İşletme hakkı devrinde belediye payını neye göre belirlemeliyiz?

Olur. İşletme hakkı devrinde belirlenen pay, idarenin o varlıktan elde edeceği tek gelirdir; hakkaniyete aykırı düşük kalması doğrudan gelir kaybıdır ve güncellenmemesi ayrıca sorgulanır.

Bu tür işlemlerde temel sorun, bedelin sözleşme kurulurken bir kez belirlenip yıllarca sabit kalmasıdır. Oysa enerji satış fiyatları, atık miktarı ve tesis kapasitesi zaman içinde değişir; pay oranı sabit kaldığında idarenin payı reel olarak erir.

Sayıştay'ın 2023 yılı denetim raporlarından birinde bu durum somut olarak incelenmiştir. İdare mülkiyetindeki katı atık düzenli depolama alanlarında depolama sonrası açığa çıkan depo gazının (LFG) toplanması, enerjiye dönüştürülerek işletilmesi ve çevreye zararlı etkisinin bertaraf edilmesi işleri, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/g maddesi kapsamında pazarlık usulüyle idarenin iştiraki olan bir şirkete ihale edilmiştir. Başka bir tesiste ise depo gazının toplanması ve toplanan gazdan elektrik enerjisi elde edilmesi için kurulacak tesislerin inşa ettirilmesi, işletme yaptırılması ve işletme süresince pay alınması öngörülmüştür.

Denetimde, bu işlerde idarenin ciro paylarının düşük kaldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak raporda; idare ciro paylarının hakkaniyetle bağdaşmayacak şekilde idare aleyhine çok düşük belirlendiği, idarenin yüklenici firmayla gerekli görüşmeleri yaparak ciro paylarını daha makul seviyelere yükseltmesinin idare gelirlerinin artırılması açısından yerinde olacağı değerlendirilmiştir.

Bundan çıkan uygulama önerisi: işletme hakkı devri sözleşmelerine pay oranının belirli dönemlerde gözden geçirileceğine dair bir revizyon maddesi koyun; payı sabit tutar yerine ciro veya üretim miktarı üzerinden oransal belirleyin. Mevcut sözleşmelerde ise gerçekleşen ciro ile ödenen payı karşılaştıran bir tablo hazırlayıp yükleniciyle görüşme talebinde bulunun. Bu görüşme kayıtları, denetimde idarenin menfaatini koruma yönünde adım attığının kanıtıdır.