Araç kiralama ihalesi varken doğrudan teminle ek araç kiralanabilir mi?

Bu uygulama Sayıştay denetimlerinde en sık rastlanan bulgulardan biridir ve mevzuata aykırıdır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5'inci maddesi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını idarelerin sorumluluğuna vermiştir. Aynı maddede, eşik değerlerin altında kalmak ya da Kanunun uygulanmasından kaçınmak amacıyla mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği açıkça hükme bağlanmıştır.

Mevcut bir ihale kapsamında karşılanabilecek nitelikteki bir ihtiyacın, ihale dışında ve 22'nci maddenin (d) bendindeki parasal sınır kullanılarak doğrudan teminle karşılanması, bu yasağın ihlali anlamına gelir. Doğrudan temin, niteliği itibarıyla önceden öngörülemeyen ve ivedi ihtiyaçlar için düşünülmüş istisnai bir usuldür; süreklilik arz eden ve planlanabilen ihtiyaçlar için kullanılamaz.

İhale fiyatının üzerinde bedelle kiralama yapılması ayrıca 5018 sayılı Kanunun 8'inci maddesindeki hesap verme sorumluluğu ve mali saydamlık ilkeleri yönünden de sorumluluk doğurabilir.

Doğru yaklaşım şudur: yıllık ihtiyaç planlaması yapılırken mevsimsel dalgalanma öngörülmeli, ihale dokümanında opsiyonlu/artırılabilir araç sayısı düzenlenmeli veya iş artışı imkanı sözleşmede tanımlanmalıdır. Bunlar yapılmamışsa, ek ihtiyaç için ayrı bir ihaleye çıkılması gerekir.