Yıllık 270 saat fazla mesai sınırını aşan işçiye toplu sözleşmedeki oran uygulanabilir mi?

Oranı doğru uygulamış olmanız, süre sınırını aşmış olmanızı meşru kılmaz; bunlar ayrı iki yükümlülük.

4857 sayılı Kanunun 41. maddesi ile buna dayanılarak çıkarılan Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği'nin 5. maddesi, olağan fazla çalışmanın bir yılda 270 saati geçemeyeceğini açıkça hükme bağlıyor. Bu sınır işyerine değil işçinin şahsına ilişkin, yani her işçi için ayrı ayrı takip edilmesi gerekiyor. Toplu sözleşmedeki yüzde 50 zam oranı sadece ücretin nasıl hesaplanacağını düzenliyor, yasal üst sınırı ortadan kaldırmıyor.

Ayrıca Tasarruf Tedbirleri Genelgesi, kamu personelinin zorunlu haller dışında fazla mesai ücreti alacak şekilde istihdam edilmemesini, kurumların serbest zaman ve denkleştirme hükümlerini öncelikle uygulamasını istiyor. Puantaj kayıtlarının da günü gününe, hafta sonu dahil gerçek zamanlı tutulması gerekiyor; sonradan toplu gönderilen kayıtlar bu güvenceyi zedeliyor.

Bir işçinin yıllık 800 saate yaklaşması, tek başına ciddi bir mevzuata aykırılık bulgusu olur. Çözüm, vardiya planlamasını ve personel sayısını gözden geçirip fazla çalışmayı istisna haline getirmek, mümkün olduğunca denkleştirme ve serbest zaman uygulamasına geçmektir.