Belediye Aracını Spor Kulübüne Ücretsiz Kullandırmak Mümkün müdür?

Hayır, bu şekilde devam edilemez; meclis tarife cetvelinde belirlenen ücret tahsil edilmeden aracın kullandırılmaya devam etmesi mevzuata aykırıdır ve tam olarak bu senaryo Sayıştay tarafından tespit edilmiştir. Bulguda şu tespit yer alır: "Kamu İdaresine ait olup profesyonel spor kulübüne kullandırılan otobüse ilişkin olarak Belediye Meclisi Tarife Cetveli'nde öngörülen ücretin tahsil edilmemesine rağmen aracın kullandırıldığı görülmüştür."

Ücretlendirme yetkisinin dayanağı 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 97'nci maddesidir: "belediyelerin bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili olduğu belirtilmiştir." Yani belediyenizin bu tür bir hizmet için ücret talep etme yetkisi zaten var ve meclisiniz bu yetkiyi kullanıp tarifeyi belirlemiş, sorun yetkinin yokluğu değil, belirlenmiş ücretin fiilen tahsil edilmemesidir.

Bulgudaki somut rakamlar, sorunun süreklilik kazandığını gösterir: "İdarece borç tahakkuk kaydı yapılarak aracın farklı tarihlerde profesyonel spor kulübüne kullandırıldığı, 2016-2022 yıllarından kalan 3.013.802,70 TL borcun 7440 sayılı… Kanun uyarınca yapılandırılarak 2023 yılında ödendiği, 2024 yılında aracın farklı tarihlerde kullanıldığı, kullanılan döneme ilişkin idarece 1.337.356,07 TL borç tahakkuk kaydı yapılmasına rağmen herhangi bir tahsilat yapılmadığı tespit edilmiştir." Yani 2016-2022 döneminde biriken borç ancak özel bir yapılandırma kanunu sayesinde 2023'te tahsil edilebilmiş, ama 2024'te aynı sorun (tahakkuk var, tahsilat yok) tekrarlanmıştır.

Sayıştay'ın nihai değerlendirmesi açıktır: "Kamu İdaresine ait araçların kullanımına ilişkin olarak Belediye Meclis Tarife Cetveli'nde belirtilen tutar tahsil edilmeden, aracın kullandırılmaması gerekmektedir."

Analiz:

1) Bu bulgunun en önemli mesajı, sadece bir muhasebe eksikliği değil, bir iş süreci hatasıdır: borç kaydı (tahakkuk) yapmak, tahsilatın yerine geçmez. Belediye yıllarca bu ayrımı görmezden gelip sadece kayıt tutarak "usule uyulmuş" görünümü yaratmış, ama gerçek tahsilat yıllarca gerçekleşmemiştir.

2) 2016-2022 arası borcun ancak özel bir yeniden yapılandırma kanunu (7440 sayılı Kanun gibi genel af/yapılandırma düzenlemeleri) sayesinde tahsil edilebilmiş olması, normal takip mekanizmalarının işlemediğinin açık kanıtıdır, bir kamu idaresi, alacağını ancak yasa koyucunun genel bir affı/yapılandırması geldiğinde tahsil edebiliyorsa, kendi iç tahsilat sürecinde yapısal bir eksiklik var demektir.

3) 2024 yılında aynı hatanın tekrarlanması (tahakkuk var, tahsilat yok) gösteriyor ki 2023'teki yapılandırma ödemesi bir "temizlik" fırsatı olarak değil, sorunun kök nedenini çözmeden geçici bir kapanış olarak değerlendirilmiştir, süreç düzeltilmediği için borç hemen yeniden birikmeye başlamıştır.

4) Meclis kararıyla belirlenmiş bir tarife varken hizmeti ücretsiz sunmaya devam etmek, dolaylı olarak belediyenin ilgili spor kulübüne örtülü bir mali destek sağlaması anlamına gelir, bu, ayrı bir hukuki kategori olan "profesyonel spor kulüplerine doğrudan nakdi/ayni yardım yasağı" düzenlemeleriyle de gerilim yaratabilecek bir uygulamadır, çünkü tahsil edilmeyen ücret fiilen bir yardıma dönüşür.

Yapılacaklar:

1. Aracın kulübe kullandırılmasını, meclis tarife cetvelinde belirlenen ücretin peşin veya kullanım öncesi tahsil edilmesi şartına bağlayın; tahsilat yapılmadan araç tahsisini durdurun.
2. Mevcut 1.337.356,07 TL'lik ve varsa sonraki dönemlere ait tahsil edilmemiş borcu, gecikme faiziyle birlikte derhal takibe alın; gerekiyorsa 6183 sayılı Kanun'a göre icra/haciz sürecini başlatın.
3. Mali hizmetler biriminize, tahakkuk kaydı ile tahsilat arasındaki farkı düzenli olarak (aylık) raporlayan bir izleme mekanizması kurdurun; sadece tahakkuk edip tahsil edilmeyen kalemleri erken tespit edin.
4. Araç tahsis sürecini, kullanım öncesi ödeme makbuzu ibrazını şart koşan yazılı bir prosedüre bağlayın, sözlü/gayri resmi tahsisleri sonlandırın.
5. Belediye meclisine, bu tür ücretli hizmetlerin tahsilat performansını yıllık olarak raporlayarak şeffaflık ve denetim sağlayın.

Uygulama önerisi: Bu bulgu, "kayıt tutmak" ile "tahsil etmek" arasındaki farkın gözden kaçırıldığı, yıllarca süren ve ancak genel bir yapılandırma kanunuyla kapanabilen bir tahsilat zafiyetidir. Sizin için en hızlı çözüm, araç tahsisini "önce ödeme, sonra kullanım" ilkesine bağlamak ve bunu yazılı bir kurala dönüştürmektir. Sayıştay'ın ölçüsü nettir: belediye meclisi tarife cetvelinde ücrete tabi kılınmış bir hizmet (araç kullandırma dahil), ücret fiilen tahsil edilmeden ilgiliye sunulmamalıdır.