Polis Noktası Olarak Tahsis Edilen Taşınmazın Kafe/Lokal Olarak İşletilmesi

Süre dolmasını beklemenize gerek yoktur; kanun tahsis amacı dışında kullanım tespit edildiği anda idareye tahsisi iptal etme yükümlülüğü yükler, bu bir tercih değil bir zorunluluktur. Sayıştay denetiminde bu somut ihlal, protokol metniyle birlikte belgelenmiştir.

Denetim tespiti şöyledir:

"Belediye tarafından Yalova İl Emniyet Müdürlüğüne tahsis edilen taşınmazın 5393 sayılı Belediye Kanunu hükümlerine aykırı olarak tahsis amacı (polis noktası) dışında kullanıldığı, tahsis edilen Kurum tarafından gelir getirici amaçlı 'Sosyal Tesis/Polis Lokali' (Çay Bahçesi/Cafe/Lokanta) yapıldığı, bu tahsis işleminden dolayı Belediyenin zarara uğradığı görülmüştür."

5393 sayılı Kanun'un ilgili hükmü hem tahsis amacına bağlılığı hem de iptal zorunluluğunu hem de sosyal tesis yasağını aynı fıkrada düzenlemiştir:

"Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması halinde, tahsis işlemi iptal edilir... Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz."

Tahsis protokolünün kendi metni de amacı tereddütsüz biçimde ortaya koymaktadır:

"Tahsise konu taşınmaz mal 17 Ağustos Parkında bulunan Deprem Anıtı ile yakınlarındaki parklar ve sahil bandında güvenliği artırmak, suç ve suçlu ile mücadele, mağdurların haklarının korunması ile birlikte güvenlik hizmetlerinin en üst seviyede verilmesi için, acil durumlarda görevlendirilecek personelin toplanma ve bekletme yeri... 'Polis Noktası' olarak kullanılmak üzere tahsis edilmiştir."

Analiz:
(1) Kanun metni burada idareye takdir hakkı tanımamıştır; "tahsis işlemi iptal edilir" ifadesi emredici bir hükümdür, "iptal edilebilir" gibi ihtiyari bir düzenleme değildir.
(2) Kanun ayrıca ve ayrıca sosyal tesis kullanımını kategorik olarak yasaklamıştır; bu, yalnızca "polis noktası dışında bir kullanım" genel ihlalinin ötesinde, kafe/lokal gibi sosyal tesis niteliğindeki kullanımın özel olarak öngörülüp yasaklandığı anlamına gelir.
(3) Protokolün kendi 5(d) ve 6'ncı maddeleri, tahsis amacının ortadan kalkması veya protokole aykırı davranış halinde feshi bizzat öngörmüştür; yani idarenin elinde hem kanuni hem de sözleşmesel bir fesih/iptal aracı zaten hazır durumdadır.
(4) Taşınmazın gelir getirici bir işletmeye dönüşmüş olması, belediyenin kendi mülkü üzerinden üçüncü bir tarafın ticari kazanç elde etmesine ve belediyenin bu süreçte hem mülkünü hem de olası kira gelirini kaybetmesine yol açmaktadır.

Yapılacaklar:
1. Tahsis amacı dışında kullanıldığı tespit edilen taşınmaz için 5393 sayılı Kanun'un 75'inci maddesi gereğince tahsis iptal işlemi derhal başlatılmalıdır.
2. Protokolün 6'ncı maddesindeki fesih hükmü işletilerek emniyet müdürlüğüne yazılı bildirim yapılmalı, taşınmazın bakımı yapılmış halde teslimi protokolün 5(d) maddesi uyarınca talep edilmelidir.
3. Taşınmazın tahsis süresince sosyal tesis olarak işletilmesinden doğan gelirin belediyeye ait olup olmadığı ve belediyenin uğradığı zarar hukuk işleri birimince hesaplanmalıdır.
4. Belediyenin diğer tüm tahsisli taşınmazları, benzer amaç dışı kullanım açısından periyodik olarak yerinde denetlenmelidir.

Uygulama önerisi: Emlak ve istimlak müdürlüğü, tahsis ettiği her taşınmaz için yıllık yerinde kontrol yaparak amaç uyumluluğunu bir tutanakla belgelemeli ve uyumsuzluk tespit edilirse iptal sürecini beklemeden başlatmalıdır. Kural budur: tahsis amacı dışında kullanılan taşınmazın tahsisi derhal iptal edilir ve bu taşınmazlar hiçbir koşulda sosyal tesis olarak kullanılamaz.