Kadrolu avukatımız yok, davalarımız da az; bu yüzden bir avukatla "dava başına ücret" usulüyle anlaşıp encümen kararı...

Aykırı, çünkü 5393 sayılı Kanun, belediyelerin avukat istihdamı için sadece iki yöntem tanır, ve 'dava başına ücret' bunlardan hiçbiri değildir: 2023 denetiminde aynen, 'ihdas edilmiş 1 avukat kadrosunun boş olduğu; belediyenin yargı yerlerinde temsili için ihtiyaç duyulması üzerine bir avukatın BELEDİYE MECLİSİ KARARI OLMADAN ve mevzuatında öngörülen SÖZLEŞME DÜZENLENMEDEN Belediye Encümenince alınan kararla, avukatlık işlerine DAVA BAŞINA BAKMAK üzere görevlendirildiği' tespit edilmiştir. 5393 sayılı Kanun m.49, avukat istihdamı için iki net seçenek sunar: (1) norm kadroya uygun tam zamanlı sözleşmeli istihdam, ücreti, ilgili kadronun 1. derece 1. kademesinin %25 fazlasını geçemez; (2) kadro yoksa veya iş azlığında kısmi zamanlı sözleşmeli istihdam, bu ise haftanın/ayın belirli gün/saatleriyle sınırlıdır, süresi takvim yılını aşamaz, ücreti aynı kademenin yarısını geçemez. Kanun ayrıca şunu özellikle vurgular: 'çalıştırılacak personele HER NE AD ALTINDA OLURSA OLSUN sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz.' Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği m.14 ise, sözleşmeli avukat ücretinin ödenebilmesi için ödeme belgesine 'Meclis kararı, Sözleşme, İşe başlama yazısı' eklenmesini şart koşar. Somut olayda, hiçbiri yoktur: '20.04.2023 tarih ve 627 no.lu ödeme emri belgesi ile 'Diğer müşavir firma ve kişilere ödemeler' tertibinden 58.912,40 TL'nin kendisine ÖDENDİĞİ tespit edilmiştir.' Denetim, sonucu nettir bir dille özetler: 'belediye meclisi kararı olmadan, tam ya da kısmi zamanlı çalışmayı öngören bir sözleşmeye dayalı olmaksızın, GÖRÜLEN DAVA BAŞINA ÖDEME YAPILACAK ŞEKİLDE bir avukatın vekil edilmesi ve bütçeden ödeme yapılabilmesi MÜMKÜN BULUNMAMAKTADIR.' İdarenizin cevabı (bu uygulamadan vazgeçilip 4734 m.22/h'ye göre doğrudan temin usulüyle avukatlık hizmet alımı sözleşmesi yapıldığı) doğru bir yöne işaret eder.

Analiz: (1) 'Esnek ve pratik bir çözüm' argümanı; İDAREYE UYGUNLUK ile KANUNUN İZİN VERDİĞİ SEÇENEK OLMASI'nı karıştırır: dava başına ücret modeli, sizin ihtiyacınıza pratik görünse de, 5393 m.49 avukat istihdamı için kapalı bir liste (tam zamanlı veya kısmi zamanlı sözleşme) sunar; bu listede olmayan üçüncü bir model, ne kadar mantıklı görünürse görünsün kanunun izin verdiği seçenekler arasında değildir (uskudar-sosyal-tesis-ucret-tarifesi ve ibb-sosyal-tesis-baskanlik-oluru dosylarının 'pratik/mantıklı bir çözüm, kanunun sayma yoluyla belirlediği seçenekleri genişletmez' sürümü: bir kanun belirli bir konuda (burada: avukat istihdam şekli) sınırlı sayıda seçenek sunuyorsa, bu seçeneklerin dışında kalan -ne kadar makul görünürse görünsün- bir üçüncü yöntem kullanılamaz). (2) Encümen kararı, kanunun açıkça meclise verdiği bir yetkiyi devralamaz: 5393 m.49, avukat istihdamına ilişkin ücret ve şartların 'belediye meclisi kararıyla' belirleneceğini söyler, encümen, meclisten farklı ve daha dar yetkili bir organdır; encümenin bu konuda karar alması, yetkisiz bir organ tarafından alınmış bir karar anlamına gelir. (3) Sözleşmesiz ödeme, hem ücretin denetlenebilirliğini hem de avukatın sorumluluk çerçevesini belirsizleştirir: bir sözleşme olmadan, avukatın hangi işleri, hangi standartlarla, hangi sürede yapması gerektiği yazılı olarak belirlenmemiş olur, bu, hem idarenin hem avukatın haklarını koruyan bir çerçeveden yoksun kalmasına yol açar. (4) Düzeltme; avukat ihtiyacının, 5393 m.49'daki tam/kısmi zamanlı sözleşmeli istihdam yöntemlerinden biriyle veya (idarenizin sonradan yaptığı gibi) 4734 sayılı Kanun'a uygun bir hizmet alımı sözleşmesiyle karşılanmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Geçmişte dava başına ücretle yapılan ödemelerin mevzuata uygunluğu hukuk birimince değerlendirilsin. (2) Avukat ihtiyacı, meclis kararıyla kısmi zamanlı sözleşmeli istihdam veya 4734 m.22/h'ye göre hizmet alımı sözleşmesiyle karşılanmaya devam edilsin (idarenin başlattığı uygulama sürdürülsün). (3) Benzer şekilde norm kadrosu boş olan diğer uzman/teknik pozisyonlarda (mühendis, mimar vb.) da aynı türde usulsüz görevlendirme olup olmadığı taransın. (4) Ödeme emri belgelerinin düzenlenmesinde, sözleşmeli personel ödemeleri için Harcama Belgeleri Yönetmeliği'nin aradığı belgelerin (meclis kararı, sözleşme, işe başlama yazısı) eksiksiz aranması bir kontrol noktası haline getirilsin.

Uygulama önerisi: bir hizmeti karşılamak için 'pratik bir yöntem' bulduğunuzda, önce bu yöntemin ilgili kanunda (burada 5393 m.49) sayılan seçenekler arasında olup olmadığını kontrol edin, kanun kapalı bir liste sunuyorsa, listeye girmeyen bir çözüm, ne kadar işlevsel olursa olsun kullanılamaz. Ve denetçinin ölçüsü nettir: avukat istihdam şekli ve ücreti kanunla sınırlı şekilde belirlenmiştir; bu sınırların dışında, meclis kararı ve sözleşme olmadan yapılan hiçbir ödeme bütçeden karşılanamaz.