Sözleşme feshedilince geçmiş dönem kira alacağı düşer mi?

Düşmez. Fesih ileriye etkili sonuç doğurur; sözleşmenin yürürlükte kaldığı döneme ait bedeller doğmuş alacaktır ve takip edilmesi gerekir.

İşin dayanağı bakımından: 5393 sayılı Belediye Kanununun 15'inci maddesinde, katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır. Bu iş gelir getirici şekilde ihale edildiğinde, ihale ve sözleşme süreci 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa tabidir.

Feshin hukuki sonucu şudur: sözleşme sona erer, ancak sona erdiği ana kadar doğmuş ve muaccel olmuş borçlar ortadan kalkmaz. Yüklenicinin işletme hakkını fiilen kullandığı aylara ait kira bedelleri bu niteliktedir. Dolayısıyla fesih kararı ile birlikte;

- fesih tarihine kadar tahakkuk etmiş kira bedellerinin tam olarak hesaplanması,
- ödenmeyen kısmın gecikme zammı ile birlikte takibe alınması,
- sözleşmeye ve mevzuata göre kesin teminatın gelir kaydedilip kaydedilmeyeceğinin değerlendirilmesi,
- alacağın tahsil edilememesi halinde 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre cebri takip yollarına başvurulması

gerekir. Alacağın takipsiz bırakılması, zamanaşımı riski yanında sorumluluk doğuran bir ihmaldir.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; bir belediyenin gelir getirici şekilde ihale ettiği ambalaj ve tekstil atıkları toplama işine ilişkin sözleşme feshedilmiş olmasına rağmen kira bedellerinin eksik tahsil edildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak; sözleşme feshedilmiş olsa bile, sözleşmenin yürürlükte kaldığı sürelerdeki kira bedellerinin takip ve tahsilinin sağlanması gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: fesih işlemini bir "kapanış dosyası" olarak kurgulayın, fesih tarihi, o tarihe kadarki tahakkuk cetveli, tahsil edilen tutarlar, kalan borç, teminat durumu ve yapılan takip işlemleri tek dosyada bulunsun. Fesih onayına, kalan alacağın tutarını ve takip yöntemini de yazın; uygulamada alacaklar çoğunlukla "sözleşme bitti" denilerek dosya kapatıldığı için kayboluyor.