Belediye alacaklarını zamanaşımına uğratırsak sorumluluk kimde olur?

Zamanaşımına uğratılan alacak, tahsil edilebilecekken edilememiş bir kamu geliridir ve kamu zararı olarak değerlendirilir. Sorumluluk ise takip ve tahsil görevi kimde ise oradadır; uygulamada bu konu tartışmalıdır ve kararlarda farklı görüşler yazılmaktadır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 12'nci maddesinde ilan ve reklam vergisi, 17'nci maddesinde eğlence vergisi, mükerrer 44'üncü maddesinde çevre temizlik vergisi düzenlenmiş; 86'ncı maddesinde ise inşa, tamir ve genişletmeye tabi tutulan yolların iki tarafındaki veya bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararıyla yol harcamalarına katılma payı alınacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun 98'inci maddesinde; "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır" denilmiştir. Dolayısıyla tarh zamanaşımı 213 sayılı Kanuna, tahsil zamanaşımı ise 6183 sayılı Kanuna göre işler.

Katı atık ücretleri bakımından ise 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11'inci maddesi uyarınca belediyelerin evsel katı atık bertaraf tesislerini kurma ve işletme yükümlülüğü ile bu hizmetten yararlananların yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılma yükümlülüğü esas alınır.

Sayıştay 8. Dairesinin 25.02.2025 tarihli, 341 sayılı Kararında (52 sayılı İlamın 3'üncü maddesi) bir belediyenin emlak vergisi, ilan ve reklam vergisi, ÇTV gibi vergi gelirleri ile para cezaları ve katı atık toplama-taşıma ücreti gibi bazı ücret gelirlerinin tahsil zamanaşımına uğratılması incelenmiştir.

Kararın en öğretici yanı sorumluluk tartışmasıdır. Çoğunluk görüşünden ayrılan üye, azınlık görüşünde; 5393 sayılı Kanun uyarınca belediye gelirlerinin takip ve tahsili için gerekli işlemlerin yapılmasından belediye başkanının da görevli ve sorumlu olduğu düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmadığını belirtmiştir. Yani sorumluluğun yalnızca mali hizmetler biriminde mi, yoksa üst yöneticide de mi olduğu, kararlarda tartışılan bir konudur.

Sizin açınızdan pratik sonuç şudur: sorumluluğun kimde olduğu tartışılırken, alacak zamanaşımına uğramış olur. Bu nedenle önce yaşlandırma tablosu kurun; her gelir kalemi için zamanaşımına en yakın alacakları ayrı bir listede izleyin. 6183 sayılı Kanundaki zamanaşımını kesen işlemleri (ödeme emri tebliği, haciz, ödeme, taksitlendirme) zamanında yapın ve bu işlemleri tarihli olarak kayda geçirin. Zamanaşımını kesen tek bir tebligat, alacağın tümünü kurtarabilir.