Hakediş raporu ne zaman düzenlenmek zorunda?

Sorun yaratır. Sözleşmede farklı bir tarih belirlenmemişse, mevzuat düzenleme zamanını kendisi belirlemiştir.

Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşmenin "Ödeme yeri ve şartları" başlıklı 11'inci maddesinde; hakediş raporlarının, sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinde düzenlenen esaslar çerçevesinde, kanuni kesintiler de yapılarak her ayın ilk beş iş günü içinde düzenleneceği hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "Geçici hakediş raporları" başlıklı 39'uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendinde de; geçici hakediş raporlarının yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça her ayın ilk beş iş günü içinde düzenleneceği belirtilmiştir.

Buradaki mantık, ödemenin öngörülebilir olmasıdır. Hakedişin ne zaman düzenleneceğinin belli olması; yüklenicinin nakit planlamasını, idarenin ödenek planlamasını ve fiyat farkı ile kesintilerin hangi döneme ait olduğunu belirler. Düzenleme tarihinin kaymaları, gecikme faizi taleplerine ve hakedişte hangi ayın rayiçlerinin/endeksinin uygulanacağı tartışmalarına yol açar.

Dikkat edilecek nokta şudur: Genel Şartname "sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça" diyerek idareye esneklik tanımıştır. Yani işin niteliği farklı bir takvim gerektiriyorsa, bu sözleşmede açıkça belirtilmelidir; uygulamada fiilen farklı bir tarihte düzenlemek bu esnekliği kullanmak sayılmaz.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; bir belediyenin ihale ettiği yapım işlerinde, sözleşmede farklı bir hüküm olmamasına rağmen bazı hakediş raporlarının her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak; hakedişlerin düzenlenmesinde idarece uygun görülen tarihlerin sözleşmelerde belirtilmesi, belirtilmemesi halinde ise Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki hükme göre her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: kontrol teşkilatına aylık bir hakediş takvimi çıkarın; ölçüm ve ataşman işlerinin ay sonundan önce tamamlanmasını planlayın ki ilk beş iş gününe yetişilsin. Sözleşme aşamasında, işin özelliği farklı bir takvim gerektiriyorsa bunu tip sözleşmenin ilgili maddesine yazın. Hakediş raporunun düzenlenme tarihi ile yüklenicinin başvuru tarihini de dosyada ayrı ayrı belgeleyin.