Tahakkuk ediyor ama tahsil edemiyoruz; sorumluluk kimde?

Sorumluluk dağıtılmış ve tanımlanmıştır: başkan, mali hizmetler birimi ve muhasebe yetkilisi ayrı ayrı yükümlüdür. "Takip birimimiz yok" ifadesi bir savunma oluşturmaz.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri" başlıklı 38'inci maddesinde belediye başkanına; belediye teşkilatının en üst amiri olarak teşkilatı sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak ve belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek görevleri verilmiş ve bu hususlarda sorumluluk yüklenmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 60'ıncı maddesinin (e) bendinde; ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır. 61'inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise gelir ve alacakların tahsilinin bir muhasebe hizmeti olduğu, muhasebe yetkilisinin bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir tutulmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Takip usulü ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'da gösterilmiştir; ödeme emri tebliği, haciz ve satış aşamaları bu Kanuna göre yürütülür.

Sayıştay'ın 2023 yılı denetim raporlarından birinde, belediyenin bazı gelir kalemlerinde tahakkukun tahsilata dönüşme oranlarının düşük olduğu tespit edilmiş; sonuç olarak bu gelir kalemleri için takip ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yapılmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

Pratik başlangıç: gelir kalemi bazında tahakkuk/tahsilat oranı tablosu çıkarın, oranı düşük kalemleri ve borçlu sayısını görün. Ardından tutarı büyük borçlulardan başlayarak ödeme emri tebliğine geçin ve zamanaşımına yaklaşan alacakları öncelikli listeye alın. Bu tablo aynı zamanda denetimde "takip yapılıyor" demenin en somut yoludur; oranın düşük olması kadar, iyileştiği yönde bir eğilim gösterebilmek de önemlidir.