Belediye mali tablolarını internet sitesinde yayımlamazsa hangi mevzuat maddesi ihlal edilmiş olur?

Bu, mali tabloların hazırlanması yükümlülüğü ile bunların kamuoyuna açıklanması yükümlülüğünün ayrı ve her ikisi de bağımsız olarak yerine getirilmesi gereken iki farklı adım olduğunu, birinin yapılmasının diğerini gereksiz kılmadığını gösteren bir bulgudur.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 484'üncü maddesi, mali tabloların Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nde belirlenen ilke ve standartlara uygun hazırlanıp belirlenen sürelerde ilgililerin bilgisine sunulmasını şart koşar. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği bu yükümlülüğü çok daha somut hale getirir: 310 ve 311'inci maddeler, her kamu idaresinin bir 'mali raporlama birimi' sayıldığını ve mali hizmetler birim yöneticilerinin tabloları standarda uygun hazırlamaktan, üst yöneticilerin ise bunların belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğunu belirtir. 313'üncü madde hangi tabloların hazırlanıp kamuoyunun bilgisine sunulacağını sayar; 327'nci madde ise kesin bir takvim koyar: temel mali tablolar yıllık dönemler itibarıyla takip eden yılın nisan ayı sonuna kadar, diğer mali tablolar ise aylık dönemler itibarıyla takip eden ayın sonuna kadar idarelerin resmi internet sitesinde yayımlanmalıdır. Aynı madde, Sayıştay'a verilen mali tablolarla internet sitesinde yayımlanan tablolar arasında fark olursa bunun dipnotlarda açıklanmasını da ister, yani mevzuat, iki ayrı raporlama kanalının (Sayıştay'a sunum ve kamuoyuna açıklama) birbirinden bağımsız çalıştığını, birinin diğerinin yerine geçmediğini kabul eder.

Bir Sayıştay bulgusunda tespit şöyledir: 'İdarenin mali tablolarının resmi internet sitesinde yayımlanmadığı görülmüştür.... yapılan incelemede, sayılan mali tablolara idarenin resmi internet sitesinde yer verilmediği tespit edilmiştir.' Sayıştay bu yükümlülüğün sadece teknik bir formalite olmadığını da vurgular: mali tabloların yönetmelikte belirtilen şekil ve sürelerde yayımlanması 'aynı zamanda idarenin hizmetlerinden faydalanan paydaşlara karşı şeffaflığın da bir gereğidir.'

Analiz: (1) Bu bulgu, idarenin mali disiplininde bir eksiklik olduğunu göstermez, tablolar hazırlanmış ve Sayıştay'a usulüne uygun sunulmuştur; eksik olan, aynı bilginin kamuoyuna açık hale getirilmesidir. Bu ayrım önemlidir çünkü Sayıştay denetimi idarenin hesap verebilirliğini devlete karşı sağlarken, internet sitesi yayını aynı hesap verebilirliği doğrudan vatandaşa karşı sağlar, ikisi farklı denetim/hesap verme ilişkilerine hizmet eder. (2) Yönetmeliğin öngördüğü takvim (temel tablolar için nisan sonu, diğerleri için aylık) bir kez yerine getirilip unutulacak bir görev değil, her yıl ve her ay tekrarlanan bir rutin gerektirir; bu nedenle çözüm tek seferlik bir yükleme değil, kurumsallaşmış bir süreç olmalıdır. (3) Bu bulgu, temsil-ağırlama harcama talimatlarındaki belirsizlikle aynı ailededir (bkz. temsil-agirlama-harcama-talimatinda-sayi-ve-kapsam-belirtilmemesi): ikisinde de idarenin işlemleri kendi içinde usulüne uygun olabilir, ama dışarıdan denetlenebilirlik/görünürlük sağlayan ek bir adım eksik kalmıştır. (4) İdarenin 'gerekli çalışmalar başlatılacak' cevabı, bu tür bir eksikliğin teknik olarak kolayca giderilebilir olduğunu (mevcut tabloları siteye yüklemek) ama önceliklendirilmediğini gösterir.

Yapılacaklar:
1. Mali Hizmetler biriminde, temel mali tabloların her yıl nisan ayı sonuna kadar, diğer mali tabloların her ay sonuna kadar resmi internet sitesinde yayımlanmasını takip eden bir takvim/hatırlatma sistemi kurun.
2. Geçmiş yıllara ait, Sayıştay'a sunulmuş mevcut mali tabloları geriye dönük olarak internet sitesinde yayımlayarak eksikliği telafi edin.
3. Web sitesinde mali tablolar için ayrı ve kolay erişilebilir bir 'Şeffaflık' veya 'Mali Tablolar' bölümü oluşturun.
4. Sayıştay'a sunulan tablo ile sitede yayımlanan tablo arasında farklılık oluşması halinde, bu farkın nedenini dipnotlarda açıklamayı standart uygulama haline getirin.

Uygulama önerisi: Mali tabloların Sayıştay'a usulüne uygun sunulmuş olması, kamuoyuna açıklanma yükümlülüğünü karşılamaz; bu iki adım mevzuatta ayrı ayrı düzenlenmiş, birbirinden bağımsız yükümlülüklerdir. Denetçinin ölçüsü nettir: temel mali tablolar her yıl nisan sonuna kadar, diğer mali tablolar her ay sonuna kadar idarenin resmi internet sitesinde eksiksiz yayımlanmak zorundadır.