Basılı bülten harcaması bir önceki yıla göre 10 kat artarsa tasarruf genelgesine aykırılık oluşur mu?

Bu, kamu idarelerinin basın-yayın harcamalarını sınırlayan bir Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nin üç ayrı hükmünün aynı anda ihlal edildiği ve bu ihlallerin sadece usul değil somut mali büyüklük taşıdığı bir bulgudur.

Tasarruf Tedbirleri konulu 2021/14 sayılı Genelge'nin ardından yayımlanan 2024/7 sayılı Genelge'nin 'Basın ve Yayın Giderleri' bölümü üç ayrı kural koyar: (1) idareyi ve faaliyetlerini tanıtmaya yönelik rapor, kitap, dergi, bülten ve benzeri yayınlar hiçbir şekilde basılmayacak, bunların hazırlanması ve paylaşımı elektronik ortamda yapılacak; bastırılması zorunlu diğer belgeler ise ihtiyaç sayısı kadar ve ekonomik malzemeyle bastırılabilecek, (2) kamu kurumlarınca hiçbir şekilde günlük gazete alımı yapılmayacak, (3) görev alanıyla ilgili olmayan yayınlara abone olunmayacak.

Bir Sayıştay bulgusunda üç ihlal de ayrı ayrı tespit edilmiştir: '2024 yılı içerisinde aşırı miktarda bülten ve benzeri yayınların basıldığı, önceki yıllara nazaran yapılan harcamanın 10 kat arttığı', 'Dokümanların hazırlanması ve paylaşımının elektronik ortamda yapılacak kuralına uyulmadığı', ve 'günlük gazete alımı yapılarak, görev alanı ile ilgili olmayan yayınlara abone olunduğu' anlaşılmıştır. İdarenin cevabı ihlalin süresini de netleştirir: '17 Mayıs 2024 tarihinden itibaren Tasarruf Tedbirleri Genelgesine uygun hareket edildiği ifade edilse de söz konusu tarihe kadar mevzuata aykırı uygulamalar devam edilmiştir.'

Analiz: (1) '10 kat artış' rakamı, bu ihlalin bir genelgeye alışkanlıkla uyulmaması değil, genelgenin yürürlüğe girmesine rağmen basılı yayın üretiminin fiilen büyütüldüğünü gösterir, bu, genelgenin sadece bilinmediğini değil, uygulanmasının hiç önceliklendirilmediğini düşündürür. (2) Üç kuralın birlikte ihlal edilmesi (basım, elektronik geçiş, gazete/abonelik), basın-yayın harcamalarının bir bütün olarak tasarruf mantığının dışında yönetildiğini gösterir; genelgenin amacı (kağıt, baskı, dağıtım maliyetlerini azaltmak) hiçbir boyutuyla benimsenmemiştir. (3) İdarenin '17 Mayıs'tan itibaren uyum sağlandı' savunması, ihlalin sonradan düzeltildiğini gösterse de, genelgenin yürürlüğe girişinden bu tarihe kadar geçen sürede yapılan harcamaların geri getirilemeyeceğini de ima eder, bu bir 'devam eden ihmal' değil, belirli bir dönem için tamamlanmış bir mali kayıptır. (4) Bu bulgu, sözleşmesinde şart tanımlanmasına rağmen uygulanmaması (araç kiralama cezai şartı, otobüs kiralama teknik şartı) örüntüsünden farklıdır: burada kural bir genelgeyle zaten nettir, sorun idarenin bu kurala uyma iradesinin (en azından bir süre) bulunmamasıdır.

Yapılacaklar:
1. Basın-yayın giderlerine ilişkin tüm harcama taleplerini, onay öncesinde 2024/7 sayılı Genelge'nin üç kuralına (basım yasağı, elektronik ortam, gazete/abonelik yasağı) karşı kontrol eden bir ön onay adımı oluşturun.
2. Tanıtım amaçlı rapor, bülten, dergi gibi yayınları basılı yerine kurumsal internet sitesi ve sosyal medya üzerinden elektronik olarak paylaşacak bir iletişim sürecine geçin.
3. Mevcut günlük gazete abonelikleri ile görev alanıyla ilgisi olmayan yayın aboneliklerini tek tek gözden geçirip iptal edin.
4. Basın-yayın harcamalarını yıllık bazda önceki yıllarla karşılaştıran bir izleme raporu hazırlayarak, ani artışların erken fark edilmesini sağlayın.

Uygulama önerisi: Tasarruf Tedbirleri Genelgesi'nin basın-yayın hükümleri, idarenin takdirine bırakılmış bir öneri değil, doğrudan uyulması gereken bağlayıcı bir kısıtlamadır. Denetçinin ölçüsü nettir: tanıtım amaçlı yayınlar basılmayıp elektronik ortamda paylaşılmak, günlük gazete alımı ve görev alanı dışı abonelikler ise tamamen sona ermek zorundadır, genelge sonrası harcamanın artması, uyumun değil ihlalin büyüdüğünü gösterir.