Şirketimizden hizmet alımı yoluyla temin ettiğimiz personelin ücretini net maaş üzerinden ödüyoruz; SGK primi ve verg...

Ciddi bir sakıncası var, çünkü hakediş, sadece net ücret değil, personelin TÜM işçilik maliyetini (SGK primi, vergi kesintileri dahil) kapsayan bir tutardır; sadece net ücreti ödemek, şirketinizin prim ve vergi borçlarını ödeyecek kaynağı hiç almamasına, bu borçların gecikme zammıyla birlikte katlanarak büyümesine yol açar, ve bu maliyet, er ya da geç yine sizin bütçenize döner: 2024 denetiminde aynen, 'Belediyenin kendi şirketlerinden temin ettikleri personele yönelik olarak yaptığı ödemelerin NET ÜCRET TOPLAMINDAN oluştuğu, hakedişin gider kalemlerinden sayılan ve asgari işçilik maliyeti içerisinde yer alan SGK PRİMLERİ ve VERGİ TUTARLARININ İSE ZAMANINDA ÖDENMEDİĞİ görülmüştür.' Denetim, bu eksik ödemenin zincirleme sonucunu açıklar: 'Söz konusu ödeme usulü nedeniyle Şirket bu personelin SGK primleri ile ücretlerinden kesilen gelir vergisini alacaklı kurumlara ZAMANINDA ÖDEYEMEMEKTE, bu nedenle söz konusu borçlara GECİKME ZAMMI İŞLEMEKTEDİR. Bu borçlar ve gecikme cezaları NİHAYETİNDE İdare tarafından ÖDENMEKTE ve bu nedenle İdare bütçesine FAZLADAN KÜLFET getirmektedir.' Rakamlar çarpıcıdır: '31.12.2024 tarihi itibarıyla gecikme zammıyla beraber 20.980.512,90 TL SGK primi, 3.586.240,15 TL de vergi borcu olmak üzere... Belediyenin Personel Şirketine olan borcu 24.566.753,05 TL'DİR.' İdarenizin cevabı ('mali durumumuz kötü, sadece maaşları ödeyebiliyoruz') sorunun nedenini açıklasa da çözümü değildir. Sonuç: 'İdare tarafından Şirkete ödenmesi gereken personel hizmeti bedellerinin sadece net ücret toplamı üzerinden yapılan hesaplama sonucu bulunan tutar üzerinden DEĞİL, hakedişin GİDER KALEMİ OLAN TÜM TUTARLARIN DAHİL EDİLEREK ödenmesi gerekmektedir.'

Analiz: (1) 'Daha az nakit çıkışı, bize avantajlı' algısı; KISA VADELİ NAKİT TASARRUFU ile UZUN VADELİ TOPLAM MALİYETİ'ni karıştırır: net ücreti ödemek, o anda daha az para çıkışı sağlar, ama ödenmeyen SGK/vergi borcu gecikme zammıyla birlikte büyür ve sonunda daha yüksek bir toplam maliyetle yine idarenin üzerine kalır; bu, gerçek bir tasarruf değil, maliyeti öteleyip büyüten bir muhasebe illüzyonudur (esenyurt-stadyum-reklam-geliri-payi dosyasının 'kısa vadeli bir ödeme kolaylığı, uzun vadede daha büyük bir mali yüke dönüşebilir' sürümü: bir ödemeyi eksik yapmak, o anki nakit akışını rahatlatsa da, eksik bırakılan kısım genellikle faiz/gecikme zammı gibi ek bir maliyetle birlikte geri döner, bu, tasarruf değil, maliyetin ertelenmesidir). (2) Şirketin kendi kaynağıyla bu borcu ödemesi beklentisi, gerçekçi değildir çünkü şirketin GELİRİ zaten sizin ödediğiniz hakedişten oluşur: şirket, bu personel için size hizmet vererek gelir elde eder, siz sadece net ücreti öderseniz, şirketin prim/vergi ödeyecek ayrı bir kaynağı yoktur; bu beklenti, şirketi yapısal olarak borçlanmaya zorlar. (3) Biriken 24,6 milyon TL'lik borç, sadece şirketin değil, dolaylı olarak İDARENİN de mali sağlığını tehdit eder: bu borç nihayetinde idare tarafından karşılanacağı için, bugün 'ödemedik' denilen tutar, yarın gecikme zammıyla şişmiş halde bütçeye geri dönecektir, bu, idarenin kendi mali planlamasını da bozan bir risktir. (4) Düzeltme; şirkete yapılan ödemelerin, net ücretin yanı sıra SGK primi ve vergi tutarlarını da içeren tam hakediş tutarı üzerinden yapılmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Şirkete ödenmesi gereken hakedişler, bundan sonra net ücret + SGK primi + vergi kesintilerini içeren tam tutar üzerinden hesaplanıp ödensin. (2) Birikmiş 24,6 milyon TL'lik borcun (SGK primi + vergi + gecikme zammı) kapatılması için bir ödeme planı hazırlanıp uygulamaya konsun. (3) İdarenin mali darboğazı nedeniyle bu ödemenin aksaması riski varsa, öncelik sırası belirlenirken gecikme zammı biriktiren kalemler (SGK/vergi) öncelikli tutulsun. (4) Belediyenin gelir artırıcı önlemleri (idarenin de belirttiği gibi) hızlandırılarak, hakediş ödemelerinin tam ve zamanında yapılabilmesi için kaynak yaratılsın.

Uygulama önerisi: belediye şirketinize yaptığınız hizmet alımı ödemelerini 'net maaş kadar öderim, gerisini şirket halleder' mantığıyla değil, 'bu hizmetin tam maliyeti nedir' mantığıyla planlayın, eksik ödenen her kalem, gecikme zammıyla büyüyerek geri döner. Ve denetçinin ölçüsü nettir: personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımında ödenmesi gereken hakediş, sadece net ücreti değil, SGK primi ve vergi kesintileri dahil tüm işçilik maliyetini kapsar; bu kalemlerin eksik ödenmesi, sorunu çözmez, sadece erteleyip büyütür.