Tahakkuk kaydı yapmadan doğrudan tahsil kaydı yapabilir miyiz?
2 yıl önce 8.857 görüntülenme Mali Yönetim, Muhasebe ve Bütçe Cevaplandı
Soru
Üstadım selamlar. Beyana dayalı bazı vergilerde (eğlence, haberleşme gibi) mükellef ödemeyi yaptığında doğrudan tahsil kaydı giriyoruz; ayrıca tahakkuk kaydı yapmıyoruz. Sonuçta para kasaya giriyor. Bu doğru mu?
Doğru değil. Tahakkuk esaslı muhasebede gelir, tahsil edildiğinde değil hak edildiğinde kaydedilir; tahakkuk kaydının atlanması hem gelir hem de alacak bilgisini bozar.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu bu vergiler için beyan ve ödeme sürelerini belirlemiştir. 22'nci maddesinde; biletle girilmesi zorunlu olmayan eğlence yerlerinde her aya ait eğlence vergisinin, o ayı takip eden ayın 20'nci günü akşamına kadar ilgili belediyeye yatırılacağı belirtilmiştir. 33'üncü maddesinde ise bir ay içinde tahsil edilen telefon, teleks, faksimili ve data ücretlerine isabet eden haberleşme vergisinin, ilgili belediyeye tahsilatı takip eden ayın sonuna kadar bir beyanname ile bildirileceği ve aynı süre içinde ödeneceği düzenlenmiştir. Yani verginin doğduğu an ile ödendiği an farklıdır; aradaki dönemde belediyenin bir alacağı vardır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabının niteliğini düzenleyen 86'ncı maddesinde; bu hesabın, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacaklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Hesabın işleyişini düzenleyen 88'inci maddesinde ise gelir tahakkuk tutarlarının bu hesaba borç, 600 Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği; tahsilat gerçekleştiğinde ise ilgili hesaplar üzerinden kapatılacağı gösterilmiştir.
Tahakkuk kaydı yapılmadığında iki bilgi kaybolur: dönem içinde doğan ancak henüz tahsil edilmemiş alacaklar ve gelirlerin gerçekte hangi döneme ait olduğu. Beyanname vermeyen mükellefin borcu da hiç görünmez.
Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde, kamu idaresince elde edilen bazı gelirler için tahakkuk kaydı yapılmadan doğrudan tahsil kaydı yapıldığı tespit edilmiş; sonuç olarak mali tabloların tam, doğru ve güvenilir bilgi sunabilmesi için gelirlerin tahakkuk kayıtlarına yönelik muhasebe işlemlerinin eksiksiz yerine getirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Uygulamada yapılacak iş: beyana dayalı vergilerde beyannamenin verilmesiyle (veya süresinde verilmemişse re'sen tarhiyatla) tahakkuk kaydını girin, tahsilatı ayrı bir işlem olarak kaydedin. Böylece dönem sonunda "tahakkuk eden / tahsil edilen / devreden alacak" tablosu doğal olarak oluşur.
Bu sorunun cevabı üyelerimize özeldir
Uzmanlarımızın verdiği cevabın tamamını görüntülemek için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Üyelik ücretsizdir.
