Kiralama şartnamesine "şu kadar yıl yerel tecrübe" şartı koyabilir miyiz?

Yaratır. Bu tür şartlar katılımı doğrudan kısıtlar ve ihalede rekabetin sağlanması esasıyla bağdaşmaz.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 1'inci maddesinde; genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir.

Aynı Kanunun 2'nci maddesinde ise Kanunun yürütülmesindeki esas açıkça ortaya konmuştur: "Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır."

Buna göre idare, taşınmazlarını kiraya verirken Kanundaki usullerle ve açıklık ile rekabeti sağlayacak şekilde hareket etmek durumundadır. Belirli bir coğrafyada belirli bir süre faaliyet göstermiş olma şartı, işin yürütülmesiyle teknik bir ilgisi bulunmayan ve istekli sayısını yapay olarak daraltan bir ölçüttür.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde, idarenin mülkiyetindeki misafirhanenin kiraya verilmesi ihalesine ilişkin şartnamede ihaleye katılımı kısıtlayabilecek nitelikte şartlara yer verildiği tespit edilmiştir. Denetimde şartnamede ihaleye merkezde on yıllık hizmeti olan tüzel kişilerin katılabileceği yönünde bir düzenleme bulunduğu belirlenmiş; sonuç olarak ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması adına şartnamelerde katılımı kısıtlayacak bu gibi hükümlerin yer almaması gerektiği belirtilmiştir.

Rekabetin daralmasının doğrudan mali sonucu vardır: az sayıda istekliyle yapılan ihalede kira bedeli piyasa düzeyinin altında oluşur. Yani katılım şartı, işin iyi yapılmasını garanti etmediği gibi idarenin gelirini de düşürür.

Amacınız işin ehliyetle yürütülmesiyse, bunu katılım şartı yerine işin yürütülmesine ilişkin şartlarla sağlayın: hizmet standartları, personel nitelikleri, denetim ve ceza hükümleri, yeterli kesin teminat. Bu araçlar rekabeti daraltmadan aynı sonucu verir.