Belediyeye Ait Reklam Panolarının Kiraya Verilmeyip Gelir Kaybına Uğranması

Sakınca vardır; çünkü bu panolar hem gelir getirebilecek bir varlık hem de idare için sürekli gider kaynağı haline gelmiştir ve bu iki durumun bir arada sürmesi kaynakların verimsiz kullanımı anlamına gelir. Sayıştay denetiminde bu durum açıkça bir gelir kaybı olarak raporlanmıştır.

Denetim tespiti şöyledir:

"İdarenin görev ve yetki alanında bulunan alanlarda kurulu reklam panoları (Led Ekranlar) ile materyallerinin gelir getirici faaliyet olarak kiraya verilmediği, kurulu bütün ilan ve panoların İdarenin hizmet ve tanıtımları için kullanıldığı ve gelir getirmemenin yanı sıra reklam, bakım ve onarım giderlerinin gerçekleştirildiği görülmüştür."

5393 sayılı Kanun bu varlıkların hem düzenlenmesini hem de gelir kapısı olabileceğini öngörmüştür:

"...taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler, belediye gelirleri arasında sayılmıştır."

Denetim, idarenin elindeki iki seçeneği açıkça ortaya koymuştur:

"İdare, tasarrufu altındaki alanlarda mevcut olan reklam panoları ile materyallerini kiraya vererek ya da işlettirerek kira geliri elde edebileceği gibi ilan ve reklam veren kişilerden/firmalardan ilan ve reklam vergisi de tahsil edebilecektir."

İdare bulguya karşı savunmasında "gerekli çalışmalara başlandığını" ifade etmiş, Sayıştay ise sonuç olarak kısaca şunu belirtmiştir:

"...İdarenin bu alanlarda gerekli çalışmaları yaparak kira geliri elde etmesi menfaatine olacaktır."

Analiz:
(1) Bir varlığın "kendi hizmetleri için kullanılması" ile "hiçbir gelir getirmemesi" ayrı şeylerdir; belediye tanıtım ihtiyacını karşılarken dahi panoların bir kısmını üçüncü taraf reklamcılığına ayırıp kira geliri elde edebilir, bu iki kullanım birbirini dışlamaz.
(2) Panoların bakım, onarım ve elektrik giderlerinin tamamen belediye bütçesinden karşılanması, varlığın net olarak belediyeye maliyet yükleyen, gelir getirmeyen bir kaleme dönüştüğünü gösterir; bu, kamu kaynaklarının verimli kullanımı ilkesiyle bağdaşmaz.
(3) İdarenin "çalışmalara başlandığı" yönündeki savunması, sorunun uzun süredir bilindiğini ancak somut bir gelir modeline henüz dönüştürülmediğini de ortaya koymaktadır.
(4) Reklam panolarının değerlendirilmemesi yalnızca kira geliri kaybı değildir; aynı panolar üçüncü taraflarca kullanılsaydı doğacak ilan ve reklam vergisi geliri de tamamen kaybedilmiş olmaktadır.

Yapılacaklar:
1. Belediyeye ait reklam panoları ve led ekranlar envanterinin çıkarılıp, hangilerinin tamamen kurumsal kullanımda kalacağı, hangilerinin kiraya verilebileceği ayrımı yapılmalıdır.
2. Kiraya verilebilecek panolar için 2886 sayılı Kanun'a göre ihale süreci başlatılmalı, tahmini bedel piyasa araştırmasıyla belirlenmelidir.
3. Kurumsal kullanımda kalan panolarda dahi bakım/onarım giderlerinin bir kısmının sponsorluk veya kısmi reklam alanı tahsisiyle karşılanması değerlendirilmelidir.
4. Gelir getirici hale getirilen panolardan doğacak ilan ve reklam vergisi tahsilatı, mali hizmetler biriminin düzenli takibine alınmalıdır.

Uygulama önerisi: Mali hizmetler ve basın-yayın birimleri ortak bir envanter çalışmasıyla panoların gelir potansiyelini değerlendirip yıl içinde kademeli olarak ihaleye çıkarmalıdır. Kural budur: idarenin tasarrufundaki reklam varlıkları yalnızca gider kalemi olarak tutulamaz; gelir getirici kullanım imkanı değerlendirilmek zorundadır.