Belediye şirketimiz, belediyeden olan alacağına vade farkı işletmeli mi?

Doğru değil. Belediye sermayesiyle kurulmuş olsa da şirket, özel hukuk tüzel kişisidir ve ticari hayatın kurallarına tabidir; alacağını takip etmemek yöneticiler bakımından sorumluluk doğurur.

Belediye şirketleri, hakim hissedarı belediye olsa dahi ticari faaliyetleri sebebiyle özel hukuk tüzel kişisi olup 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabidir.

TTK'nın tacir olmanın hükümlerini düzenleyen 18'inci maddesinde, her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği belirtilmiştir. Özen ve bağlılık yükümlülüğünü düzenleyen 369'uncu maddesinde ise yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altında olduğu düzenlenmiştir.

Bu iki hüküm birlikte şu sonucu doğurur: şirketin alacağını takip etmemek ve vade farkı işletmemek, borçlu tarafın kamu kurumu olması halinde bile mazur görülemez. Aksi halde şirketin öz kaynakları eriyecek ve sonunda yine belediyeden sermaye desteği istenecektir.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde, bir belediye şirketinin vadesi geçmiş alacaklarına vade farkı uygulanmadığı ve bu alacaklara ilişkin takip ve tahsilat süreçlerinin başlatılmadığı tespit edilmiştir. Raporda; şirketin belediye sermayesiyle kurulmuş olsa da ticari faaliyetleri sebebiyle özel hukuk tüzel kişisi olduğu ve TTK'ya tabi bulunduğu vurgulanarak, alacaklara vade farkı uygulanması ve tahsil için gerekli sürecin işletilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Pratik düzen: şirket ile belediye ve diğer şirketler arasındaki sözleşmelere vade ve gecikme faizi maddesi koyun, aylık yaşlandırma raporu üretin, vadesi geçen alacaklara sözleşmedeki oranı otomatik uygulayın. Bu kayıtlar aynı zamanda şirket yönetim kurulunun sorumluluktan korunması için de gereklidir.