Yeterli sayıda kadrolu zabıta memurumuz olmadığı için, şirketimizin işçilerini yardımcı personel olarak zabıta ünifor...

Sorunlu, çünkü zabıta hizmeti, Anayasa'nın gözünde 'imza yetkisi olan/olmayan' ayrımına göre değil, görevin niteliğine (asli ve sürekli bir kamu hizmeti olup olmadığına) göre değerlendirilir; ve zabıtalık, tam olarak bu türden bir görevdir: 2024 denetiminde aynen, 'Belediyenin yüzde yüz iştiraki olan şirket bünyesinde istihdam edilen 90 İŞÇİNİN Belediye zabıta teşkilatında FİİLEN ZABITA MEMURU OLARAK GÖREVLENDİRİLDİĞİ, görevlendirilen şirket personellerinin RESMİ ZABITA KIYAFETLERİYLE görev yaptığı tespit edilmiştir.' Anayasa m.128 açıktır: 'genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden ASLİ VE SÜREKLİ NİTELİK taşıyanların, MEMURLAR VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİ ELİYLE gördürüleceği'. Denetim, doğrudan bir emsal karara atıfta bulunur, Anayasa Mahkemesi'nin itfaiye hizmeti için verdiği karar: 'genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan İTFAİYE HİZMETİNİN Anayasa'nın 128'inci maddesi uyarınca KAMU GÖREVLİLERİ ELİYLE yürütülmesi ZORUNLU olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini KAMU GÖREVLİSİ OLMAYAN KİŞİLERE GÖRDÜRMESİNE yol açacak düzenleme yapılabilmesi MÜMKÜN DEĞİLDİR.' Denetim, bu ilkenin zabıta için de aynen geçerli olduğunu belirtir: 'itfaiye teşkilatında olduğu gibi... zabıta hizmetlerinde de bu durum aynen geçerli olup, bu hizmetlerin DIŞARDAN HİZMET ALIMI SURETİYLE GERÇEKLEŞTİRİLMESİ MÜMKÜN BULUNMAMAKTADIR.' Zabıta Yönetmeliği m.35 ayrıca resmi kıyafetin 'başka bir özel veya kamu kuruluşu mensubu tarafından kullanılamayacağını' düzenler; m.41 ise geçici görevlendirmeyi sadece büro hizmetleriyle sınırlar. Sonuç: 'Belediye zabıta personelinin, Yönetmelik kapsamında bulunan kadrolarda istihdam edilen personellerden oluşması, ZABITA MEMURU OLMAYAN KİŞİLERE FİİLEN ZABITA MEMURLUĞU YAPTIRILMAMASI gerekmektedir.'

Analiz: (1) 'İmza yetkileri yok, sadece yardımcı' savunması; YETKİ SEVİYESİ ile GÖREVİN NİTELİĞİ'ni karıştırır: Anayasa m.128'in aradığı şey, kişinin belge imzalayıp imzalamadığı değil, yaptığı işin 'genel idare esaslarına göre yürütülen, asli ve sürekli' bir kamu hizmeti olup olmadığıdır, sahada zabıta üniforması giyip fiilen zabıta görevi (denetim, uyarı, kolluk desteği) yapmak, imza atmasa bile bu hizmetin bizzat icrasıdır (odemis-personel-gideri-orani ve mugla-elektrik-mahsuplasma dosylarının 'bir işlemin sınırlı bir yönünün eksik olması, o işlemin özünün değiştiği anlamına gelmez' sürümü: bir görevin 'asli ve sürekli' niteliği, o görevi yapan kişinin sahip olduğu yetki derecesine göre değil, görevin kendi doğasına göre belirlenir). (2) 'Yeterli kadromuz yok' gerekçesi, personel eksikliğini gidermenin doğru yolunu (kadrolu memur alımı) değil, yanlış bir kısayolu (dışarıdan işçi giydirme) işaret eder: personel yetersizliği gerçek bir sorun olabilir, ama bu sorunun çözümü, zabıta memuru alımı yapmaktır (idarenizin sonradan yaptığı gibi), asli görevi hizmet alımı işçisine yaptırmak değildir; bu, sorunu çözmek yerine hukuka aykırı bir alışkanlık yaratır. (3) Resmi kıyafet giydirilmesi, vatandaş nezdinde yetki karmaşası ve hesap verebilirlik sorunu yaratır: bir vatandaş, zabıta kıyafeti gören birinin gerçek bir zabıta memuru olduğunu varsayar; ama bu kişi aslında farklı bir statüde, farklı bir disiplin/sorumluluk rejimine tabi bir işçiyse, olası bir hak ihlali veya şikayet durumunda kimin sorumlu tutulacağı belirsizleşir. (4) Düzeltme; şirket personelinin zabıta teşkilatındaki fiili görevlendirmesinin sonlandırılması, ihtiyacın kadrolu zabıta memuru alımıyla karşılanmasıdır (idarenizin başlattığı 10 kişilik alım bu yönde bir adımdır).

Yapılacaklar: (1) Şirket personelinin zabıta teşkilatındaki fiili görevlendirmesi (kıyafet dahil) derhal sonlandırılsın. (2) Zabıta memuru ihtiyacı, norm kadroya uygun şekilde kadrolu personel alımıyla karşılanması için planlama yapılıp sürdürülsün (mevcut 10 kişilik alım yeterli değilse ek alım planlansın). (3) Şirket personeli, sadece Yönetmelikte izin verilen destek/büro hizmetleriyle sınırlı tutulsun, sahada zabıta kıyafetiyle görevlendirilmesin. (4) Benzer şekilde itfaiye gibi başka 'asli ve sürekli' nitelikte hizmetlerde de şirket/hizmet alımı personeli kullanılıp kullanılmadığı gözden geçirilsin.

Uygulama önerisi: personel yetersizliği yaşadığınız asli/sürekli kamu hizmetlerinde (zabıta, itfaiye gibi) çözümü her zaman kadrolu memur alımında arayın, hizmet alımı/şirket personeliyle bu boşluğu 'geçici' olarak doldurmaya çalışmak, Anayasa m.128'e aykırı bir yapı kurmak anlamına gelir. Ve denetçinin ölçüsü nettir: asli ve sürekli nitelikte bir kamu hizmeti, kamu görevlisi olmayan kişilere gördürülemez; bu kişinin yetki derecesi (imza yetkisi olup olmaması) bu kuralı değiştirmez.