Satılan aracı kayıtlardan hangi tutarla çıkarmalıyız?
2 yıl önce 2.446 görüntülenme Mali Yönetim, Muhasebe ve Bütçe Cevaplandı
Soru
Sayın hocam. Belediyemiz hurdaya ayrılan araçlarını ihaleyle sattı. Muhasebe birimi araçları kayıtlardan satış bedeli üzerinden çıkarmış. Bu doğru mu?
Doğru değil. Varlık, kayıtlardan kayıtlı değeri (amortismana tabi ise net değeri) üzerinden çıkarılır; satış bedeli ile arasındaki fark ayrıca gelir veya gider olarak kaydedilir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 187'nci maddesinde; amortisman ayrılmış olan varlıkların net değerinin, kayıtlı değerden ayrılmış amortismanlar düşüldükten sonra kalan tutar olduğu belirtilmiş; devir ve trampanın satış hükmünde olduğu ifade edilmiştir. Aynı maddede maddi duran varlıkların satış işlemleri sırasında; amortismana tabi olanlarda net değeri, diğerlerinde kayıtlı değeri ile satış bedeli arasında fark olması durumunda, oluşan olumlu veya olumsuz farkın ilgili varlık hesabı ile gelir veya gider hesaplarına kaydedilerek satış işleminin muhasebeleştirileceği düzenlenmiştir.
Doğru kayıt mantığı şu sırayla kurulur:
1. Varlığın kayıtlı değeri ilgili maddi duran varlık hesabından (taşıtlarda 254) çıkarılır.
2. O varlık için ayrılmış birikmiş amortisman tutarı, birikmiş amortismanlar hesabından düşülür.
3. Tahsil edilen satış bedeli kasa/banka hesabına alınır.
4. Net değer ile satış bedeli arasındaki fark; satış bedeli yüksekse gelir, düşükse gider olarak kaydedilir.
Satış bedeli üzerinden çıkış yapıldığında bu zincir bozulur: varlık hesabı ve birikmiş amortismanlar hesabı gerçeği yansıtmaz, satıştan doğan kar veya zarar hiç görünmez ve faaliyet sonuçları tablosu eksik kalır. Tam olarak amortismanı ayrılmış, net değeri sıfıra yaklaşmış araçlarda bu hata özellikle büyür.
Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; bir belediyenin araç satış ihalesinde, satılan araçların ilgili maddi duran varlık hesaplarındaki çıkış kayıtlarının kayıtlı değer yerine satış bedeli üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak; taşıtların satış bedeli yerine kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması ve satış bedeli ile kayıtlı bedel arasındaki farkın faaliyet hesaplarına yansıtılması gerektiği değerlendirilmiştir.
Uygulama önerisi: her satış için tek sayfalık bir hesaplama fişi düzenleyin, plaka, kayıtlı değer, birikmiş amortisman, net değer, satış bedeli, fark ve farkın kaydedileceği hesap. Bu fiş hem muhasebe kaydının hem de taşınır çıkış işleminin dayanağı olsun. Aynı kural taşınmaz satışları, devir ve trampa işlemleri için de geçerlidir.
Bu sorunun cevabı üyelerimize özeldir
Uzmanlarımızın verdiği cevabın tamamını görüntülemek için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Üyelik ücretsizdir.
