Spor Kulüplerine Yapılan Nakdi Yardımların Harcama Belgesiyle Takip Edilmemesi

Hayır, yeterli değildir. Yardım tutarının kanuni sınırlar içinde kalması yalnızca yapma yetkisinin koşuludur; yardımın amacına uygun harcandığının denetlenmesi ise ayrı ve bağımsız bir yükümlülüktür. Bu ikisi birbirinin yerine geçmez. Sayıştay denetiminde bu ayrımın gözden kaçırıldığı tespit edilmiştir.

Denetim tespiti şöyledir:

"Belediye tarafından amatör spor kulüplerine yapılan nakdi yardımlar ile ilgili yasal olarak aranması gereken harcama belgelerinin Belediyeye sunulmadığı, takip işlemlerinin de yapılmadığı görülmüş olduğundan yardımların amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı tespit edilememiştir."

Yardım yapma yetkisi ile tutar sınırı 5393 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir:

"Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapar... Belediyelerin... sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez."

Denetim ve izleme yükümlülüğü ise ayrı bir yönetmelikle düzenlenmiştir:

"Teşekküller, yardımları kamu yararı gözeterek veriliş amacına uygun olarak kullanmak zorundadır... Yardım alan teşekküller, yardımın amacına uygun olarak harcanıp harcanmadığına ilişkin bilgi, belge ve kayıtların birer örneği ile faaliyet raporlarını, faaliyetin bitimini müteakip bir ay içinde... yardım yapan idareye göndermek zorundadır... Yardım yapan idareler, yapılan yardımla sınırlı olmak üzere gerekli gördüğü her türlü inceleme, kontrol ve denetimi yapmaya yetkilidir."

Analiz:
(1) Tutarın kanuni tavanı (büyükşehirlerde binde yedi, diğer belediyelerde binde on iki) aşıp aşmadığını kontrol etmek, idarenin kendi bütçe disiplinine ilişkin bir iç kontroldür; ancak paranın kulüpte nasıl harcandığı tamamen ayrı bir sorudur ve bu sorunun cevabı ancak harcama belgesiyle verilebilir.
(2) Yönetmelik, belge ibrazı yükümlülüğünü açıkça kulübe (teşekküle) yüklemiştir; dolayısıyla idarenin "kulüp bize belge getirmedi" pasif tutumu değil, belgeyi talep edip incelemesi gerekmektedir.
(3) Belge takibi yapılmadığında, yardımın gerçekten sportif faaliyete mi yoksa amaç dışı bir harcamaya mı gittiği hiçbir zaman bilinemez; bu, kamu kaynağının nihai kullanımının tamamen karanlıkta kalması anlamına gelir.
(4) Bu denetim boşluğu tekil bir yıla özgü değildir; her yıl tekrarlanan bir yardım kaleminde sistemli hale gelirse, kümülatif olarak hiç denetlenmemiş büyük bir kamu kaynağı akışı ortaya çıkar.

Yapılacaklar:
1. Spor kulübüne yapılan her nakdi yardımın sözleşme veya protokolüne, faaliyet bitiminden bir ay içinde harcama belgesi ve faaliyet raporu sunma zorunluluğu açıkça yazılmalıdır.
2. Belge sunmayan kulüplere yeni yardım yapılmaması, bir sonraki yıl yardım başvurusunun bu şarta bağlanması gerekir.
3. Sunulan harcama belgeleri, mali hizmetler veya ilgili müdürlükçe örnekleme yoluyla değil, tamamı üzerinden incelenmelidir.
4. Denetim sonucunda amacı dışında kullanıldığı tespit edilen yardımlar için yönetmelik çerçevesinde geri alma veya sonraki yıl yardımdan mahrumiyet gibi yaptırımlar uygulanmalıdır.

Uygulama önerisi: Kültür ve sosyal işler müdürlüğü, her yardım kararına ekli bir kontrol listesiyle kulüplerden faaliyet raporu ve harcama belgesini takip eden yılın ilk ayında toplamalı ve mali hizmetler birimine raporlamalıdır. Kural budur: spor kulübüne yapılan nakdi yardım, tutarının kanuni sınırda kalması yetmez; harcama belgesiyle amacına uygun kullanıldığı ayrıca denetlenmek zorundadır.