Kuyu Suyu Kullanan ama Kanalizasyona Bağlı Olan İşletmeden Çevre Temizlik Vergisi Alınır mı?

Hayır, doğru değildir; şebeke suyu abonesi olmasalar bile, atık su sistemine dahil olan (yani belediyenin kanalizasyonunu kullanan) kişi ve kuruluşlar için ayrı bir çevre temizlik vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi gerekir. Sayıştay tam bu eksikliği tespit etmiştir: "Atık su abone sözleşmesi bulunmadığı halde atık su sistemine dahil olan işletme ve konutlara yönelik çevre temizlik vergisi tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin gerçekleştirilmediği görülmüştür."

Bu özel durumun mevzuat dayanağı 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 44'üncü maddesinde açıkça düzenlenmiştir: "Belediyenin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan ancak, su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan konutlara ilişkin çevre temizlik vergisi, yukarıdaki tarifenin yedinci grubunun belediye meclisince belirlenecek derecesi üzerinden hesaplanır." Yani kanun, tam olarak sizin sorduğunuz senaryoyu (şebeke suyu almayan ama belediye hizmetlerinden yararlanan kişiler) öngörmüş ve bunlar için ayrı bir hesaplama yöntemi (tarifenin yedinci grubu, meclisçe belirlenecek derece) tanımlamıştır.

Belediyenizdeki duruma neredeyse birebir örtüşen bir tespit yapılmıştır: "mücavir alan sınırları içinde faaliyet gösteren ve kuyu suyu kullanan işletmeler ile konutların şebeke suyu abonesi olmamakla birlikte atık su sistemine dahil olduğu halde söz konusu kişi ya da kuruluşlara ilişkin atık su abonesi olmasına yönelik işlem gerçekleştirilmediği ve çevre temizlik vergisi tahakkuk ve tahsilatına yönelik mükellefiyet tesis edilmediği tespit edilmiştir." Sonuç: "bahsi geçen kişi ya da kuruluşlara yönelik çevre temizlik vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi ve geçmiş yılları da içerecek şekilde vergi tahakkuku yapılması gerekmektedir."

Analiz:

1) Çevre temizlik vergisinin dayanağı su tüketimi değil, belediyenin çevre temizlik hizmetinden yararlanmadır, bir kişi kendi kuyusundan su alsa bile, atığını belediyenin kanalizasyon sistemine veriyorsa, belediyenin bu atık suyu taşıma/arıtma hizmetinden faydalanıyor demektir; bu da vergiyi doğuran olayı oluşturur. "Şebeke suyu abonesi değil" argümanı, verginin varlığını değil, sadece hesaplama yöntemini (normal tarife yerine mükerrer 44'üncü maddedeki özel derece) etkiler.

2) Bu durum, belediyelerin gelir tarafında sıkça gözden kaçırdığı bir kategoridir çünkü mükellefiyet tespiti genellikle su abonelik kayıtları üzerinden otomatik yürütülür, su şebekesine hiç bağlı olmayan ama kanalizasyona bağlı olan kişiler, bu otomatik sistemin dışında kaldığı için fark edilmeyebilir.

3) Mükellefiyetin tesisi için önce bu kişilerin atık su abonesi olarak kaydedilmesi gerekir, bulguda "atık su abonesi olmasına yönelik işlem gerçekleştirilmediği" ayrıca vurgulanmıştır; yani sorun iki katmanlıdır: hem atık su aboneliği kaydı hem de buna bağlı çevre temizlik vergisi mükellefiyeti eksiktir.

4) Sonuç kısmında "geçmiş yılları da içerecek şekilde" ifadesi önemlidir, bu, mükellefiyetin sadece bundan sonrası için değil, tespit edilmemiş geçmiş dönemler için de geriye dönük olarak (zamanaşımı süresi içinde) tesis edilmesi gerektiğini gösterir.

Yapılacaklar:

1. Su ve kanalizasyon/fen işleri biriminizle işbirliği yaparak, belediye sınırları içinde kendi kuyusundan su alan ama kanalizasyon sistemine bağlı olan işletme ve konutları tespit edin.
2. Bu kişi ve kuruluşları atık su abonesi olarak kaydedin.
3. Belediye meclisinizden, mükerrer 44'üncü maddedeki tarifenin yedinci grubu kapsamında uygulanacak dereceyi belirleyen bir karar alın (eğer daha önce alınmamışsa).
4. Tespit edilen mükellefler için geçmiş yıllara ait çevre temizlik vergisini zamanaşımı süresi içinde tahakkuk ettirip tahsil edin.
5. Bundan sonra yeni açılan işletmelerde/konutlarda su şebekesi bağlantısı olmasa bile kanalizasyon bağlantısı kontrolü yaparak mükellefiyet tesisini otomatik hale getirin.

Uygulama önerisi: Bu bulgu, çevre temizlik vergisi mükellefiyet taramasının yalnızca su abonelik kayıtlarına dayanmasının, şebeke suyu almayan ama kanalizasyonu kullanan kişileri sistem dışında bıraktığını gösterir. Sizin için çözüm, su/kanalizasyon kayıtlarınızı çapraz kontrol ederek bu kişileri tespit edip mükellefiyetlerini tesis etmektir. Sayıştay'ın ölçüsü nettir: şebeke suyu abonesi olmayan ama belediyenin atık su/kanalizasyon sisteminden yararlanan konut ve işletmelere, 2464 sayılı Kanun'un mükerrer 44'üncü maddesindeki özel tarife derecesi üzerinden çevre temizlik vergisi mükellefiyeti tesis edilmelidir.