Sosyal tesislerimizin fiyatlarını "ücret" değil "fiyat" olarak adlandırıp başkanlık oluruyla belirlesek, meclis karar...

Hayır, sayılamaz, hem isim değişikliği hem de pratiklik gerekçesi, denetim tarafından açıkça değerlendirilip reddedilmiştir: 2022 denetiminde aynen, 'Büyükşehir Belediyesi İşletmeler Müdürlüğü bünyesinde işletilen sosyal tesislerde uygulanan ücret tarifelerinin, Büyükşehir Belediye Meclisi YERİNE BAŞKANLIK OLURU İLE belirlendiği görülmüştür.' 5393 sayılı Kanun m.18/f açıktır: 'Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ÜCRET TARİFESİNİ BELİRLEMEK', belediye meclisinin görevidir. İdarenizin 'ücret değil fiyat' argümanına denetim, dilbilimsel ve hukuki bir analizle cevap verir: 'ücret... 2. isim Kiralanan veya satın alınan bir şey için ÖDENEN PARA... olarak tanımlanmış olup... 5393 sayılı Kanun'da, belediye meclisinin görevleri sayılırken 'ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ÜCRET TARİFESİNİ belirlemek' denilerek ÜCRET KELİMESİ TERCİH EDİLMİŞTİR. Bu nedenle, tarifenin ücret tarifesi olarak ifade edilmesinde bir MAHZUR BULUNMAMAKTADIR.', yani isim ne olursa olsun (fiyat/ücret), kanunun aradığı içerik (isteğe bağlı hizmet karşılığı alınan bedel) aynıdır ve meclis yetkisine girer. 'Meclis toplanamayabilir, girdi maliyetleri hızlı değişir' argümanına da net bir cevap verilir: 'sosyal tesislerde uygulanan fiyatların Meclis tarafından belirlenmesi halinde... çalışmaya ara verilmesi... veyahut karar alınamaması durumunda fiyatların girdi maliyetlerindeki değişikliklere uyum sağlayamaması sonucunun doğabileceği belirtilmiştir. ANCAK BU MAZERETLER Meclis tarafından kullanılması gereken bir yetkinin Belediye Başkanı tarafından kullanılıyor olmasını HAKLI KILAMAMAKTADIR.' Ayrıca durumun ağırlaştırıcı bir yönü vardır: 'Söz konusu hatalı uygulamanın 2021 YILI Sayıştay Denetim Raporu'na da konu edilmesine rağmen DÜZELTİLMEDİĞİ görülmüştür.' Sonuç: 'söz konusu tarifelerin Başkanlık oluru ile değil, Belediye Meclisi kararı ile belirlenmesi gerekmektedir.'

Analiz: (1) 'Ücret değil fiyat diyoruz' argümanı; KELİME SEÇİMİ ile HUKUKİ NİTELENDİRME'yi karıştırır: bir işlemin adını değiştirmek, o işlemin hukuki özünü değiştirmez, kanun, isteğe bağlı bir hizmet karşılığı alınan her türlü bedeli meclis yetkisine sokmuştur; bu bedele 'fiyat', 'ücret', 'katkı payı' ya da başka bir isim vermek, kanunun aradığı içeriği (isteğe bağlı hizmet karşılığı ödeme) ortadan kaldırmaz (eynesil-dava-basi-avukat-ucreti dosyasının 'bir uygulamaya farklı bir isim vermek, o uygulamanın tabi olduğu kuralı değiştirmez' sürümü: bir kelimenin seçimi, o kelimenin işaret ettiği hukuki kategoriyi (burada: meclis yetkisine giren ücret tarifesi) değiştirmek için yeterli değildir; hukuki nitelendirme içeriğe göre yapılır, isme göre değil). (2) 'Meclis toplanamayabilir' endişesi, gerçek bir riski işaret etse de, çözümü YETKİ GASPI değil, SÜREÇ PLANLAMASIDIR: meclisin tatile girmesi veya karar yeter sayısına ulaşamaması gerçek bir operasyonel zorluk olabilir, ama bu zorluğun çözümü, başkanlığın meclisin yerine geçmesi değil, tarife güncellemelerinin meclis takvimine göre önceden planlanması veya gerektiğinde olağanüstü toplantı çağrısı yapılmasıdır. (3) Aynı bulgunun bir önceki yıl da tespit edilip düzeltilmemesi, sorunu 'bir kerelik hata'dan 'bilinçli bir tercihe' dönüştürür: bir denetim bulgusunun tekrarlanması, idarenin bunu fark etmediği değil, düzeltmeyi tercih etmediği izlenimini güçlendirir, bu, denetim otoritesi nezdinde idarenin güvenilirliğini zedeler. (4) Düzeltme; sosyal tesis ücret tarifelerinin belediye meclisi kararıyla belirlenmesi ve güncel tutulması, tarifenin internet sitesinde yayımlanmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Mevcut sosyal tesis ücret tarifeleri, gecikmeksizin belediye meclisi gündemine alınıp karara bağlansın. (2) Girdi maliyetlerindeki hızlı değişime uyum için, meclisin yıl içinde belirli aralıklarla (örn. üç aylık) tarife güncellemesi yapmasını sağlayacak bir takvim oluşturulsun. (3) Tarifeler, Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ'in gerektirdiği şekilde belediyenin internet sitesinde güncel olarak yayımlansın. (4) Bu bulgunun tekrarını önlemek için, gelecekteki denetimlerde aynı tespitin çıkmaması amacıyla sorumlu birime resmi bir takip/hatırlatma mekanizması atansın.

Uygulama önerisi: bir ücret/tarife belirleme sürecinde 'buna ne isim verirsek meclis yetkisinden kaçarız' diye düşünmeyin, hukuki nitelendirme içeriğe bakar, isme değil. Ve denetçinin ölçüsü nettir: isteğe bağlı bir hizmet için alınan her türlü bedel, ona ne isim verilirse verilsin, 5393 m.18/f uyarınca belediye meclisinin yetkisindedir; bu yetkinin başkanlık tarafından kullanılması, hiçbir pratiklik gerekçesiyle haklı çıkarılamaz.