Encümen, idari para cezası yerine uyarı cezası verebilir mi?

Vardır. Kanunun idari para cezası öngördüğü bir fiilde encümenin ceza yerine uyarı kararı verme yetkisi bulunmamaktadır; bu, takdir yetkisinin değil, yetki sınırının konusudur.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 34'üncü maddesine göre kanunlarda belirtilen cezaları verme görev ve yetkisi belediye encümenindedir. Ancak bu yetki, cezayı verip vermeme serbestisi değil, kanunun öngördüğü cezayı uygulama görevidir.

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında Kanun'un 1'inci maddesinde; belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde aldıkları kararlara muhalif hareket edenlerle, belediye kanun, nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32'nci maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir hükmü yer alır. Maddede ayrıca ilgiliye bir süre verilebileceği ve encümen kararında belli bir fiilin muayyen bir sürede yapılmasının emredilebileceği belirtilmiştir.

Görüldüğü gibi hüküm "karar verilir" şeklindedir; "verilebilir" değil. Uyarı, kanunda öngörülmüş bir yaptırım türü olmadığından, cezanın yerine geçemez. Süre verilmesi ise cezanın alternatifi değil, menin uygulanmasına ilişkin bir düzenlemedir.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde, zabıta görevlilerince tespit edilip tutanağa bağlanarak encümene bildirilen bazı kabahatlere encümen tarafından idari para cezası uygulanmadığı, kabahati işleyen kişinin uyarılması kararı alındığı tespit edilmiş; sonuç olarak Kabahatler Kanunu'nun 32'nci maddesi uyarınca ceza uygulanmasını gerektiren fiillerin tespiti halinde gerekli cezaların uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

Değerlendirmede esneklik isteniyorsa doğru yer cezanın miktarı ve menin uygulanma biçimidir; cezanın hiç verilmemesi değil. Ayrıca uygulanmayan ceza, tahakkuk ettirilmemiş kamu geliri olarak da değerlendirilebilir.