Yeni açılan cadde ve bulvarlarda hangi hizmetin büyükşehire, hangisinin ilçeye ait olduğunu meclis kararıyla ayrıca b...

Evet, bırakır, çünkü 'fiilen kim yapabiliyorsa o yapsın' modeli, kalıcı bir hukuki dayanaktan yoksundur ve büyükşehir-ilçe ilişkilerinde ciddi belirsizlik ve ihtilaf riski yaratır; 5216 sayılı Kanun, bu paylaşımın meclis kararıyla yapılmasını açıkça ister: 2024 denetiminde aynen, 'Belediye Meclisi tarafından Belediyenin yetki ve sorumluluk alanlarının BÜTÜNÜYLE BELİRLENMEDİĞİ görülmüştür.' 5216 sayılı Kanun m.27 açıktır: 'büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında DAĞILIMINA İLİŞKİN ESASLARIN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ TARAFINDAN BELİRLENECEĞİ' hükme bağlanmıştır. Denetim, sizin somut durumunuzu tespit eder: 'ilçe belediyeleri mücavir alanları içerisinde bazı cadde, sokak ve meydanlara ilişkin Büyükşehir Belediyesi Meclisince alınan MÜNFERİT MECLİS KARARLARIYLA yetki paylaşımının bulunduğu ANCAK YENİ YAPILAN CADDE VE BULVARLARDA HERHANGİ BİR YETKİ PAYLAŞIMININ OLMADIĞI, yetki paylaşımı bulunmayan alanlarda gerekli hizmetlerin Büyükşehir Belediyesi yerine İLÇE BELEDİYELERİNCE YAPILDIĞI tespit edilmiştir.' Denetim, bu boşluğun somut riskler doğurduğunu vurgular: 'Yetki paylaşımına ilişkin gerekli meclis kararlarının alınmaması durumunda belediyeler arasında işyerlerinden alınan İLAN VE REKLAM VERGİSİ, ÇEVRE TEMİZLİK VERGİSİ gibi gelir kalemlerinde İHTİLAF ÇIKMASI, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının KONTROLLERİNİN SAĞLANAMAMASI gibi durumlara sebebiyet verilecektir.' Sonuç: 'belediye hizmetlerinin gerçekleştirilmesi esnasında yapılacak yetki ve görev paylaşımlarında mevzuatın öngördüğü koordinasyonun sağlanabilmesi için OBJEKTİF KRİTERLERE UYGUN OLARAK il genelinde GEREKLİ MECLİS KARARLARININ ALINMASI gerekmektedir.'

Analiz: (1) 'Fiilen kim yapabiliyorsa o yapsın' pratikliği; OPERASYONEL ÇÖZÜM ile HUKUKİ YETKİ TESPİTİ'ni karıştırır: bir hizmetin fiilen yürütülüyor olması (örneğin ilçe belediyesinin temizlik yapması), o hizmetin hukuken kime ait olduğu sorusuna cevap vermez, resmi bir yetki paylaşımı olmadan, aynı alanda hem büyükşehir hem ilçe kendini yetkili/yetkisiz sayabilir, bu da hizmetin aksamasına veya mükerrer harcamaya yol açabilir (merkezefendi-isgal-harci-tahsil-edilmemesi dosyasının 'fiili bir düzenin uzun süre işlemesi, o düzenin hukuki bir temele oturduğu anlamına gelmez' sürümü: bir hizmetin fiilen kim tarafından yürütüldüğü, o hizmetin hukuken kime ait olduğunu belirlemez; kanun bu belirlemeyi açıkça bir organa (meclis) vermişse, bu belirleme yapılmadan fiili düzen sürdürülemez). (2) Vergi/harç tahsilatındaki belirsizlik, doğrudan gelir kaybına veya çifte tahsilata yol açabilir: yeni açılan bir caddedeki işyerlerinden ilan-reklam vergisi veya çevre temizlik vergisini hangi belediyenin tahsil edeceği net değilse, bu ya hiç tahsil edilmez (her iki belediye de diğerinin sorumluluğu sanır) ya da her iki belediye de tahsilat yapmaya çalışarak mükellefle ihtilaf yaşanır. (3) Ruhsat denetiminin de aynı belirsizlikten etkilenmesi, kamu güvenliği açısından risklidir: işyeri açma/çalışma ruhsatı kontrolünün kimin sorumluluğunda olduğu net değilse, bu alanlardaki işyerleri hiç denetlenmeden faaliyet gösterebilir. (4) Düzeltme; yeni açılan tüm cadde/bulvar/meydanlar için, büyükşehir belediye meclisi tarafından objektif kriterlere göre yetki/sorumluluk paylaşımının karara bağlanmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Yeni açılan tüm cadde, bulvar ve meydanlar tespit edilip, bunlar için büyükşehir-ilçe yetki paylaşımı meclis kararıyla netleştirilsin. (2) Yeni bir cadde/bulvar açıldığında, yetki paylaşımının açılışla eş zamanlı olarak karara bağlanmasını sağlayacak bir standart prosedür oluşturulsun. (3) Halihazırda yetki paylaşımı belirsiz alanlardaki vergi/harç tahsilat kayıtları gözden geçirilip, geçmişe dönük ihtilaf/eksik tahsilat riski değerlendirilsin. (4) İlçe belediyeleriyle düzenli koordinasyon toplantıları yapılarak, yetki paylaşımı ihtiyaçlarının düzenli olarak gözden geçirilmesi sağlansın.

Uygulama önerisi: her yeni cadde/bulvar/meydan açılışını, altyapı tamamlanma sürecinin bir parçası olarak 'yetki paylaşımı meclis kararı' adımını da içerecek şekilde planlayın, açılıştan sonra bu boşluğu doldurmaya çalışmak, aradaki dönemde biriken belirsizlik ve ihtilaf riskini önlemez. Ve denetçinin ölçüsü nettir: büyükşehir-ilçe arası hizmet/yetki paylaşımı, kanunun açıkça öngördüğü şekilde büyükşehir belediye meclisi kararıyla yapılmalıdır; fiili bir işbölümünün var olması, bu resmi kararın yerini tutmaz.