazmin riskine açıktır.

Uygulama önerisi: yapım işi yaklaşık maliyet cetvellerinize "izin, ruhsat ve harç giderleri" başlığı ekleyin ve bu kalemin yükleniciye mi idareye mi ait olduğunu idari şartnamenin teklif fiyata dahil giderler maddesinde açıkça yazın. AYKOME yönetmeliğinde bağlı idarelerden bedel alınmasını öngören bir hüküm varsa, bu hükmü ihale dokümanına da yansıtın.