Teknik şartnamemizdeki araç özelliklerini hiçbir marka tam karşılamadı; buna rağmen bir isteklinin teklifini bu özell...

Ciddi şekilde sorunlu, çünkü hiçbir aracın karşılayamadığı bir teknik şartı 'en yakın' bir araca uygulamak, aslında var olmayan bir standardı keyfi olarak bir isteklinin lehine, diğerinin aleyhine kullanmak anlamına gelir: 2023 denetiminde aynen, 'şartnamelerinin açıklık ve rekabet ilkesine uygun olarak hazırlanmadığı, bazı araç gruplarına ilişkin teknik tariflerin mevzuatın öngördüğü şekilde yapılmadığından TEKNİK TARİFE UYGUN VE YERLİ MUHTEVA ORANI ŞARTLARINI SAĞLAYAN BİR ARAÇ BULUNMADIĞI... ihale kararında ise DAHA DÜŞÜK TEKLİF VEREN isteklilerden birinin teklifinin DEĞERLENDİRME DIŞI BIRAKILDIĞI ve ihalenin nispeten DAHA YÜKSEK TEKLİFTE bulunan istekli üzerine bırakıldığı görülmüştür.' Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller, binek araç kiralama bedelinin 'taşıtın... Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini AŞAMAYACAĞINI' ve yerli muhteva oranı %50'nin altındaki taşıtların 'yabancı menşeli' sayılacağını düzenler. Denetim, sizin şartnamenizin hiçbir gerçek araçla eşleşmediğini tespit eder: 'Binek Oto Tip-1 ve Binek Oto Tip-2 araç grubu için esas alabilecekleri hem teknik şartnamede yazılı şartları sağlayan HEM DE yerli muhteva oranı şartını sağlayan HERHANGİ BİR ARAÇ BULUNMAMAKTADIR.' Buna rağmen ihale şöyle sonuçlanmıştır: 'yerli muhteva oranı %50'NİN ALTINDA olan Renault marka Megane model araçların ESAS ALINDIĞI, 36.480.750,00 TL fiyat teklifinde bulunan isteklinin teklifinin, teklifinde yer verdiği araçların kira bedelinin bu araçların kasko değerinin %2'sini AŞTIĞI GEREKÇESİYLE değerlendirme dışı bırakıldığı, İHALENİN İSE 46.310.000,00 TL fiyat teklifinde bulunan istekli üzerine bırakıldığı tespit edilmiştir.' Yani yerli muhteva şartını zaten karşılamayan bir aracı (Megane) referans alıp, buna göre düşük teklifi elemek, aynı zamanda 9,8 milyon TL'lik bir bedel farkına yol açmıştır.

Analiz: (1) 'En yakın aracı esas aldık' yaklaşımı; KARŞILANAMAYAN BİR STANDARDI YOK SAYMAK ile O STANDARDI KEYFİ BİR ARACA UYARLAMAK'ı karıştırır: eğer hiçbir araç şartları tam karşılamıyorsa, doğru adım şartnameyi düzeltmek veya ihaleyi iptal etmektir, 'en yakın' bir aracı fiilen yeni bir referans standart haline getirmek, ihale komisyonuna hangi teklifin kazanacağını belirleme gücü verir, çünkü 'en yakın' değerlendirmesi öznel bir tercihtir (estram-kahvaltilik-paket-tek-teklif dosyasının 'belirsiz veya karşılanamayan bir kritere dayalı seçim, nesnel bir değerlendirme değil öznel bir tercihe dönüşür' sürümü: teknik şartnamenin hiçbir gerçek üründe karşılığı yoksa, bu şartnameye 'en yakın' bir ürünü esas almak, aslında objektif bir kriter değil, komisyonun serbestçe belirlediği bir tercihtir). (2) Yerli muhteva şartını karşılamayan bir aracı (Megane) esas almak, mevzuata aykırılığı ÇİFTE katlar: Renault Megane, hem teknik şartları hem yerli muhteva oranını karşılamadığı halde, bu araç üzerinden kasko değeri hesaplanıp diğer tekliflerin bu değere göre elenmesi, aslında geçersiz bir referansla geçerli teklifleri değerlendirmek anlamına gelir. (3) 9,8 milyon TL'lik fark, sadece teorik bir usul hatası değil, somut bir kamu zararı riskidir: düşük teklif veren isteklinin haksız yere elenmesi, belediyenin aynı hizmeti daha ucuza alabilecekken daha pahalıya almasına yol açmıştır, bu, ihale sürecindeki hatanın doğrudan mali bir sonucu olduğunu gösterir. (4) Düzeltme; teknik şartnamenin piyasada gerçekten karşılanabilir olacak şekilde (ön piyasa araştırmasına dayalı) yeniden hazırlanması, mevcut sözleşmenin bu ihlaller ışığında gözden geçirilmesidir.

Yapılacaklar: (1) Mevcut araç kiralama sözleşmesinin hukuki durumu ve varsa kamu zararı boyutu hukuk/mali işler birimlerince değerlendirilsin. (2) Gelecekteki araç kiralama ihalelerinde, teknik şartname hazırlanmadan önce piyasada bu şartları karşılayan gerçek modellerin var olduğu bir ön araştırmayla doğrulansın. (3) Yerli muhteva oranı ve kasko sınırı gibi şartların, birbiriyle çelişmeyecek ve gerçek araçlarla karşılanabilecek şekilde uyumlu belirlenmesi sağlansın. (4) İhale komisyonuna, hiçbir teklifin şartları tam karşılamadığı durumlarda 'en yakın'ı seçmek yerine ihaleyi iptal etme seçeneğini değerlendirmesi yönünde bir talimat/eğitim verilsin.

Uygulama önerisi: teknik şartname hazırlarken, her bir kriteri karşılayan en az bir-iki gerçek araç/model modelini önceden tespit edin, piyasada karşılığı olmayan bir şartname, ihale komisyonuna istemeden (veya isteyerek) keyfi seçim yapma alanı açar. Ve denetçinin ölçüsü nettir: bir teknik şartnamenin hiçbir üründe tam karşılığı yoksa, bu şartnameye 'en yakın' bir ürünü esas alıp buna göre diğer teklifleri elemek, nesnel bir değerlendirme değil, keyfi bir tercihtir.