Belediye Şirketi, Meclis Kararı Olmadan Belediyeye Ait Bir Göl Turu İşletebilir mi?
8 yıl önce 2.693 görüntülenme Belediye Şirketleri ve İştirakler Cevaplandı
Soru
Büyükşehir belediyemize ait bir baraj gölünde, belediye şirketimiz meclis kararı olmadan tekne turu işletiyor. Bunun bir toplu taşıma hizmeti olmadığını, sadece turistik bir gezi turu olduğunu düşündüğümüz için meclis kararına gerek görmedik. Belediye şirketimizin, meclis kararı olmadan bu şekilde bir işletme faaliyeti yürütmesi mümkün müdür?
Hayır, mümkün değildir; faaliyetin "toplu taşıma" olup olmadığından bağımsız olarak, belediyeye ait gelir getirici bir işletme hakkının şirkete devri, ancak belediye meclisinin kararına dayanabilir, bu yetki belediye şirketinin veya idarenin kendi başına kullanabileceği bir yetki değildir. Sayıştay tam bu durumu tespit etmiştir: "Büyükşehir belediyesi sınırları içindeki baraj gölünde faaliyet gösteren teknelerin belediye meclisince bu hizmetin devredilmesi yönünde bir karar olmaksızın belediye şirketi tarafından çalıştırıldığı görülmüştür."
Yetkinin dayanağı 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 26'ncı maddesidir: "büyükşehir belediyesinin toplu ulaşım hizmetlerini 2886 sayılı hükümlerine tabi olmaksızın %50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebileceği belirtilmiştir." Bu maddenin özel bir istisna olduğuna dikkat edilmelidir, normalde belediyeye ait gelir getirici işletme hakları 2886 sayılı Kanun'a göre ihaleyle devredilir; 26'ncı madde, yalnızca %50'den fazla ortak olunan şirkete, meclis kararıyla ihalesiz devri mümkün kılan dar bir istisnadır.
Baraj gölündeki taşımacılık faaliyetinin büyükşehir belediyesinin yetki alanına girdiği de ayrıca teyit edilir: "6360 sayılı Kanun ile belediye büyükşehir belediyesine dönüştürüldüğünden… 31.03.2014 tarihinden itibaren il sınırları içindeki tüm toplu taşıma hizmetleri Büyükşehir Belediyesinin sorumluluk ve yetki alanına girmiştir… Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından iç sular kapsamında bulunan baraj gölündeki taşımacılıkla ilgili tüm faaliyetler büyükşehir belediyesine devredilmiştir." Somut tespit: "baraj gölündeki ulaşım hizmetlerinin belediye meclisi tarafından belediye şirketine devrine yönelik bir karar olmamasına rağmen, belediye şirketi tarafından 3 adet teknenin çalıştırıldığı tespit edilmiştir."
Sayıştay'ın çözümü, sizin sorunuzu da doğrudan cevaplar niteliktedir: "Belediyeye ait olan bu gelir getirici işletme hakkının, Kanun çerçevesinde belirli süreli, rekabete uygun, saydam ve ihale ilkelerinin gerektirdiği tüm şekil ve şartları içerecek şekilde verilmesi veya %50'sinden fazlasına ortak olduğu şirkete büyükşehir belediyesi meclisinin kararına dayalı olarak devredilmesi gerekmektedir." Yani belediyenin önünde iki yol vardır: ya rekabetçi bir ihale ile üçüncü bir işletmeciye vermek, ya da kendi şirketine devretmek istiyorsa bunu mutlaka meclis kararıyla yapmak. İdarenin "bu bir toplu taşıma değil, turistik bir kanyon gezisi" savunması ise Sayıştay tarafından bu ikili çerçeve içinde değerlendirilmiş, gelirin kaynağı ne olursa olsun (toplu taşıma veya turistik işletme), devrin usulüne dair temel ilke değişmemiştir.
Analiz:
1) İdarenin savunmasındaki "bu toplu taşıma değil, turistik gezi" ayrımı, aslında meseleyi çözmez, sadece hangi hukuki dayanağın kullanılacağını değiştirir, eğer faaliyet gerçekten toplu taşıma değilse, 26'ncı maddenin istisnası (ihalesiz devir) hiç uygulanamaz ve işletme hakkının 2886 sayılı Kanun'a göre ihale edilmesi gerekir; eğer toplu taşımaysa, meclis kararıyla devredilebilir. Her iki senaryoda da mevcut durum (meclis kararı da yok, ihale de yok) mevzuata aykırıdır.
2) Bu bulgu, "faaliyetin tanımı" üzerinden bir kaçış yolu aranmasının klasik bir örneğidir, idare, faaliyeti "toplu taşıma değil" olarak tanımlayarak meclis kararı zorunluluğundan kurtulmaya çalışmış, ama bunu yaparken aslında kendini ihale zorunluluğuna tabi kılmıştır; iki yoldan biri her durumda işletilmesi gereken bir usuldür.
3) Belediye şirketinin gelir getirici bir faaliyeti (tekne turu) hiçbir resmi yetkilendirme olmadan yıllarca sürdürmesi, kamu varlığının (baraj gölü, iskele, tekne işletme hakkı) kontrolsüz kullanımı anlamına gelir, bu, hem gelirin doğru şekilde belediyeye yansıyıp yansımadığının hem de faaliyetin güvenlik/çevre standartlarına uygunluğunun denetimini zorlaştırır.
4) Büyükşehir statüsüne geçiş (6360 sayılı Kanun) gibi idari değişiklikler, yeni yetki alanlarını (bu örnekte baraj gölündeki taşımacılık) beraberinde getirir, bu tür geçiş dönemlerinde, yeni kazanılan yetkilerin usulüne uygun kullanılıp kullanılmadığının gözden geçirilmesi özellikle önemlidir.
Yapılacaklar:
1. Baraj gölündeki tekne işletmeciliğinin hukuki dayanağını netleştirin: toplu taşıma kapsamında mı, turistik faaliyet mi olduğuna karar verin.
2. Toplu taşıma kapsamında değerlendiriliyorsa, belediye meclisinden 5216 sayılı Kanun'un 26'ncı maddesine göre şirkete devir kararı alın (süre ve bedel belirtilerek).
3. Toplu taşıma kapsamında değilse, işletme hakkını 2886 sayılı Kanun'a göre rekabetçi bir ihaleyle devredin (şirketiniz de bu ihaleye katılabilir).
4. Benzer şekilde belediye şirketinizin meclis kararı veya ihale olmadan yürüttüğü başka gelir getirici faaliyet olup olmadığını tarayın.
5. Yeni bir gelir getirici faaliyet başlatılmadan önce, hukuk işleri biriminizin bu faaliyetin doğru hukuki dayanağını (ihale mi, meclis kararıyla devir mi) önceden tespit etmesini standart prosedür haline getirin.
Uygulama önerisi: Bu bulgu, bir faaliyetin hukuki tanımı üzerinden usul zorunluluğundan kaçılmaya çalışılmasının, aslında hangi yol seçilirse seçilsin bir usul zorunluluğunun kaçınılmaz olduğunu gösterir. Sizin için çözüm, faaliyetin niteliğine karar verip buna uygun (meclis kararı veya ihale) süreci derhal işletmektir. Sayıştay'ın ölçüsü nettir: belediyeye ait gelir getirici bir işletme hakkı, ya 2886 sayılı Kanun'a göre rekabetçi bir ihaleyle ya da (toplu taşıma kapsamındaysa ve %50'den fazla ortak olunan şirkete) belediye meclisinin kararına dayalı olarak devredilebilir; bu usullerin hiçbiri işletilmeden bir belediye şirketinin faaliyeti sürdürmesi mevzuata aykırıdır.
Bu sorunun cevabı üyelerimize özeldir
Uzmanlarımızın verdiği cevabın tamamını görüntülemek için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Üyelik ücretsizdir.